المعول في حواشي الشرح المطول لأحمد بن عطاء الله القريمي (879/ 1475) من الورقة (58/ب) إلى الورقة (115/ب) دراسة وتحقيقاً
Ahmed b. Ataullah el-Kureymî'nin el-Muavvel fî Havaşi'ş-şerhi-'l-Mutavvel Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili (58. varaktan 115. varağa kadar)
- Tez No: 985823
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ Esat LAYEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Arap dili. el-Kırımî, el-Mu'avvel, Mutavvel, Belâgat, Tahkik, Arabic. al-Quraymi, Al-Mu'awwal, Al-Mutawwal, Arabic Rhetoric, Critical Edition
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 9. hicrî (15. miladî) yüzyılın önemli dil ve belâgat âlimlerinden biri olan Ahmed b. Atâullah el-Kırımî'nin (ö. 879/1475), Teftâzânî'nin eş-Şerhu'l-Mutavvel'i üzerine kaleme aldığı“el-Mu'avvel fî Havâşi'ş-Şerhi'l-Mutavvel”adlı kıymetli eserinin 58/b ile 115/b varakları arasını kapsamaktadır. Eser, belâgat ilminin şaheserlerinden biri kabul edilen Mutavvel üzerine yazılmış en yetkin haşiyelerden biri olup, Osmanlı ilim geleneğinin dil felsefesi ve estetik anlayışını yansıtması bakımından büyük önem arz eder. Çalışma iki temel aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada (İnceleme), el-Kırımî'nin biyografisi, ilmî şahsiyeti ve eserde takip ettiği şerh metodolojisi tahlil edilmiştir. İkinci aşamada (Tahkik) ise, yazma nüshalar titizlikle karşılaştırılmış (edizyon kritik), müellif muradına en uygun metin tesis edilmiştir. Metinde geçen ayetler, hadisler ve özellikle belâgatın can damarı olan şiir şahitleri (şevâhid) kaynaklarından tahric edilmiştir. Bu bölüm, özellikle Me'ânî ilminin derinlikli meselelerini içermesi ve Teftâzânî'nin sistematiğini el-Kırımî'nin özgün yorumlarıyla buluşturması yönüyle literatüre katkı sağlamaktadır. Kütüphane raflarında yazma halde bekleyen bu kısmın akademik standartlarda gün yüzüne çıkarılması hem belâgat tarihine ışık tutmakta hem de araştırmacılara güvenilir bir birincil kaynak sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study presents an extensive critical edition and analytical investigation of“Al-Mu'awwal fi Hawashi al-Sharh al-Mutawwal”by Ahmad bin Ata'ullah al-Quraymi (d. 879 AH / 1475 AD), specifically covering the section from folio 58/b to 115/b. This work serves as a sophisticated marginalia (hashiya) on al-Taftazani's Al-Sharh al-Mutawwal, one of the most celebrated textbooks in the field of Arabic rhetoric and linguistic aesthetics. The research follows a dual-track academic approach. The analytical section (Dirasa) evaluates al-Quraymi's intellectual biography and his stylistic nuances within the broader context of 15th-century scholarship. The critical edition section (Tahqiq) involves a rigorous comparison of extant manuscripts to reconstruct the most authentic version of the text. This process includes the verification of Quranic verses, prophetic traditions (takhrij), and the meticulous attribution of poetic citations (shawahid) used by the author to illustrate rhetorical rules. The value of this research lies in its exploration of the complex issues of Ilm al-Ma'ani (Science of Meanings) as interpreted by al-Quraymi. By deciphering Taftazani's dense prose and offering critical insights, this study bridges a gap in the history of rhetorical studies. Bringing this unpublished manuscript into the academic domain provides scholars with a verified primary source that elucidates the evolution of linguistic and philosophical discourse in the post-classical Islamic era.
Benzer Tezler
- المعول في حواشي الشرح المطول لأحمد بن عطاء الله القريمي (879/ 1475) من الورقة (115/ب) إلى الورقة (173/ب) دراسة وتحقيقاً
Ahmed b. Ataullah el-Kureymî'nin el-Muavvel fî Havaşi'ş-şerhi-'l-Mutavvel Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili (115. varaktan 173. varağa kadar)
ALAA ANWER KHATTAB
Yüksek Lisans
Arapça
2026
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Esat LAYEK
- المعول في حواشي الشرح المطول لأحمد بن عطاء الله القريمي (879/ 1475) من بداية الكتاب إلى الورقة (58/ب)
Ahmed b. Ataullah el-Kureymî'nin el-Muavvel fî Havaşi'ş-şerhi-'l-Mutavvel Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili (Kitabın Başından 58. Varağa Kadar)
ABDULRAHMAN MJWIL MOHAMMED
Yüksek Lisans
Arapça
2026
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULMUTTALİP IŞIDAN
- المنهج التحليلي في تعليم المحادثة
Konuşma öğreti̇mi̇nde anali̇zci̇ metod
AHMED ALDYAB
Doktora
Arapça
2015
Doğu Dilleri ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM ÖZAY
- الوقف و الابتداء في القران الكريم جمع و دراسة نقديّة
El-Vakfu ve'l-İbtida fi'l-Kur'ani'l-Kerim Cem'un ve Dirasetün Nakdiyyetün
TAQWA HATEM TAHA
Yüksek Lisans
Arapça
2015
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SÜLEYMAN AYDIN
- الأمثال المشتركة أو المتشابهة في اللغتين العربية والتركية
Türkçe ve Arapçada ortak veya benzeşen atasözleri
ABDALKADER ABDELLİ
Yüksek Lisans
Arapça
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiYabancı Dil Öğretimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET HAKKI SUÇİN