Yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinin akran zorbalığına maruz kalmalarının önlenmesinde çözüm odaklı psikoegitim programın etkisi
The effectiveness of a solution-focused psychoeducation program in preventing peer victimization among international university students
- Tez No: 1017352
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ARZU GÜLBAHÇE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Akran zorbalığı, kişilere fiziksel ya da duygusal olarak zarar verme amacı taşıyan her tür davranış olarak tanımlanır. Bu davranışlar, kötü ve incitici söz söylemek, aşağılamak, hakaret etme şeklinde sözlü bir şekilde gösterilen şiddeti; dolaylı olarak veya doğrudan gerçekleştirilen zorla ve korkutup tehdit ederek; vurma, tekme atma, yumruk vurmak şeklinde ortaya çıkan fiziksel müdahaleye dayalı şiddeti; eşyalarına zarar vermek ya da çalma; ateşli silah taşıma, kullanma ya da silahla karşısındaki kişiyi tehdit etme ve cinsel tacizi içermektedir (Benbenishty ve Astor, 2005). Zorbalığın genel olarak tanımları incelendiğinde iki farklı türde birey bulunmaktadır, bunlar; Zorbalığa maruz kalan kurban ve zorba davranışı gerçekleştiren zorba olarak belirtilir. Bir öğrenci, diğer bir ya da birden fazla öğrencinin gerçekleştirdiği sistematik ve düzenli olarak zorba davranışların hedefi olması halinde öğrenci kurban olarak tanımlanmaktadır. Zorbalığı gerçekleştiren öğrenci kavramsal anlamda zorba öğrenci olarak belirtilir. Öğrencinin kurban veya zorba olarak belirtilmesinde cinsiyetin farklılaşmasına yönelik bir takım bulgular vardır. Erkeklerin oranının kız öğrencilere göre zorbalık olarak nitelendirilen davranışlara katılımın daha fazla olduğu ve aynı zamanda kurban öğrenci rolünde olduğu görülmektedir (Bilgiç, 2007; Eşici, 2007; Lösel ve Bliesener, 1999; Olweus, 1993; Pişkin, 2005a, 2010; Satan, 2006; Wolke, Woods, Stanford ve Schulz, 2001). Akran zorbalığı ile ilgili olarak alan yazında ortaya çıkış şekline göre doğrudan ve dolaylı olarak gruplandırılmaktadır. Akran zorbalığının gözlenebilir bir şekilde gerçekleşmesi fiziksel müdahale, saçını çekme, tekme atmak, itmek, ısırma, (Nishioka, Coe, Burke, Hanita ve Sprague, 2011) dalga geçme, alay edip gülme, aşağılama, zor durumda bırakma, lakap takma ve diğer fiziksel özellikleri ile dalga geçme (Psunder, 2010) olarak tanımlanmaktadır. Dolaylı olarak meydana gelen zorbalıkta ise net bir şekilde ve doğrudan gözlemlenemeyen tepkiler olarak tanımlamakla birlikte doğrudan ve gözlenebilir olarak gerçekleştirilen akran zorbalığı fark edilebilir ve müdahale edilebilir nitelikte olmasına rağmen dolaylı ve net olarak gözlemlenemeyen, örtük ve gizli bir şekilde yapılan zorbalık geç fark edilmekte veya fark edilememektedir. Akran zorbalığında genel anlamda üç farklı rol bulunmaktadır: Zorba, kurban ve izleyici. Zorba kavramı; kasıtlı olarak ve sürekli bir şekilde gücünü kendinden daha zayıf ve güçsüz gördüğü kimse üzerinde rahatsız etmek maksadıyla uygulayan kişidir. Zorba davranış sergileyen kimseler; kurban durumundaki kişilere sürekli olarak zarar vermek ve onların acı çekmesinden zevk alan, kendisinden daha güçsüz olan öğrencilere göstermiş oldukları davranışlarda zorbaca davranan kişilerdir (Şahin ve Akbaba, 2017). Zorba öğrenciler genel olarak kurban öğrencilerden daha büyük ve güçlü, aynı zamanda okulda geniş bir arkadaş grubuna ve sosyal çevreye sahiplerdir. Zorba davranışlar gösteren öğrenciler, mağdur olan öğrencileri korkutarak onların öğrenme haklarını ellerinden almakta ve bu öğrencilerin kendilerini güvensiz hissetmelerine, akademik başarılarında düşüş yaşamalarına ve devamsızlık yapmalarına neden olmaktadırlar (Furniss, 2000). Üniversite öğrencilerinde akran zorbalığına maruz kalmak, bireyde bir takım psikolojik problemlerin meydana gelmesine neden olabilmektedir. Akran zorbalığı yaşayan yabancı öğrencilere yönelik olarak hangi müdahalede bulunulacağı ve ne tür bir psikolojik yardım modeli sunulacağı oldukça önemlidir. Yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinin, hali hazırda farklı bir ülkede eğitim görmek için bulunmaları ve aynı zamanda yeni bir sosyal çevrede yaşamaları bu öğrenciler üzerinde psikolojik bir baskı oluşturabilir. Çözüm odaklı terapinin kısa süreli oluşu, yabancı öğrencilerin yaşadığı akran zorbalığı probleminin çözümüne ve yabancı öğrencilerin yeni çevreye uyumuna katkı