Hadis şerhçiliğinde çağdaş perspektif
Contemporary perspective in hadith commentary
- Tez No: 988973
- Danışmanlar: PROF. DR. NECMEDDİN ŞEKER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hadis şerh ilmi, İslâm'ın temel bilgi kaynaklarından biri olan hadis/sünnetin anlaşılmasında önemli bir role sahiptir. Hadis şerhçiliği, hadislerin dilsel, tarihsel ve bağlamsal yönlerini açıklamaya yönelik köklü bir gelenektir. Klasik dönemde temel hadis kitaplarına yapılan şerhler, özellikle isnad yapısı, metnin lafzı ve fıkhî anlamlar açısından derinleşmiştir. Zamanla değişen anlayışlar, toplumsal dönüşümler ve yeni bilim dallarının ortaya çıkması, hadislerin günümüz insanı tarafından nasıl anlaşılması gerektiği sorusunu gündeme getirmiştir. Bu nedenle klasik şerh geleneğinin, çağdaş bir bakış açısıyla yeniden değerlendirilmesi ihtiyacı ortaya çıkmıştır. İslâm tarihinde ilk üç asırda, İslâm'ın hızlı yayılmasıyla birlikte birçok âlim tefsir, hadis ve fıkıh alanlarında şerhler yazarak önemli katkılar sağlamıştır. Bu eserler, tarih boyunca Müslümanların dini doğru anlamalarına rehberlik etmiştir. Günümüzde ise ilim adamları, gelişen şartlar ve ortaya çıkan yeni meseleler karşısında hadisleri İslâm'ın özünden sapmadan, şârîʾin amacına bağlı kalarak anlama ve yorumlama gerekliliğini vurgulamaktadır. Çağdaş birçok âlim bu görüşü savunmuş, konuyla ilgili pek çok akademik etkinlik düzenlenmiş ve alanın uzmanları tarafından kitap ve makaleler yayımlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, klasik hadis şerhçiliğini, çağdaş bakış açılarıyla yeniden değerlendirmek; klasik yöntemlerin modern disiplinlerle ilişkisini analiz etmektir. Özellikle günümüz insanının sorunlarına psikoloji, sosyoloji ve dilbilim gibi alanların katkılarıyla hadislerin anlam boyutuna yeni yaklaşımlar sunabilmektir. Böylece modern hadis şerhçiliğinin yöntemsel ve içeriksel dönüşümüne dikkat çekmektir. Klasik dönem şerh çalışmaları genel hatlarıyla ele alınırken, modern dönem çalışmalar detaylı olarak incelenmiştir. Modern dönemde hadis metinlerini yorumlama ölçütleri ortaya konmuş, mezhep taassubundan uzak çağdaş hadis şerhçiliği için yararlı olabilecek bilim dalları sıralanmış ve bazı hadisler güncel örneklerle açıklanmıştır. Elde edilen bulgulara göre modern dönem hadis şerhçiliğinin temel esasları; kavramsal çerçevenin iyileştirilmesi, hadislerin zamanın şartlarına göre yorumlanması, bütünlük ilkesinin esas alınması, epistemolojik anlayışla yapılmış olması, özgün bir yöntem takip etmesi, hadislerin sünnet ekseninde yorumlanması, kapsamlılık ilkesinin esas alınması, genele hitap edilmesi, herkesin anlayacağı bir dilde olması ve sünnetin evrensel görüşünü yansıtması gibi başlıklardan oluşmaktadır.
Özet (Çeviri)
The science of ḥadīth commentary plays an important role in understanding ḥadīth/Sunnah, one of the fundamental sources of knowledge in Islam. Ḥadīth commentary is a well-established tradition aimed at explaining the linguistic, historical, and contextual aspects of ḥadīths. The commentaries written on the foundational ḥadīth collections during the classical period developed particularly in terms of isnâd structure, textual wording, and jurisprudential meanings. Over time, evolving understandings, social transformations, and the emergence of new disciplines have raised the question of how ḥadīths should be understood by contemporary people. Consequently, the need has arisen to reassess the classical tradition of ḥadīth commentary from a contemporary perspective. In the first three centuries of Islamic history, with the rapid expansion of Islam, numerous scholars made significant contributions by writing commentaries in tafsīr, ḥadīth, and fiqh. These works have guided Muslims throughout history in correctly understanding their religion. Today, scholars emphasize the necessity of interpreting ḥadīths in light of evolving circumstances and emerging issues without departing from the essence of Islam and while adhering to the objectives of the sharīʾah. Many contemporary scholars have advocated this view, numerous academic events have been organized on the subject, and books and articles have been published by experts in the field. The aim of this study is to re-evaluate classical ḥadīth commentary from contemporary perspectives and to analyze the relationship between classical methods and modern disciplines. In particular, it seeks to offer new approaches to the semantic dimension of ḥadīths by drawing on psychology, sociology, and linguistics in addressing contemporary human concerns. This highlights the methodological and content-related transformation of modern ḥadīth commentary. While classical commentaries are discussed in general terms, modern studies are examined in detail. The criteria for interpreting ḥadīth texts in the contemporary period are presented, disciplines beneficial for non-sectarian contemporary ḥadīth commentary are outlined, and selected ḥadīths are explained with current examples. According to the findings, the basic principles of modern-era hadīth commentary consist of the following headings: improving the conceptual framework, interpreting the hadīths according to the conditions of the time, taking the principle of integrity as a basis, being done with an epistemological understanding, following an original method, interpreting the hadīths in line with the Sunnah, taking the principle of comprehensiveness as a basis, addressing the general public and being in a language that everyone can understand, and reflecting the universal view of the Sunnah
Benzer Tezler
- Hadis şerhçiliğinde sosyokültürel yapıya ilişkin bilgilerin hadisin anlaşılmasına etkisi -Fethu'l-Bârî bağlamında-
The effect of knowledge on sociocultural structure in hadith interpretativeness on the understanding of hadith -İn the context of Fath al-Bari-
FATİME GÜLDAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinAkdeniz ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZİŞAN TÜRCAN
- Ahmed b. Nasr ed-Dâvûdî (ö. 402/1011) ve hadis şerhçiliği
Ahmad b. Nasr al-Dāwūdī (d. 402/1011) and his hadith commentary methodology
AYŞE SAĞLAM
- İbn Dakîki'l-Îd ve ahkâm hadislerini şerh etmedeki metodu
Ibn Daqiq al-Eid and his theory in his comments on the explanations of hadith
SELAHATTİN YILDIRIM
- Et-Tûribiştî ve el-Müyesser fi Şerhi Mesâbîhi's-Sünne adlı eseri
Turbishti and al-Muyassar fi Sherhi Mesabih al-Sunnah
MOUSTAFA JABAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET UYAR
- Muhammed Et-Tâhir B. Aşûr (1879-1973) ve hadis ilmindeki yeri
Muhammed Et-Tâhir B. Ashûr (1879-1973) and his place in hadith science (tradition of the Muhammad)
HALİL İBRAHİM DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DinYıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET YILDIRIM