Adıyaman ve Diyarbakır illeri badem üretim alanlarında şeftali güvesi, anarsia lineatella zeller, 1839 (lepidoptera: gelechiidae)'nin mücadelesine esas bazı biyolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of some key biological parameters of the peach twig borer, anarsia lineatella zeller, 1839 (lepidoptera: gelechiidae), relevant to its management in almond orchards of Adiyaman and di̇yarbakir provinces
- Tez No: 988673
- Danışmanlar: PROF. DR. ERDAL SERTKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma 2021-2023 yıllarında Adıyaman ve Diyarbakır illeri badem üretim alanlarında Şeftali güvesi'nin erginlerinin doğada ilk görülme zamanı, oluşturduğu tepe noktaları, son görülme zamanı, doğada aktif olduğu dönem ve gün derece değerleri ile etkili sıcaklıklar toplamı, zarar şekli, parazitoitleri ve illerdeki yaygınlık durumu, morfolojik özellikleri ve meyvedeki bulaşıklık oranı ile mücadelesine esas biyolojik özelliklerinden, cinsiyet oranı, ergin yaşam süresi, bir dişi kelebeğin ömrü süresince bıraktığı yumurta sayısı, yumurta açılım süresi, larva süresi, pupa süresi ve döl süresi doğa koşullarında belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Şeftali güvesi'nin badem bitkisinin fenolojik aşamalarından, tomurcuk, çiçek, yaprak, çağla ve sert kabuk döneminde zarara neden olduğunu, meyvelerdeki bulaşıklık oranının Adıyaman ilinde 2021 yılında %76.91, 2022 yılında ise %62.56, Diyarbakır ilinde 2021 yılında %75.15, 2022 yılında ise %82.38 olarak tespit edilmiştir. Ayrıca Adıyaman ve Diyarbakır illerinde sürvey yapılan badem alanlarının tamamının zararlı ile bulaşık olduğu belirlenmiştir. Doğa koşullarında şifon dal kafeslerde yürütülen çalışmalar sonucunda Şeftali güvesi'nin bir dölünü ortalama 39.8 günde tamamladığını, ergin bireylerin ortalama yaşam sürelerinin 8.78 gün, yumurta inkübasyon süresinin ortalama 4.03 gün, larva yaşam süresinin 19.29 gün, pupa süresinin 7 gün olduğu ayrıca dişi bireylerin ortalama 79.17 adet yumurta bıraktığı belirlenmiştir. Adıyaman ve Diyarbakır illeri badem alanlarında Şeftali güvesi'nin, eşeysel çekici tuzaklarda, nisan ayının ortalarında ilk bireylerin görülmeye başlandığı, genellikle ekim ayı gibi yüksek popülasyon oluşturduğu ve kasım-aralık ayı gibi son bulduğu belirlenmiştir. Diyarbakır ilinde ilk bireyler 132.75 gün derece ve 1622.9 maksimum sıcaklıklar toplamında görüldüğü ve 2910.09 gün derece ve 6808.75 maksimum sıcaklıklar toplamında doğada aktif olduğu, toplam 5 tepe noktası oluşturduğu ve ortalama yılda 5 döl verdiği tespit edilmiştir. Adıyaman ilinde ilk bireyler 148.74 gün derece ve 1493.93 maksimum sıcaklıklar toplamında görüldüğü ve 3251.58 ve 6825.68 maksimum sıcaklıklar toplamında doğada aktif olduğu, toplam 5 tepe noktası oluşturduğu ve ortalama yılda 5 döl verdiği tespit edilmiştir. Ayrıca Hymenoptera takımına ait 7 familyadan toplam 11 adet parazitoit tür belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted between 2021 and 2023 in almond production areas of Adiyaman and Diyarbakir provinces. The objective of the study was to ascertain specific biological characteristics of the Peach twig borer (Anarsia lineatella Zeller, 1839) that are imperative for its control. Within the specified scope, the following variables were investigated: the time of first adult emergence in nature, population peaks, last occurrence, active period in the field, degree-day values and accumulated effective temperatures, damage types, parasitoids, distribution and prevalence in the provinces, morphological characteristics, infestation rate in fruits, and control-related biological traits. Furthermore, the sex ratio, adult longevity, total fecundity per female, egg incubation period, larval period, pupal period, and generation duration were determined under natural conditions. The findings indicated that the Peach twig