sağlayabilir. Çalışma kapsamında yabancı uyruklu üniversite öğrencilerine yönelik planlanan kısa süreli çözüm odaklı terapi oturumlarında öğrenciler, maruz kaldıkları akran zorbalığını, kısa süreli terapi kuramı içerisinde ifade etme imkanı bulacaklardır. Maruz kalmış oldukları akran zorbalığı problemi ve bu durumla nasıl baş edebileceklerine yönelik olarak uygulanacak olan çözüm odaklı danışma yaklaşımı ile deneyimler kazanabilecektir. Elde edilen bu deneyim, akran zorbalığına dair gerçekçi, somut, kabul edilebilir, tutarlı ve anlamlı çözümleri içeren yeni bir düşünce ve davranış yapılarının oluşmasına yardımcı olabilecektir. Bu uygulamalar sonucunda, akran zorbalığı ile baş etmede kendilerine yönelik olarak gerçekleştirilen terapi çalışmaları, yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinin yeterliliklerinin geliştirilmesine de destek olunacağı öngörülmektedir. Bu çalışma, yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinin akran zorbalığına maruz kalmalarına“çözüm odaklı kısa süreli terapinin etkisi”konusunu odağa almaktadır. Çalışma kapsamında yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinin yaşamış oldukları akran zorbalığı durumuna yönelik olarak çözüm odaklı kısa süreli terapi modelinin, belirtilen problem durumuna etkisini belirlemek hedeflenmektedir. Çalışma aracılığıyla yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinin akran zorbalığı ile başa çıkma becerilerinin geliştirilmesi öngörülmektedir. Bu amaç doğrultusunda proje kapsamında çözüm odaklı kısa süreli terapinin temel teknikleri ile psikolojik danışma oturumları uygulamaya konulacaktır. İlgili literatür incelendiğinde Türkiye'de yapılan çalışmalarda yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinin akran zorbalığına maruz kalmalarına kısa süreli terapinin etkisiyle ilgili olarak bir çalışmaya rastlanmamış olup, bu çerçevede; bu proje kapsamında yürütülecek araştırma ile yurtiçi alan yazına bu yönde katkı sağlanabileceği öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: This study aims to investigate the exposure levels of international university students to peer bullying across various demographic variables, including gender, age, grade level, socio-economic status, nationality, and housing arrangements. Furthermore, it seeks to evaluate the efficacy of a solution-focused psychoeducational program designed to mitigate peer bullying among students experiencing high levels of victimization. Method: This research employed a quasi-experimental research design. The target population comprised international undergraduate students enrolled at Bolu Abant Izzet Baysal University. A total of 352 international students were screened, from whom 16 students experiencing high levels of peer bullying were selected and assigned to experimental and control groups. The experimental group participated in a solution-focused psychoeducational program, whereas the control group received no intervention. Data were gathered using the 'Peer Bullying Determination Scale for University Students,' which was administered as a pre-test, post-test, and follow-up test. Findings: The research findings indicated a significant difference among the pre-test, post-test, and follow-up measurements of the peer bullying scale scores for the students in the experimental group who participated in the solution-focused psychoeducational program. Result: The results of the research revealed that the solution-focused psychoeducational program was highly effective in mitigating peer bullying exposure among international university students. These findings indicate that solution-focused psychoeducational programs can serve as valuable assets in preventive and supportive interventions designed to address peer bullying.
Benzer Tezler
- Buğdayda farklı melezleme teknikleri kullanarak tohum tutma oranının saptanılması
Başlık çevirisi yok
İSMAİL TÜZÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
ZiraatUludağ ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİS RUHİ EKİNGEN
- Pik demiri ve karbon çeliğinin sulu çözeltiler içindeki korozyon hızının tayini
Determination of the rate of corrosion of the cast iran and carbon steel in the aqueous solutions
EMİNE NAZAN ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Kimya MühendisliğiGazi ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAYRİ YALÇIN
