Sosyal duygusal öğrenme becerilerine dayalı psikoeğitim programının görme engeli olan lise öğrencilerin kariyer uyumuna etkisi
The effect of a psychoeducation program based on social-emotional learning skills on the career adaptability of visually impaired high school students
- Tez No: 989261
- Danışmanlar: PROF. DR. ARİF ÖZER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Engellilik, Görme engelliler, Kariyer, Kariyer uyumu, Psikolojik danışmanlık, Rehberlik, Rehberlik hizmetleri, Disability, Visually impaired, Career, Career adaptability, Psychological consulting, Guidance, Guidance services
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Keşfedici sıralı desene göre yürütülen bu çalışmanın amacı, görme engeli olan bireylerin kariyer uyumları bağlamında karşılaştıkları zorlukları keşfetmek, bu zorluklarla baş etme sürecinde ihtiyaç duydukları sosyal duygusal öğrenme (SDÖ) becerilerini belirlemek ve geliştirilen SDÖ becerilerine dayalı müdahale programının görme engeli olan lise öğrencilerinin kariyer uyumları üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmanın ilk aşaması, nitel araştırma desenlerinden fenomenolojiye dayalı olarak yürütülmüştür. Ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen 19 görme engeli olan bireyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nitel verilerin tematik analizi sonucunda 4 tema ortaya çıkmıştır: bireysel zorluklar (kendilik algısı, yoğun duygu-durum, kariyer planları), sosyal zorluklar (bağımsız yaşam, kişilerarası ilişkiler), eğitim yaşamındaki zorluklar (yapısal zorluklar, kapsayıcılıkla ilgili zorluklar) ve iş yaşamındaki zorluklar (işe geçişteki zorluklar, iş başındaki zorluklar). Ayrıca görme engeli olan bireylerin kariyer uyumları noktasında karşılaştıkları bu zorluklarla bağlantılı olarak kişilerarası ilişkiler, öz-yönetim, öz-farkındalık ve sorumlu karar verme olmak üzere SDÖ becerilerini geliştirmeye ihtiyaç duydukları belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında, nitel aşamadan elde edilen bulgular doğrultusunda geliştirilen SDÖ becerilerine dayalı kariyer uyum programının etkililiği test edilmiştir. Bu aşama, tek denekli deneysel desen kullanılarak yürütülmüş ve üç görme engeli olan lise öğrencisi ile uygulanmıştır. Program öncesi ve sürecinde toplanan veriler karşılaştırılarak programın etkisi incelenmiştir. Altı oturumdan oluşan müdahale programının, öğrencilerin kariyer uyum düzeylerinde anlamlı bir artış sağladığı görülmüştür. İzleme aşamasında da bu gelişimin sürdüğü belirlenmiştir. Bulgular genel olarak, SDÖ becerilerine dayalı müdahale programlarının engeli olan öğrencilerin kariyer gelişimini desteklemede etkili olabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study, conducted using an exploratory sequential design, is to explore the challenges faced by individuals with visual impairments in the context of career adaptability, to identify the social-emotional learning (SEL) skills they need to cope with these challenges, and to examine the effect of a developed SEL-based intervention program on the career adaptability of high school students with visual impairments. The first phase of the study was carried out using a phenomenological design, one of the qualitative research methods. Semi-structured interviews were conducted with 19 individuals with visual impairments, who were selected through criterion sampling. The thematic analysis revealed four themes: individual challenges, social challenges, challenges in educational life, and challenges in working life. In addition, it was found that individuals with visual impairments need to develop the following SEL skills to cope with the challenges related to career adaptability: interpersonal relationships, self-management, self-awareness, and responsible decision-making. In the second phase of the study, changes in participants' career adaptability following the implementation of the SEL-based program developed from the qualitative findings were investigated. This phase was conducted using a single-subject experimental design and implemented with three high school students with visual impairments. Data collected before and during the program were compared to examine its effectiveness. The six-session intervention program was found to produce a significant increase in students' career adaptability levels, and this improvement was maintained during the follow-up phase. Overall, the findings suggest that intervention programs grounded in SEL skills may support the career development of students with disabilities.
Benzer Tezler
- Çözüm odaklı yaklaşıma dayalı psikoeğitim programının sosyal duygusal öğrenme becerilerine etkisi
The effect of psycho-education program based on solution focused approach on social and emotional learning
HACER ULAŞAN
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDAL HAMARTA
- Sınıf öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda 21. yüzyıl eğitim becerilerine dayalı bir karakter eğitimi çerçeve programının geliştirilmesi
Development of a character education framework based on 21st century educational skills in accordance with primary school teachers' views
OGÜN ÇAKIR
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİDRABİ CİHANGİR DOĞAN
- Yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinin akran zorbalığına maruz kalmalarının önlenmesinde çözüm odaklı psikoegitim programın etkisi
The effectiveness of a solution-focused psychoeducation program in preventing peer victimization among international university students
HALİL İBRAHİM ÇABUK
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARZU GÜLBAHÇE
- Ortaokul öğrencilerinin sosyal duygusal öğrenme becerilerini geliştirmeye yönelik psikoeğitim programının etkililiği
The effectiveness of a psychoeducation program to promote middle school students' social emotional learning skills
DİLARA KINA
Doktora
Türkçe
2025
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURTEN KARACAN ÖZDEMİR
- Öğrencilerin bilişsel esneklikleri ile duygusal okuryazarlıkları arasındaki ilişkide iş birliğine dayalı öğrenme becerilerinin aracı rolü: Taslak psikoeğitim programının önerilmesi
The mediating role of collaborative learning skills in the relationship between students' cognitive flexibility and emotional literacy: Proposal of a draft psychoeducation program
SÜMEYYE MERCAN TUNÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAfyon Kocatepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜRBÜZ OCAK