borer (PTB) inflicts harm on almond trees during diverse phenological phases, encompassing bud, flowering, leaf, green fruit (immature fruit) and hard-shell stages. The fruit infestation rates were recorded as 76.91% in 2021 and 62.56% in 2022 in Adıyaman province, and 75.15% in 2021 and 82.38% in 2022 in Diyarbakır province. Moreover, the survey of almond orchards in both provinces revealed the presence of the pest. Observations conducted under natural field conditions using chiffon-covered branch cages revealed that Peach twig borer completed one generation in an average of 39.8 days. The mean adult lifespan was recorded as 8.78 days, the mean egg incubation period was 4.03 days, the mean larval period was 19.29 days, and the mean pupal period lasted approximately 7 days. Furthermore, the mean number of eggs laid by female individuals over their lifetime was found to be 79.17. Monitoring studies employing sex pheromone traps in almond orchards located in the provinces of Adiyaman and Diyarbakir indicated the initial appearance of adult specimens in mid-April. The pest generally reached high population levels around October, and adult activity ceased during the November–December months. In the Diyarbakir province, the first adults were observed at 132.75 degree-days and a cumulative maximum temperature of 1622.9, and the pest remained active in nature up to 2910.09 degree-days and a cumulative maximum temperature of 6808.75. A total of five population peaks were recorded, and the pest produced an average of five generations per year. In Adıyaman province, the first adults were observed at 148.74 degree-days and a cumulative maximum temperature of 1493.93, and remained active up to 3251.58 degree-days and a cumulative maximum temperature of 6825.68. In addition, five population peaks were documented, with the pest completing an average of five generations per annum. Furthermore, a total of 11 parasitoid species belonging to 7 families within the order Hymenoptera were identified.
Benzer Tezler
- Coğrafi planlama yönünden Şanlıurfa ilinin tarımsal yapısı
The agricultural structural of province of Şanlıurfa terms of geographical planing
SEDAT BENEK
- Adıyaman, Diyarbakır ve Mardin illerinde sert çekirdekli meyve ağaçlarındaki bakteriyel hastalık etmenlerinin tespiti
Detection of bacterial disease agents in stone fruit trees in Adiyaman, Diyarbakir and Mardin
SERKAN BAYMAN
- Yemek stilistliği ve tabak prezantasyonu uygulamalarının sunulan yemeği tüketme ve tavsiye etme niyetine etkisi: Adıyaman, Mardin, Diyarbakır, Şanlıurfa illeri coğrafi işaretli ürünleri üzerine bir araştırma
The effect of food styling and plate presentation practices on the intention to consume and recommend the presented food: A research on geographically marked products of Adıyaman, Mardin, Diyarbakır, Şanlıurfa provinces
METİN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıMardin Artuklu ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LOKMAN TOPRAK
- Endüstriyel mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarındaki işletmelerde meslek eğitimi uygulamalarının değerlendirilmesi (Bursa, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ ve Malatya illeri örneği)
The Evaluation of cooperative education programs at post-secondary technical and vocational education institutes in Turkey
İBRAHİM YAŞAR KAZU
Doktora
Türkçe
1996
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MEHMET KÜLAHÇI
- Yatılı ilköğretim bölge okulları öğretmenlerinin yöneticileriyle olan örgütsel iletişimi(Elazığ, Malatya, Adıyaman, Diyarbakır, Tunceli illeri örneği)
The organizational communication of the teachers for the boarding primary region schools? teachers with their managers(the samples of Elaziğ, Malatya, Adıyaman, Diyarbakır, Tunceli)
FUNDA BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM KOCABAŞ