Geri Dön

التحليل الدلالي عند المبرد من خلال كتابه ما اتفق لفظه واختلف معناه من القرآن المجيد

Al-Muberrid'in“Kur'an-ı Kerim'de Lafzı Aynı, Anlamı Farklı Olan Kelimeler”adlı kitabında semantik analizi

PDF İndir

  1. Tez No: 988309
  2. Yazar: ENES ALKASIM
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMED TAHA RADWAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Arapça
  9. Üniversite: Karabük Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, Müberred'in“Me'ttefeka lafzuhû ve'htelefe maʿnâhü mine'l-Kurʾâni'l-mecîd ”adlı eserindeki anlambilimsel analizini incelemektedir. Araştırma, bünyesinde bol miktarda anlambilimsel bilgi barındıran, ancak önemini ortaya koyacak kapsamlı bir çalışmaya konu olmamış bu eserdeki Müberred'in Kur'an-ı Kerim'in lafızlarını anlamaya yönelik anlambilimsel çabalarını öne çıkarmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda, söz konusu araştırma, Basra Dil Okulu'nun önde gelen âlimlerinden biriyle olan bağlantısı nedeniyle önem arz etmektedir. Zira büyük müfessirler, onun görüşlerine güzel sözlerle atıfta bulunmuşlardır. Müberred'in anlambilimsel analizinin konu olarak seçilmesi, bu alanda müstakil bir çalışmaya rastlanmamış olması ve bazı araştırmacıların klasik dönem anlambilimi hakkındaki çalışmalarında Müberred'i bu âlimler arasında saymamaları sebebiyledir. Çalışma, genel olarak şu soruya cevap aramaktadır: Müberred'in kitabında anlambilim neyi temsil eder ve önemi nedir? Bu genel sorunun altında, bir dizi alt soru yer almaktadır: Müberred'in eserinde yer alan anlambilimsel çaba ve bu çabanın önemi nedir? Müberred'e göre anlamların yönlendirmesinde bağlamın etkisi nedir? Müberred'in anlamsal ilişkileri açıklama yöntemi nedir? Müberred'e göre mecazın, anlamı yönlendirmesinde bir etkisi var mıdır? Bu soruları cevaplamak için araştırma; tümevarım, betimleme ve analiz yöntemlerine dayanmıştır. Araştırma, Müberred'in anlambilimsel analizi hakkında bazı sonuçlara ulaşmıştır. Başlıcaları şunlardır: Müberred'de ve dolayısıyla onun çağdaşlarında anlambilimin özgün oluşu ve Müberred'in lafzî müşterekler arasındaki anlam farklarını belirlemede bağlama dayalı bir yöntem takip etmesidir. Çalışma ayrıca, Müberred'in hakikat ve -başkalarının lafzi benzeşim (el-müşâkeletü'l-lafziyye) olarak gördüğü- mecaz konularını,“ihtisar”olarak adlandırdığı îcâz yoluyla gerçekleşen hazif sanatını, türleri ve maksatlarıyla istifham sanatını nasıl ele aldığını ortaya koymuştur. Son olarak çalışma Müberred'in, kendisinden önce hiç kimsenin kullanmadığı ve“tahvil”adını verdiği belagat terimini nasıl incelediğine yer vermiştir. Ayrıca Müberred'in, eserinde ele aldığı Kur'ân-ı Kerîm lafızlarının anlamlarının açığa kavuşturulması hususunda tüm bu hususlardan nasıl istifade ettiğine değinmiştir.

Özet (Çeviri)

This study examines al-Mubarred's semantic analysis in his book“Mā Ittafaqa Lafẓuhu wa Ikhtalafa Maʿnāhu min al-Qurʾān al-Majīd”. It aims to shed light on al-Mubarred's semantic efforts in interpreting the Qur'an's vocabulary within a work that has received little scholarly attention despite its rich linguistic and semantic content. The importance of this research lies in its connection to one of the most prominent scholars of the Basran school, whose opinions were cited by major exegetes. The topic of semantic analysis in al-Mubarred's work was chosen because it is relatively unexplored; no independent studies have been found on it, and some researchers who wrote about semantics in early Arabic scholarship did not include al-Mubarred among those pioneers. The study seeks to answer a general question: What does semantics represent in al-Mubarred's book, and what is its significance? Several sub-questions arise from this main inquiry, including: What are the semantic contributions reflected in al-Mubarred's work, and what is their importance? How does context influence the direction of meaning according to al-Mubarred? What method does he employ to clarify semantic relationships? And to what extent does figurative language affect semantic interpretation in his analysis? To answer these questions, the research adopts the methods of induction, description, and analysis. The study concludes with several findings regarding al-Mubarred's semantic analysis, the most important of which are: The originality of al-Mubarred's conception of semantics and its derivative influence on his contemporaries His reliance on context to distinguish between the meanings of polysemous words. His attention to literal and figurative usage, which others regarded merely as verbal resemblance. His use of ellipsis and brevity, which he termed ikhtiṣār (conciseness). His study of interrogative forms and their rhetorical purposes. Finally, his introduction of a unique rhetorical term taḥwīl (transformation) which appears to be his own innovation. He drew upon all these elements to elucidate the semantic subtleties of the Qur'anic expressions he examined in his book.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    701682

    التحليل الدّلالي لمفهوم العمران في القرآن

    Kur՚ân՚da el-'imrân kelimesinin semantik analizi

    HANI MOHAMMED HUSSEIN GHALEB AL-GHUSHAIMI

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2021

    Dinİstanbul Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    ASSOC. دكتور. ZIYAD ABDELROHMAN A. AZIZ ALRAWASHDEH ALRAWASHDEH

  2. Tez No

    724120

    التحليل الدلالي لمفهوم الرشد في القرآن الكريم

    Kurân'da (rüşd) kelimesinin semantik analizi / Semantic analysis of the concept of al-Rushd in the Holy Qur'an

    MOHAMMED AL-JAMALI

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2022

    Dinİstanbul Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HİDAYET AYDAR

  3. Tez No

    772285

    التحليل الدلالي لمفهوم الأولاد في القرآن الكريم

    Kur'an-ı Kerim'de“evlat”kavramının semantik analizi / Semantic analysis of the concept of children in the Holy Qur'an

    ZAHRAA ALSABBAGH

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2022

    Dinİstanbul Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HİDAYET AYDAR

  4. Tez No

    1001571

    التحليل الداللي لمفهوم التغير في القرآن الكريم

    Kur'ân-ı Kerîm'de teğayyür kavramı (semantik analiz)

    ELİF ÖZTÜRK

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2026

    Dinİstanbul Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZİYAD RAVAŞDEH

  5. Tez No

    810216

    التحليل الأدبي لديوان محمد بهجة الأثري.

    Muhammed Behçet el-Eserî'nin divanının edebi analizi

    ALİ FAİSAL ABDULWAHİD ABDULWAHID

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2022

    DinÇankırı Karatekin Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HİDAYET ZERTÜRK

Geri Dön