COVİD-19 pandemi sürecinde 65 yaş ve üstü tüketicilerin alışveriş eğilimleri
Shopping tendencies of consumers aged 65 and over during the COVID-19 pandemic
- Tez No: 988730
- Danışmanlar: PROF. DR. ECE DEMİRAY EROL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Davranışsal İktisat, Tüketici Davranışları, Covid-19 Pandemisi, 65 Yaş ve Üzeri Tüketiciler, Nitel Araştırma, Dijital Adaptasyon, Statüko Önyargısı. 2025, 192 Sayfa, Behavioral Economics, Consumer Behavior, Covid-19 Pandemic, 65+ Consumers, Qualitative Research, Digital Adaptation, Status Quo Bias. 2025, 192 Page
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Covid-19 pandemi sürecinde uygulanan kısıtlamaların 65 yaş ve üzeri tüketicilerin alışveriş davranışlarında yol açtığı dönüşümü ve bu değişimin kalıcılığını davranışsal iktisat perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Salgın öncesi dönemde fiziksel market ve pazar gibi geleneksel perakende kanallarını tercih eden bu demografik grup, sağlık riski ve sokağa çıkma yasakları gibi karantina koşullarının zorlamasıyla dijital alışveriş platformlarına zorunlu olarak yönelmiştir. Bu zorunlu yönelimin bir alışkanlık değişimine yol açıp açmadığı ve online alışveriş kullanımının salgın sonrası normalleşme sürecinde sürdürülüp sürdürülmediği bu çalışmanın temel analiz konusunu oluşturmaktadır. Bu tezin metodolojik çerçevesi, söz konusu deneyimi ve arkasındaki nedenleri derinlemesine anlamak amacıyla nitel araştırma paradigmasına ve fenomenoloji (olgubilim) desenine dayanmaktadır. Bu kapsamda, Türkiye'nin farklı kentsel bölgelerinde yaşayan n=30 (otuz) 65 yaş ve üstü tüketici ile ortalama 40-50 dakika süren yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen transkriptler, tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın temel bulguları, 65+ yaş grubunun karar mekanizmalarının rasyonel fayda maksimizasyonu (Homo economicus) yerine, Birinci Bölüm'de incelenen davranışsal risk optimizasyonu (Homo sapiens) ile şekillendiğini göstermiştir. Bulgular, ilgili grubun birbiriyle çelişen üç temel kayıp algısını yönetmeye çalıştığını ortaya koymuştur: (1) sağlık kaybı (virüs korkusu), (2) finansal kayıp (dolandırıcılık endişesi) ve (3) performans kaybı (ürün kalitesi/tazelik korkusu). Pandeminin statüko önyargısını (geleneksel alışveriş) aile baskısı ve kısıtlamalar yoluyla kırdığı, ancak bu dijital adaptasyonun kalıcılığının, gönüllü veya zorunlu adaptasyon motivasyonuna bağlı olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın temel bulgusu, bu yaş grubunda alışverişin sosyal faydasının (esnafla sohbet, hayata katılma), online alışverişin rasyonel faydasından (konfor, fiyat) daha belirleyici olmasıdır. Bu durum, pandemi sonrası fiziksel mağazalara geri dönüşü tetiklemiştir. Araştırma, cinsiyet rollerinin ters dönüşü (temizlik yerine sağlık harcamaları) ve pasif gelir çelişkisi gibi özgün çapraz analiz bulgularıyla literatüre önemli katkılar sunmaktadır. Bu sonuçlar, yaşlı nüfusa yönelik dijital pazarlama stratejileri geliştiren perakende sektörüne ve dijital okuryazarlık politikaları oluşturan kamu kurumları ile diğer paydaşlara stratejik bilgiler sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the transformation in the shopping behavior of consumers aged 65 and over, and the permanence of this change, caused by the restrictions implemented during the COVID-19 pandemic, from a behavioral economics perspective. Prior to the pandemic, this demographic group primarily favored traditional retail channels such as physical markets and bazaars. However, due to the compulsion of quarantine conditions, including health risks and curfews, they were forced to shift to digital shopping platforms. The central research question addresses whether this enforced transition led to a permanent change in shopping habits and whether the use of online shopping has been sustained in the post-pandemic normalization period. The methodological framework of this thesis is grounded in the Qualitative Research Paradigm and the Phenomenological design, seeking an in-depth understanding of this specific experience and the underlying reasons. Accordingly, semi-structured in-depth interviews, lasting an average of 40–50 minutes, were conducted with a sample of n=30 (thirty) consumers aged 65 and over residing in different urban regions of Turkey. The resulting transcripts were analyzed using the thematic analysis method. The main findings of the research demonstrate that the decision-making mechanisms of the 65+ age group are shaped not by rational utility maximization (homo economicus) but by behavioral risk optimization (homo sapiens), as discussed in Chapter 1. The results revealed that the group attempted to manage three conflicting core loss perceptions: (1) health loss (fear of the virus), (2) financial loss (anxiety about fraud), and (3) performance loss (fear of product quality/freshness). It was determined that the pandemic broke the status quo bias (traditional shopping) through family pressure and restrictions. However, the persistence of this digital adaptation was found to be conditional on whether the motivation for adaptation was voluntary or enforced. A key finding of the study is that the social utility of shopping (chatting with tradesmen, participating in life) is more decisive for this age group than the rational utility of online shopping (convenience, price). This factor primarily triggered the return to physical stores in the post-pandemic period. The research contributes significantly to the literature with unique cross-analysis findings, such as the“inverse transition of gender roles”(health expenses over cleaning) and the“passive income paradox.”These results provide strategic information to the retail sector developing digital marketing strategies for the elderly population, as well as to public institutions and other stakeholders formulating digital literacy policies.
Benzer Tezler
- Online brand management during the pandemic period effect on consumers: Review of online marketplaces
Pandemi döneminde çevrimiçi marka yönetimi tüketiciler üzerindeki etkisi: Çevrimiçi pazarların incelenmesi
AYŞEGÜL YAŞİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
İşletmeYeditepe ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALTAN KAR
- Hüseyin Cavid'in tarihi dramları
Başlık çevirisi yok
CİHAN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALEMDAR MUSTAFA YALÇIN
- Fen bilgisi öğretiminde gösteri (demostrasyon) ve radyo ile öğretim yönteminin öğrenci başarısına etkisi
Başlık çevirisi yok
GÜLRİZ İMER