Türkiye'de Arapça mütercim ve tercümanlık bölümlerinde toplum çevirmenliği dersinin yeri ve yapay zeka destekli ders önerileri
The community interpreting course in Arabic translation and interpreting programs in Türkiye and a proposal for an AI-supported course
- Tez No: 987683
- Danışmanlar: PROF. DR. OSMAN DÜZGÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Translation and Interpretation, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sözlü çevirinin alt alanlarından biri olan toplum çevirmenliği, kültürlerarası iletişim ihtiyacından doğan ve gelişmeye devam eden bir alandır. Çokkültürlü toplumlarda, bireylerin hukuk, sağlık, güvenlik gibi alanlarda temel hak ve hizmetlere erişimini kolaylaştıran kritik bir çeviri türü olarak öne çıkmaktadır. Yaşanan toplumsal gelişmeler ve değişikliklerin yanında artan göç ile toplum çevirmenliğine olan gereksinim her geçen gün artmaktadır. Arapça, Türkiye'de özellikle sığınmacı ve göçmen topluluklar arasında yoğun biçimde kullanılan bir dil olduğu için, toplum çevirmenliği alanında Arapça çevirmen ihtiyacı belirgin bir şekilde hissedilmektedir. Sağlık, hukuk, eğitim ve acil yardım gibi hizmet alanlarında, Arapça bilen toplum çevirmenlerine olan talep her geçen gün artmaktadır. Buna karşın, mevcut Arapça mütercim-tercümanlık programlarında toplum çevirmenliği özelinde yapılandırılmış derslerin sayısı oldukça sınırlıdır. Oysa Türkiye'de Arapça, özellikle göç bağlamında yoğun biçimde kullanılan bir dil olduğundan, toplum çevirmenliğine yönelik mesleki ve pedagojik hazırlığın lisans düzeyinde ele alınması büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, bu çalışma kapsamında Türkiye'deki Arapça Mütercim ve Tercümanlık lisans programlarının Bologna Bilgi Paketi verilerinin incelenmesi yoluyla toplum çevirmenliğine ilişkin eğitsel boşluklar tespit edilmiş ve toplum çevirmenliği eğitimi kapsamında ders önerilerinin geliştirilmesinde yapay zekâ tabanlı bir uygulama olan ChatGPT'den yararlanılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, toplum çevirmenliğinin çerçevesini belirleyen üst disiplin olan sözlü çeviri eğitimi ve çeviri edinçlerine yer verilerek kuramsal bir zemin oluşturulmuştur. İkinci bölümde, toplum çevirmenliği türleri ve etik konularının yanı sıra Türkiye'de toplum çevirmenliği eğitimi başlığı altında Arapça özelinde eğitim veren lisans programlarının müfredatları detaylı olarak incelenmiş ve veriler tablolar halinde listelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde yapay zeka aracı olan ChatGPT4o aracılığıyla toplum çevirmenliğinin alt alanları olan Afette rehber çevirmenlik, mahkeme çevirmenliği ve sağlık çevirmenliği alanlarına yönelik müfredat içerikleri hazırlanmış, betimleyici analiz ile değerlendirilerek örnek ve öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Community interpreting, a subfield of interpreting, is a continuously developing area that has emerged from the need for intercultural communication. It stands out as a critical type of interpreting that facilitates individuals' access to basic rights and services in areas such as law, health, and security, particularly in multicultural societies. Alongside ongoing social changes and developments, the increasing rate of migration has further intensified the demand for community interpreting. Since Arabic is widely spoken among refugee and migrant communities in Turkiye, the need for Arabic-speaking community interpreters is strongly felt. There is a growing demand for Arabic-speaking community interpreters in service areas such as healthcare, legal assistance, education, and emergency aid. However, the number of courses specifically structured around community interpreting in existing Arabic Translation and Interpreting programs is quite limited. Given the widespread use of Arabic in Turkiye, especially in the context of migration, addressing the professional and pedagogical preparation for community interpreting at the undergraduate level is of significant importance. In this context, this study investigates the educational gaps related to community interpreting by examining the Bologna Information Package data of Arabic Translation and Interpreting undergraduate programs in Turkiye, and offers suggestions for the future. In the first part of the study, a theoretical foundation is laid out by discussing interpreting education as the overarching discipline and translation competences that define the framework of community interpreting. In the second part, various types of community interpreting and ethical issues are addressed, and the curricula of undergraduate programs offering education specifically in Arabic are analyzed in detail under the title of community interpreting education in Turkiye. The data are presented in tables. In the final part of the study, curriculum content is developed for subfields of community interpreting—including disaster response interpreting, court interpreting, and healthcare interpreting—using the AI tool ChatGPT-4o. These contents are evaluated through descriptive analysis, and examples and recommendations are provided.
Benzer Tezler
- Türkiye yükseköğretiminde öğrenim gören Arapça öğrencilerinin okuma stratejilerine yönelik farkındalıkları
Awareness of reading strategies of students studying Arabic in Turkish higher education
EMRULLAH DALMIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DilbilimGazi ÜniversitesiArap Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET HAKKI SUÇİN
- Pakistan-İslâmâbâd Uluslararası İslam Üniversitesi ve Afganistan-Kâbil Üniversitesi Arap dili bölümlerinin ders müfredatlarının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
SÜMEYRA DEMİREL UZUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET CEVAT ERGİN
- Türkiye'de arapça çeviri eğitiminin dönüşümü: Tarihsel süreç, paradigma kayması ve müfredat analizi
Transformation of arabic translation education in Turkey: Historical process, paradigm shift and curriculum analysis
HASAN BURAK ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimKırıkkale ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEZER YILMAZ
- Diriliş Ertuğrul dizisinin Arapça altyazı çevirilerinde deyimsel aktarım
Idiomatic transfer in Arabic subtitle translations of the series Diriliş Ertuğrul
ARİFE ERAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Mütercim-TercümanlıkGazi ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ÖZCAN
- El-'Arabiyyetu li'l-Câmi'ât (Akademik Arapça) adlı Arapça öğretim setinin muhteva ve yöntem açısından incelenmesi
A review of the Arabic teaching series titled al-'Arabiyyatu li'l-câmi'at (Academic arabic) in terms of content and method
BÜŞRA KAÇMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimŞırnak ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİN CENGİZ