Bir üniversite hastanesinde hekim dışı sağlık çalışanlarında müdahale sonrası mevsimsel influenza aşısı olma sıklığı ve aşı kararını etkileyen faktörlerin karma yöntemle araştırılması
Investigation of the seasonal influenza vaccination rate among non-physician healthcare workers following an intervention in a university hospital and examining the factors influencing vaccination decisions using a mixed-methods approach
- Tez No: 986044
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA NUR BARAN AKSAKAL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Sağlık personeli, İnfluenza aşısı, Health personnel, Influenza vaccine
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık çalışanları, influenza virüsüne maruz kalma risklerinin yüksek olması, buna bağlı olarak işe devamsızlık ile verimlilik kaybı yaşayabilmeleri veya hastalara enfeksiyon taşıyabilmeleri nedeniyle aşılanması önerilen gruplar arasında yer almaktadır. Bu araştırmanın amacı, bir üniversite hastanesinde görev yapan hekim dışı sağlık çalışanlarında müdahale sonrası influenza aşısı olma sıklığını ve aşı kararını etkileyen faktörleri karma yöntemle incelemektir. Araştırmanın müdahale temelli birinci aşamasında, 3469 hekim dışı sağlık çalışana, hatırlatıcı ve bilgilendirici içerikler, kısa mesaj (SMS) yöntemi kullanılarak periyodik aralıklarla iletilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında toplam 352 katılımcı ile telefon görüşmeleri yapılmış, 28 katılımcı ile odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Nicel verilerin istatistiksel analizlerinde SPSS programından yararlanılmış; tanımlayıcı analizler, uygun Ki-kare testleri ve McNemar Testi uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık sınır değeri α= 0,05 olarak kabul edilmiştir. Nitel veriler, tematik analize dayalı tümevarımcı bir metodoloji ile MAXQDA 2024 programından yararlanılarak değerlendirilmiştir. İnfluenza aşısı olan hekim dışı sağlık çalışanı yüzdesi, müdahalenin gerçekleştirildiği 2024- 2025 sezonunda bir önceki sezona göre artış göstererek %6,1'den %8,8'e ulaşmıştır. Telefon görüşmelerinde, katılımcıların %83,8'i influenza aşısı olmayı tercih etmediğini belirtirken %16,2'si aşı olmayı tercih ettiğini belirtmiştir. En sık saptanan aşı olma nedeni hastalıktan korunma isteği ve kişisel risk algısı iken, en sık saptanan aşı olmama nedenleri gerekli görmeme/ihtiyaç duymama, aşının koruyuculuğuna inanmama ve yan etkilerinden çekinme olarak saptanmıştır. Odak grup görüşmelerinde, SMS'leri olumlu karşılayanlar genellikle SMS'lerin hastalığa yönelik risk algılarını arttırdığını ve hastane tarafından önemsendiklerini düşündürdüğünü ifade etmişlerdir. SMS'leri olumsuz karşılayanlar ise genellikle gönderim sıklığını fazla bulduklarını belirtmişlerdir. Araştırma kapsamında yürütülen SMS temelli müdahale yönteminin hekim dışı sağlık çalışanları arasında influenza aşılama kapsamını sınırlı düzeyde arttırdığı bulunmuştur. Sağlık çalışanları arasında mevsimsel influenza aşısı yaptırma sıklıklarını daha fazla artırmak için, gruba özel olarak belirlenen aşı kararı nedenlerinin ve etkili olabilecek müdahale yöntemlerinin göz önünde bulundurularak çok yönlü ve hedefe odaklı iletişim stratejilerinin geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Healthcare workers are among the groups recommended for vaccination due to their high risk of exposure to the influenza virus, which can lead to absenteeism and loss of productivity, or to the potential transmission of infection to patients. The aim of this study is to examine the post-intervention influenza vaccination coverage and factors influencing vaccination decisions among non-physician healthcare workers at at a university hospital using a mixed-method approach. In the first phase of the intervention-based study, 3469 non-physician healthcare workers received periodic reminders and informational content via text message (SMS). In the second phase of the study, telephone interviews were conducted with a total of 352 participants, and focus group interviews were conducted with 28 participants. SPSS software was used for the statistical analysis of quantitative data; descriptive analyses, appropriate chi-square tests, and McNemar's Test were applied. The statistical significance level was set at α= 0.05. Qualitative data were evaluated using a deductive methodology based on thematic analysis with the MAXQDA 2024 software. The percentage of non-physician healthcare workers who received the influenza vaccine increased from 6.1% to 8.8% in the 2024- 2025 season when the intervention was implemented, compared to the previous season. In telephone interviews, 83.8% of participants stated that they did not prefer to get the influenza vaccine, while 16.2% stated that they preferred to get vaccinated. The most common reasons for getting vaccinated were the desire to protect oneself from the disease and personal risk perception, while the most common reasons for not getting vaccinated were not seeing the need/not feeling the need, not believing in the vaccine's effectiveness, and fear of side effects. During the focus group discussions, those who perceived the SMS messages positively generally stated that the messages increased their perception of risk related to the disease and led them to believe that the hospital cared about them. Those who perceived the SMS messages negatively generally stated that they found the frequency of delivery excessive. The SMS-based intervention method developed as part of the study was found to increase influenza vaccination coverage among non-physician healthcare workers to a limited extent. To further increase the coverage of seasonal influenza vaccination among healthcare workers, it is recommended that multifaceted and targeted communication strategies be developed, taking into account the vaccine decision factors specific to the group and intervention methods that could be effective.
Benzer Tezler
- Sağlık çalışanlarının acil hastane tahliyelerine yönelik tutumlarının incelenmesi: metropol bir şehirdeki çocuk hastanesi örneği
An investigation of healthcare workers' attitudes towards emergency hospital evacuations: a case study of a children's hospital in a metropolitan
HANDE KEKRELİ GÖYLÜSÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Acil TıpEge ÜniversitesiAfet Tıbbı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL ÖZLEM YILDIRIM
- İzmir İlinde bir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışanların üçüncü el sigara dumanı maruziyeti hakkındaki farkındalıklarının ve inanışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of awareness and beliefs regarding third-hand smoke exposure among staff of atraining and research Hospital in İzmir province
FEHMİ GÜLCÜLER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİME SEDA KÜÇÜKERDEM
- Covid-19 pandemisinde hekim ve hemşirelerde mobbing ve tükenmişlik: Tekirdağ'da bir üniversite hastanesi örneği
Mobbing and burnout in physicians and nurses in the Covid-19 pandemic: An example of a university hospital in Tekirdag
ABDULLA ZEYNALLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sağlık YönetimiTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAMZE VAROL
- Anestezi altında operasyon planlanan hastaların ameliyat öncesi anestezi farkındalığının saptanması
Preoperative awareness level related to anesthesia in patients planned to have an operation under anesthesia
AYKUT DİREKCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Anestezi ve ReanimasyonAdıyaman ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZNUR ULUDAĞ
- Hekim dışı sağlık çalışanlarının dijital sağlık okuryazarlığı ile yapay zekâya yönelik tutumları arasındaki ilişki: Ankara ili örneği
The association between digital health literacy and attitudes towards artificial intelligence among non-physician healthcare workers: The case of Ankara
AHMET YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sağlık Kurumları YönetimiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EDİBE ASUMAN ATİLLA