Seyfeddîn el-Âmidî'nin kelâm yöntemi
The kalām methods of Sayf al-Dīn al-Âmidī
- Tez No: 988089
- Danışmanlar: PROF. DR. FADIL AYGAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Siirt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İtikâda taalluk eden meseleleri ve bunların dayanağı olan bilgi ve varlığa ilişkin ilkeleri konu edinen kelâmcılar, ilk dönemden itibaren belli bir metodolojiye bağlı kalarak konuları ele aldılar. Süreç içerisinde metodolojilerin kritiğini yaparak kelâm disiplini için en tutarlı yöntemleri belirlenmeye çalıştılar. Müteahhirûn dönemine gelindiğinde sorunların çözümü için mantığa dayalı yöntemler esas almaya başladılar. Müteahhirûn kelâm yöntemi, inanç ilkelerinin ispatını ve bunların dayanağı meselelerini Aristoteles'in mantık ilkeleri ve Meşşâî geleneğin metafizik kavramlarıyla sentezleyerek burhânî düzleme taşıma amacını güder. Mantığı merkeze alan bu yöntem, tasavvur-tasdik ve yakîn-zan ayrımlarını kesin bir şekilde ortaya koyar. Nihayetinde kelâm ile ilgili sağlam bir epistemoloji oluşur ve delil-medlûl ilişkisine dair tartışmalar analitik-burhânî muhakeme düzeyine ulaşmış olur. Bu yöntem dönemin öncü mimarlarından Râzî ve Âmidî ile birlikte sistemleşerek kurumsal bir gelenek haline gelir. Bu çalışma, Seyfeddîn el-Âmidî'nin kelâm yöntemini konu edinmektedir. Âmidî, kendi dönemine kadar süregelen ve ekollerin takip ettikleri kelâm yöntemlerinin mantıksal ve yapısal analizini yaparak tutarlı ve doğru neticelere vardıran yöntemleri belirlemeye çalışır. O, birçok konuda gerek mensubu olduğu Eşʿarî ekolünün ve gerekse diğer ekollerin kelâm yöntemlerinin kritiğini mantıksal ve yapısal bir kurgu içerisinde yaptıktan sonra, kullanılan yöntemlerin eksik veya zayıf yönlerini gerekçeleriyle ortaya koyar. Ona göre kelâmî düşünce ve teorilerinin somut ve kesinlik ifade eden delillerle temellendirilmesi zorunlu olup bunu sağlayacak ideal yöntem ise kat῾î öncüllerden oluşan mantık kurallarına dayalı aklî yöntemlerdir. Çalışmamız, kelâm disiplininde kullanılan ekollerin yöntemlerine dair Âmidî'nin analizlerini, metodolojiye dair fikirlerini, esas aldığı istidlâl yöntemlerini ve buna yönelik temel argümanlarını tespit etmek suretiyle bir bütün olarak onun kelâm yöntemini ortaya koymayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
The theologians (mutakallimūn), who deal with issues related to creed and the epistemological and ontological principles underlying them, have addressed these subjects within a certain methodological framework since the early period. Over time, they evaluated these methodologies and attempted to identify the most coherent methods for the discipline of kalām. By the later (mutaʾakhkhirūn) period, they began to base their problem-solving approaches on methods derived from logic. Later kalām methodology (mutaʾakhkhirūn) aims to demonstrate the principles of belief and the issues grounding them by synthesizing Aristotelian logical principles with the metaphysical concepts of the Peripatetic tradition, thereby elevating them to a demonstrative (burhānī) level. Centered around logic, this method clearly articulates the distinctions between conception–assent (taṣawwur–taṣdīq) and certainty–probability (yaqīn–ẓann). As a result, a robust epistemology of kalām emerges, and debates concerning the relationship between evidence (dalīl) and that which it signifies (madlūl) reach an analytic–demonstrative level of reasoning. With Rāzī and Āmidī, the leading figures of the period, this method became systematized and transformed into an institutionalized tradition. This study examines the kalām methodology of Sayf al-Dīn al-Āmidī. Āmidī analyzes the logical and structural foundations of the kalām methods followed by various schools up to his time and seeks to identify the methods that lead to consistent and accurate conclusions. After logically and structurally examining the methods of both the Ashʿarī school to which he belonged and other schools, he identifies the deficiencies or weaknesses of these methods along with their justifications. According to him, it is essential that kalām thought and theories be grounded in concrete and certain proofs, and the ideal method capable of ensuring this is rational methods based on logical rules composed of decisive (qaṭʿī) premises. The aim of this study is to present Āmidī's kalām methodology as a whole by identifying his analyses of the methods employed by the schools within the kalām tradition, his ideas regarding methodology, the inferential methods he adopts, and his fundamental arguments concerning these methods.
Benzer Tezler
- Seyfeddin el-Amidî'de cismânî haşrin ispatı
Proof of bodily resurrection in Seyfeddin al-Amidi
BİRGÜL VARGELOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN DEMİR
- Seyfeddin el- Amidi'nin ismetü'l- enbiya konusundaki görüşleri
The views of Saifuddin al- Amidi about ismet al- anbiya
FATMA AKAN AYYILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN YURDAGÜR
- Seyfeddin el-Âmidî'nin hudûs savunusu
Sayf al-dīn al-Âmidī's hudūth defence
KAMİLE AKBAL
Doktora
Türkçe
2022
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN ÖZDEMİR
- Kâdî Abdülcebbâr ve Seyfeddin El-Amidî'ye göre hidayet ve dalâlet
Guidance and heresy according to Qadi Abd Alcabbar and Amidi
MEHMET MURAT TÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinMardin Artuklu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ERKOL
- Seyfeddin Amidî'nin Rü'yetullah görüşü
Sayf al-dîn Amidî's view on Ru'yatallah
MUHAMMED İHSAN DOĞRUÖZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
DinAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN DEMİR