Birinci basamakta takip edilen hastalarda multimorbidite düzeyinin sağlıklı yaşam davranışları üzerine etkisi
The effect of multimorbidity level on healthy lifestyle behaviors among patients followed in primary care
- Tez No: 987974
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET AKMAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri, Aile Hekimliği, Multimorbidite, Kronik Hastalıklar, Sağlıklı Yaşam Davranışları, Primary Healthcare Services, Family Medicine, Multimorbidity, Chronic Diseases, Healthy Lifestyle Behaviors
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Son yüzyılda yaşanan demografik ve epidemiyolojik dönüşümler sonucunda bulaşıcı olmayan kronik hastalıklar artış göstermiş ve bir bireyde iki veya daha fazla kronik hastalığın eş zamanlı bulunması durumu olarak tanımlanan multimorbidite, küresel bir sağlık önceliği haline gelmiştir. Bu araştırmanın amacı, birinci basamak sağlık hizmetlerinden yararlanan 18–65 yaş arası multimorbid bireylerde sahip olunan kronik hastalık sayısının, sağlıklı yaşam davranışları üzerindeki etkisini incelemektir. Yöntem: Bu çalışma, nicel veri toplama tekniklerinin kullanıldığı kesitsel ve analitik tipte bir saha araştırmasıdır. Araştırma, 1 Kasım 2025-31 Aralık 2025 tarihleri arasında İstanbul Pendik Güllübağlar Aile Sağlığı Merkezi'ne ayaktan başvuran bireyler ile yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 18-65 yaş aralığında ve araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 530 birey oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak“Katılımcı Bilgi Formu”,“Kronik Hastalık Bilgi Formu”ve“Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeği-III (SYDÖ-III)”kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcılar arasında en sık görülen kronik hastalıklar hipertansiyon (%40,8), diyabet (%35,8) ve artrittir (%32,8). SYDÖ toplam puanı ortalama 46,69±9,34 olarak belirlenmiştir. Eğitim düzeyi arttıkça kronik hastalık sayısının azaldığı bulunmuştur (p<0,001). Düzenli sigara kullanan bireylerin SYDÖ puanları anlamlı düzeyde daha düşüktür (p<0,001). Artrit tanısının sağlıklı yaşam davranışlarını olumsuz yönde yordadığı saptanmıştır (β=-0,125, p=0,019). Sonuç: Multimorbid bireylerde sağlıklı yaşam davranışları; eğitim düzeyi, sigara kullanımı ve hastalık türleri tarafından etkilenmektedir. Özellikle düşük eğitimli, sigara kullanan ve artrit tanılı kişiler için bireyselleştirilmiş müdahaleler gereklidir. Multimorbidite, sadece hastalık sayısına odaklanmak yerine, spesifik hastalık türlerinin ve kombinasyonlarının niteliksel etkilerini dikkate alan yeni tanımlamalarla yapılandırılmalıdır.
Özet (Çeviri)
Introduction: Demographic and epidemiological shifts over the past century have led to an increased burden of non-communicable chronic diseases. Multimorbidity, defined as the co-existence of two or more chronic conditions in an individual, has consequently become a global public health priority. This study aims to examine the effect of the number of chronic diseases on healthy lifestyle behaviors among multimorbid individuals aged 18–65 who utilize primary healthcare services. Method: This research is a cross-sectional and analytical field study employing quantitative data collection techniques. The study was conducted between 1 November 2025 and 31 December 2025 among individuals presenting as outpatients to Pendik Güllübağlar Family Health Center in Istanbul. The study sample consisted of 530 participants aged 18–65 who met the inclusion criteria. Data were collected using the“Participant Information Form,”the“Chronic Disease Information Form,”and the“Healthy Lifestyle Behaviors Scale-III (HLBS-III).”Results: The most common chronic conditions among participants were hypertension (40.8%), diabetes (35.8%), and arthritis (32.8%). The mean total HLBS score was 46.69±9.34. Higher education level was significantly associated with a lower number of chronic conditions (p<0.001). Participants who regularly smoked had significantly lower HLBS scores (p<0.001). Arthritis diagnosis was found to negatively predict healthy lifestyle behaviors (β = –0.125, p = 0.019). Conclusion: Among multimorbid individuals, healthy lifestyle behaviors are influenced by educational level, smoking status, and specific disease types. Personalized interventions are particularly necessary for individuals with lower educational attainment, those who smoke, and those diagnosed with arthritis. Rather than focusing solely on the number of chronic conditions, multimorbidity should be re-conceptualized to incorporate qualitative effects of specific disease types and combinations.
Benzer Tezler
- Birinci basamakta takip edilen 65 yaş üzeri erişkinlerin multimorbidite ve yol açtığı sorunlar yönünden incelenmesi
Investigation of adults over 65 years old followed in primary care in terms of multimorbidity and the problems it causes
BAVER ÖZGÜR ALTUNKANAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. HÜSEYİN AKSOY
- Birinci basamakta takip edilen 40 yaş ve üstü hastalarda metabolik sendrom ile MPV (Ortalama trombosit hacmi) ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between metabolic syndrome and MPV (Mean platelet volume) in patients aged 40 and over followed in primary care settings
VOLKAN GEDİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN AKSOY
- Birinci basamakta takip edilen 65 yaş ve üstü hastalarda düşme riski hakkında farkındalığın, bilgi düzeyinin ve düşme korkusunun değerlendirilmesi
The evaluation of awareness, knowledge and fear of falling in patients aged 65 and over followed in primary care
HÜMA TEPEOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN HÜSEYİN AKSOY
- Birinci basamakta takip edilen tip 2 diyabet hastalarında motivasyon odaklı ve hasta merkezli kısa görüşme sürecinin beslenme ile egzersiz davranışı üzerine etkisi
The effect of motivational short interview model in TYPE 2 diabetic patient in primary care
BİLGE TUNCEL TURGUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET AKMAN
- Birinci basamakta takip edilen Tip 2 diyabet hastalarının takiplerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the follow-up of Type 2 diabetes patients monitored in primary care
HİKMET KILIÇASLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN