المعول في حواشي الشرح المطول لأحمد بن عطاء الله القريمي (879/ 1475) من الورقة (115/ب) إلى الورقة (173/ب) دراسة وتحقيقاً
Ahmed b. Ataullah el-Kureymî'nin el-Muavvel fî Havaşi'ş-şerhi-'l-Mutavvel Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili (115. varaktan 173. varağa kadar)
- Tez No: 985814
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ Esat LAYEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belâgat, Şerḥu'l-Muṭavvel, Ahmed el-Kırımî, Hâşiye, Tahkik, Arabic Rhetoric, al-Sharḥ al-Muṭawwal, Aḥmad al-Qırımī, Marginal Commentary, Critical Edition
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, XV. yüzyıl Osmanlı âlimlerinden Ahmed b. Atâullah el-Kırımî'nin (ö. 879/1475) el-Muʿavvel fî Ḥavâşî'ş-Şerḥi'l-Muṭavvel adlı eserinin 115/b–173/b varakları arasındaki bölümünün ilmî tahkik ve incelemesini konu edinmektedir. Söz konusu eser, Sa'düddîn et-Teftâzânî'nin belâgat alanında temel metinlerden biri kabul edilen eş-Şerḥu'l-Muṭavvel adlı eserine yazılmış önemli hâşiyelerden biridir. Çalışmada, ilgili bölümde ele alınan meânî ve beyân ilimlerine dair meseleler tespit edilerek müellifin tercihleri, açıklama yöntemi ve önceki belâgat geleneğiyle ilişkisi ortaya konulmuştur. Araştırmanın temel amacı, henüz tam anlamıyla neşredilmemiş olan bu hâşiyenin güvenilir bir metnini ortaya koymak ve Osmanlı dönemi belâgat literatüründeki yerini belirlemektir. Bu doğrultuda mevcut yazma nüshalar karşılaştırılmış, metin ilmî usullere uygun şekilde tahkik edilmiş ve gerekli açıklamalar dipnotlarda verilmiştir. Çalışma, hem klasik belâgat metinlerinin anlaşılmasına katkı sağlamayı hem de Osmanlı ilim geleneğinde hâşiye yazımının metodolojisini göstermeyi hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study presents a critical edition and analytical examination of the section from folio 115b to folio 173b of al-Muʿavvel fī Ḥawāshī al-Sharḥ al-Muṭawwal, authored by the fifteenth-century Ottoman scholar Aḥmad b. ʿAtāʾ Allāh al-Qırımī (d. 879/1475). The work is one of the significant marginal commentaries written on Saʿd al-Dīn al-Taftāzānī's al-Sharḥ al-Muṭawwal, a foundational text in the science of Arabic rhetoric (balāgha). The examined section deals primarily with issues related to the sciences of maʿānī and bayān, reflecting the author's scholarly approach and engagement with earlier rhetorical authorities. The main objective of this research is to establish a reliable critical text of this unedited portion of the manuscript and to clarify its place within the Ottoman rhetorical tradition. To achieve this, the available manuscript copies were collated, textual variants were evaluated, and the text was edited according to established principles of manuscript verification. Explanatory notes and references were provided where necessary. This study aims to contribute both to the understanding of classical Arabic rhetoric and to the study of the ḥāshiya tradition as an integral component of Ottoman scholarly production.
Benzer Tezler
- المعول في حواشي الشرح المطول لأحمد بن عطاء الله القريمي (879/ 1475) من الورقة (58/ب) إلى الورقة (115/ب) دراسة وتحقيقاً
Ahmed b. Ataullah el-Kureymî'nin el-Muavvel fî Havaşi'ş-şerhi-'l-Mutavvel Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili (58. varaktan 115. varağa kadar)
HARITH SAAD JAZZAA
Yüksek Lisans
Arapça
2026
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Esat LAYEK
- المعول في حواشي الشرح المطول لأحمد بن عطاء الله القريمي (879/ 1475) من بداية الكتاب إلى الورقة (58/ب)
Ahmed b. Ataullah el-Kureymî'nin el-Muavvel fî Havaşi'ş-şerhi-'l-Mutavvel Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili (Kitabın Başından 58. Varağa Kadar)
ABDULRAHMAN MJWIL MOHAMMED
Yüksek Lisans
Arapça
2026
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULMUTTALİP IŞIDAN
- المنهج التحليلي في تعليم المحادثة
Konuşma öğreti̇mi̇nde anali̇zci̇ metod
AHMED ALDYAB
Doktora
Arapça
2015
Doğu Dilleri ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM ÖZAY
- الوقف و الابتداء في القران الكريم جمع و دراسة نقديّة
El-Vakfu ve'l-İbtida fi'l-Kur'ani'l-Kerim Cem'un ve Dirasetün Nakdiyyetün
TAQWA HATEM TAHA
Yüksek Lisans
Arapça
2015
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SÜLEYMAN AYDIN
- الأمثال المشتركة أو المتشابهة في اللغتين العربية والتركية
Türkçe ve Arapçada ortak veya benzeşen atasözleri
ABDALKADER ABDELLİ
Yüksek Lisans
Arapça
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiYabancı Dil Öğretimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET HAKKI SUÇİN