Şevkî Mehmed'in Ta'bîr-nâme'si [Metin incelemesi-tenkitli metin]
Şevkî Mehmed's Taʾbīr-nāme: [Textual analysis and critical edition]
- Tez No: 989499
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLAY DURMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Rüya tabirnameleri, Dream tabir-names
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanlık tarihinin en eski dönemlerinden beri rüyalar, bireylerin psikolojik ve kültürel dünyalarında özel bir yere sahip olmuştur. Antik Mezopotamya, Mısır, Yunan, Arap, İran ve Türk toplumlarında da çoğu zaman ilahî bir mesajın ya da geleceğe dair bir işaretin habercisi olarak kabul edilmiştir. Türk kültüründe, özellikle destanlarda ve sözlü gelenekte de rüya motiflerine sıklıkla yer verilmiştir. Uygur metinlerinden Dede Korkut hikâyelerine kadar rüya, çoğu zaman kutsal bir rehberlik aracı olarak kullanılmıştır. Bu gelenek içinde ta'bîrnâme adı verilen eserler, rüyaların sembolik anlamlarını açıklayan metinler olarak ortaya çıkmıştır. Arapça, Farsça ve Türkçe yazılmış çok sayıda olan bu tür, alfabetik ya da tematik düzenle yorumlarını içeren iki bölümlü yapısıyla dikkat çeker. Bu eserler, sadece saray çevresinde ilgi görmemiş hatta halka da hitap ettiği için genelde sade dille yazılmış, zamanla edebî tür hâline gelmiştir. Bu değerli külliyat içinde Şevkî Mehmed'in kaleme aldığı ta'bîrnâme, hem dili hem içeriği hem de sistematiğiyle öne çıkan önemli eserlerden biridir. Rüya türleri, yorum ilkeleri ve sembollerin açıklanış biçimiyle didaktik ve edebî yönü bir araya getiren bu eser, sadece bir rüya sözlüğü değil, aynı zamanda bir kültür aynası işlevi görmektedir.
Özet (Çeviri)
Since the earliest periods of human history, dreams have held a special place in individuals' psychological and cultural worlds. In ancient civilizations such as Mesopotamia, Egypt, Greece, Arabia, Iran, and among the Turks, dreams were often regarded as divine messages or signs of events yet to come. In Turkish culture, particularly in epics and oral traditions, dream motifs have frequently appeared. From Uighur texts to the tales of Dede Korkut, dreams were commonly used as sacred tools of guidance. Within this tradition, works known as ta'bīrnāmes emerged as texts that interpret the symbolic meanings of dreams. Composed in Arabic, Persian, and Turkish, this genre is characterized by its two-part structure, which often includes an introduction to dream theory and an alphabetical or thematic arrangement of dream interpretations. These texts were not only appreciated in courtly circles but were also written in plain language to appeal to the general public, eventually evolving into a literary genre. Among this valuable corpus, the ta'bīrnāme authored by Şevkî Mehmed stands out with its language, content, and systematic approach. By combining didactic and literary elements, this work elaborates on types of dreams, principles of interpretation, and the meanings of symbols. It functions not merely as a dictionary of dreams but also as a cultural mirror reflecting the intellectual and spiritual dimensions of its time.
Benzer Tezler
- Hacı Arif Bey'in şarkı formu açısından musikimizdeki yeri
The Place of Hacı Arif Bey in our music from viewpoing of song-form
NERMİN ÜNSAL
- XVI. yüzyıl sanatçılarından Şem`i`nin Şerh-i Pendnamesi
The Şerh-i Pendname of Şem`i who was one of the authors lived in XVI. century
SEVGİ ELİF KEYİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCA KORTANTAMER
- Türk basınına göre Atatürk'ün İstanbul'daki faaliyetleri (01 Temmuz 1927-10 Kasım 1938)
Atatürk's activities in Istanbul, according to the Turkish media (1 July 1927-10 November 1938)
HALUK ÇAĞLAR
Doktora
Türkçe
2011
Türk İnkılap TarihiMarmara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VAHDETTİN ENGİN
- Bursa Yeşil Cami pencere parmaklıklarındaki gümüş kakma motifler (2 cilt)
Başlık çevirisi yok
BEDRİ YALMAN