Gürcistan Borçalı Türkleri âşıklık geleneğinde kadın âşık-şairler
Women ashik-poets in the ashik tradition of the Borchali Turks of Georgia
- Tez No: 987644
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞUREDDİN MEMMEDLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Halk Bilimi (Folklor), Turkish Language and Literature, Folklore
- Anahtar Kelimeler: Azerbaycan Türkleri, Borçalı Türkleri, Türk kadını, Azerbaijan Turks, Borçalı Turks, Turkish women
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ardahan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Gürcistan'daki Türkler arasında yetişen kadın âşık-şairlerin edebi kimliklerini, hayatları ve eserleri üzerinden tarihsel ve kültürel açıdan bütüncül bir bakışla incelemeyi amaçlamaktadır. Borçalı adıyla bilinen bu bölgenin zengin kültürel ve folklorik yapısında yetişen kadınların âşıklık geleneğine ve halk edebiyatına kattıkları değerler, tematik tercihleri ve toplumsal işlevleri tarihsel süreklilik içinde ele alınmıştır. Tez, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Gürcistan'daki Azerbaycan Türklerine dair genel tanıtıcı bilgilere yer verilmiş, devamında çalışma üç döneme odaklanmıştır: 1920 öncesi, 1921–1991 arası ve 1991 sonrası dönemlerde yaşamış kadın âşık-şairlerin hayatları ve eserleri tematik bir bakış açısıyla analiz edilmiştir. Kadın âşık-şairler, hem toplumsal hem de bölgesel açıdan bu aktarımın önemli taşıyıcıları arasında yer almaktadır. Onların şiirlerinde vatan sevgisi, aşk, hasret, bireysel özgürlük ve toplumsal adalet gibi temalar aracılığıyla kültürel hafıza canlı tutulmakta ve gelecek kuşaklara aktarılmaktadır. Bu kapsamlı çalışma, bölgede gerçekleştirilen saha görüşmeleri, derlemeler ve yerinde gözlemler, konuya ilişkin bulgular aracılığıyla kadın şairlerin ve âşık şiiri tarzını devam ettiren kadınların edebi üretimlerini geniş bir perspektifle değerlendirmektedir. Bu tez, Borçalı kadın âşık-şairlerinin geçmişte kültürel hafızayı nasıl şekillendirdiğini ve bu hafızanın modern çağda nasıl yeniden üretildiğini ortaya koyarken, aynı zamanda âşık-şair kadınların sesini görünür kılarak, âşıklık geleneğinin, Borçalı yazılı edebiyat muhitinin bugünü ve yarını açısından vazgeçilmez bir toplumsal cinsiyet perspektifini merkeze taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the literary identities of women ashik-poets who emerged in Georgia's Kvemo Kartli and Borchalı-Karayazi-Karachop region from a holistic historical and cultural perspective through their lives and works. The values, thematic preferences, and social functions that women from Borçalı contributed to the ashik tradition and folk literature are discussed within the context of historical continuity. The thesis consists of four chapters. The first chapter presents general introductory information about the Azerbaijani Turks living in Georgia. The following chapters focus on three historical periods: before 1920, between 1921–1991, and after 1991. In each period, the lives and works of women ashik-poets are analyzed thematically. Women ashik-poets are among the key figures who have preserved and transmitted this cultural tradition both socially and regionally. In their poems, cultural memory is kept alive and passed on to future generations through themes such as patriotism, love, longing, individual freedom, and social justice. Supported by field interviews, compilations, and on-site observations conducted in the Borchalı region, this comprehensive study evaluates the literary production of women ashiks from a broad and analytical perspective. This thesis reveals how Borçalı women ashik-poets shaped cultural memory in the past and how this memory has been reproduced in the modern era. At the same time, it brings the voices of these women to light, placing an essential gender perspective at the center of the ashik tradition in terms of its past, present, and future significance.
Benzer Tezler
- Karapapak Türklerinin tarihi, gelenek ve görenekleri
Historical custom and traditions of the Karapapak Turks
ÖZCAN ÇİFTÇİ
- The Turks of Borçalı in Georgia: Ethnic identity in borderland
Gürcistan?da Borçalı Türkleri: Sınır bölgesinde etnik kimlik
SAİD ETHEM
Yüksek Lisans
İngilizce
2010
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiAvrasya Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL AYDINGÜN
- Kimlik, etno-sembolizm, müzik: Borçalı Karapapak Türkleri
Identity, ethno-symbolism, music: Borchaly Karapapakh Turks
CANER BEKTAŞ
Doktora
Türkçe
2023
MüzikDokuz Eylül ÜniversitesiMüzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYKUT ÇEREZCİOĞLU
- Borçalı (Gürcistan) Karapapak / Terekeme ağzı (İnceleme-Metinler-Sözlük)
Turkish dialect of Borchali (Georgia) Karapapak / Terekeme (analysis-Texts-Dictionary)
BAHADIR GÜNEŞ
Doktora
Türkçe
2013
DilbilimKaradeniz Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASİYE MEVHİBE COŞAR
- Tarihi süreçte Borçalı Türkmenleri: Bozcalı, Baydar, Demirci-Hasanlı (1587-1801)
The Borçali Turkmens in historical context: Bozcali, Baydar, Demirci-Hasanli (1587-1801)
JAFAR MUSTAFAEV