Geri Dön

İslam aile hukukunda boşanma hükümlerinin toplumsal arka planı

The social background of divorce rulings in Islamic family law

PDF İndir

  1. Tez No: 986525
  2. Yazar: MUKADDES TOPRAK EMİROĞLU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA YILDIRIM
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Hukuk, Din, Sosyoloji, Law, Religion, Sociology
  6. Anahtar Kelimeler: Fıkıh, İslam Hukuku, Aile Hukuku, Talâk, Boşanma, Sosyoloji, Hukuk Sosyolojisi, Fiqh, Islamic Law, Family Law, Talaq, Divorce, Sociology, Sociology of Law
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, İslam aile hukukunun toplumsal temellerini ve buradan hareketle talâk uygulamasını fıkıh, hukuk ve sosyoloji perspektiflerinden ele almaktadır. İslam hukukunda aile, yalnızca bireyler arasındaki bir akit değil toplumsal düzenin, ahlâkın ve adalet anlayışının şekillendiği temel bir kurumdur. Araştırmanın hareket noktası, fıkıh-hukuk-sosyoloji ilişkisinin özellikle boşanma olgusu üzerinden nasıl somutlaştığını anlamaktır. Nitel, karşılaştırmalı ve disiplinler arası bir yöntemin izlendiği bu çalışmanın ilk bölümünde, örf, maslahat, istihsan ve kazâî-diyânî ayrımı gibi ilkeler üzerinden fıkhın toplumsal yönü analiz edilmiştir. İkinci bölümde, evlilik, mehir, nafaka, iddet ve hulʿ gibi kavramlar klasik fıkıh literatürü ile sosyolojik kuramlar ışığında birlikte değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise talâk, Osmanlı şerʿiyye sicilleri ve 1917 tarihli Hukuk-ı Aile Kararnamesi temelinde incelenmiş boşanmanın tarihsel süreçte geçirdiği sosyolojik dönüşüm açıklanmıştır. Sonuç olarak bu çalışma, İslam aile hukukunun yalnızca normatif hükümlerden oluşan bir sistem olmadığını; toplumsal gerçeklikle sürekli etkileşim içinde gelişen dinamik bir hukuk geleneği sunduğunu göstermektedir. Talâk kurumu ise bu etkileşimin, fıkıh, hukuk ve sosyoloji arasındaki ilişkiyi görünür kılan en belirgin örneklerinden biri olarak öne çıkmaktadır.

Özet (Çeviri)

This study examines the social foundations of Islamic family law and, on this basis, analyzes the practice of talaq from the perspectives of Islamic jurisprudence (fiqh), law, and sociology. In Islamic law, the family is not merely a contractual relationship between individuals but a fundamental institution through which social order, moral values, and conceptions of justice are shaped. The starting point of this research is to understand how the relationship between fiqh, law, and sociology becomes concretized particularly through the phenomenon of divorce. Employing a qualitative, comparative, and interdisciplinary methodology, the first chapter analyzes the social dimension of fiqh through principles such as custom (urf), public interest (maslaha), juristic preference (istihsan), and the distinction between judicial (qadai) and moral-religious (diyani) norms. The second chapter examines concepts such as marriage, dower (mahr), maintenance (nafaqa), waiting period (idda), and khul by bringing classical fiqh literature into dialogue with sociological theories. The third chapter focuses on talaq by analyzing Ottoman sharia court records and the 1917 Ottoman Law of Family Rights, and explains the sociological transformation of divorce over the historical process. In conclusion, this study demonstrates that Islamic family law is not a system composed solely of normative rules, but rather a dynamic legal tradition that develops through continuous interaction with social reality. The institution of talaq emerges as one of the most salient examples through which the relationship between fiqh, law, and sociology becomes visible.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    985858

    Developments and evaluation of Islamic family law in light of experiences of muslim countries

    Müslüman ülkelerin deneyimleri ışığında İslam aile hukukunun gelişimi ve değerlendirilmesi

    SELMAN ZAHİD ÖZDEMİR

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    DinInternatıonal Islamıc Unıversıty Malaysıa

    İslam Hukuku Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MISZAIRI BIN SITIRIS

  2. Tez No

    927831

    İslâm aile hukukunda insan onurunun hükümlere etkisi

    The effect of human dignity on provisions in Islamic family law

    GAMZE TANRIVER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    DinAksaray Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İSA ATCI

  3. Tez No

    816417

    دراسة الأحكام المتعلقة بالزواج في القانون العراقي من منظور الفقه الإسلامي

    Irak aile hukukunda evlilik sözleşmesine ilişkin hükümlerin İslam fıkhı açısından değerlendirilmesi

    ABDULQAHAR AHMED AZEEZ

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2023

    DinSakarya Üniversitesi

    İslam Hukuku Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SONER DUMAN

  4. Tez No

    1003521

    قانون الأحوال الشخصية التركي (لسنة 2002 م) في ضوء المذاهب الفقهية( دراسة مقارنة )(الزواج والطلاق)

    Türk Aile Hukukunun (2002) fikhî mezhepler işiğinda ncelenmesi (mukayeseli bir çalişma): Evlenme ve boşanma özelinde

    MEHMET EMİN NAS

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2015

    HukukUnıversıty Of Jordan (al-Jamı'ah Al-Urdunıa)

    İslam Hukuku Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. Muhammed Ahmed Hasan el-Kudât

  5. Tez No

    377715

    Çağdaş Suriye nesrinde siyasî hapishane edebiyatı üzerine eleştirel bir bakış

    The literature of political prisons in contemporary Syrian prose analytical prepective

    ABDOLGADER MOHAMED ALİ

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2014

    Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk Üniversitesi

    Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. FİKRET ARSLAN

Geri Dön