Yaygın kaygı bozukluğu, bilişsel esneklik ve öz şefkat arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between generalized anxiety disorder, cognitive flexibility and self compassion
- Tez No: 985373
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FİKRET POYRAZ ÇÖKMÜŞ, DOÇ. DR. EBRU ALDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: yaygın kaygı bozukluğu, bilişsel esneklik, öz şefkat, aracılık, generalized anxiety disorder, cognitive flexibility, self-compassion, mediator
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Tınaztepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
DSM-5 tanı kriterlerine göre yaygın kaygı bozukluğu tanısı almış hastalar ve sağlıklı kontrol grubu katılımcılarında yaygın kaygı bozukluğu, bilişsel esneklik ve öz şefkat arasındaki ilişkiyi incelenmiştir. Buna ek olarak araştırma kapsamında yaygın kaygı bozukluğu ve bilişsel esneklik arasındaki ilişkide öz şefkatin aracılık rolü araştırılmıştır. Çalışma 114 yaygın kaygı bozukluğu tanılı hasta ve 114 sağlıklı kontrol katılımcısı ile yürütülmüştür. İzmir Tınaztepe Üniversite Özel Galen Hastanesi ve İzmir Tınaztepe Buca Tıp Merkezi psikiyatri polikliniğine ayaktan başvuran ve DSM-5 tanı koyma kriterlerine göre yaygın kaygı bozukluğu teşhisi konan 18-65 yaş arası hastalar araştırmanın klinik örneklemini oluşturmuştur. Eylül 2024 ile Nisan 2025 tarihleri arası veri toplama süreci devam etmiştir. Aynı sağlık kuruluşları bünyesinde çalışmakta olan ve bilinen bir psikiyatrik tanısı bulunmayan 18-65 yaş arası hastane personeli sağlıklı kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmaya dahil olmayı kabul eden katılımcılara sırasıyla; bilgilendirilmiş onam formu, sosyodemografik bilgi formu, Yaygın Kaygı Bozukluğu için Şiddet Ölçeği, Öz Duyarlık Ölçeği ve Bilişsel Esneklik Envanteri uygulanmıştır. Verilerin analizi için SPSS 24 paket programı kullanılmıştır. Verilerin normal dağılım değerlendirmeleri ardından normal dağılan bağımlı ölçümler için gruplar arası farklar, bağımsız örneklemler t testi; normal dağılım göstermeyen bağımlı ölçümler için parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U testi uygulanmıştır. Öz şefkat ve bilişsel esneklik düzeyleri arasındaki ilişkinin gücüne ilişkin ve yaygın kaygı bozukluğuna ilişkin korelasyonlar incelenmiştir. Yaygın kaygı bozukluğu şiddeti ve demografik değişkenlerin öz şefkat ve bilişsel esneklik düzeyleri üzerindeki etkileri çoklu doğrusal regresyon analizi ile test edilmiştir. Yaygın kaygı bozukluğu şiddeti ile bilişsel esneklik düzeyi arasındaki ilişkide öz şefkat düzeyinin aracılık rolü Hayes (2013) tarafından geliştirilen aracılık modeli çerçevesinde PROCESS makro (Model 5) kullanılarak araştırılmıştır. Araştırma sonucunda yaş, cinsiyet ve medeni durum bakımından katılımcılar arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Eğitim düzeyleri bakımından yalnızca bilişsel esneklik seviyelerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşma görüşmüştür. Yaygın kaygı bozukluğu tanılı hastalarda bilişsel esneklik ve öz şefkat düzeyleri sağlıklı kontrol grubu katılımcılarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir biçimde daha düşüktür. Korelasyon analizi sonuçlarına göre yaygın kaygı bozukluğu ile öz şefkat arasında ve yaygın kaygı bozukluğu ile bilişsel esneklik arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü ilişki saptanmıştır. Buna karşın bilişsel esneklik ve öz şefkat arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlüdür. Regresyon analizi sonucunda bilişsel esneklik ve öz şefkatin yaygın kaygı bozukluğundaki varyansın %34.2'sini açıkladığı görülmüştür. Yapılan aracılık analizi sonucunda bilişsel esneklik ve yaygın kaygı bozukluğu arasındaki ilişkide, öz şefkat düzeyinin tam aracı bir rolünün olduğu saptanmıştır Sağlıklı kontrol grubunda, bilişsel esneklik ve yaygın kaygı bozukluğu arasında anlamlı bir doğrudan ilişki bulunmazken, yaygın kaygı bozukluğu tanılı grupta iki değişken arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde, negatif yönde bir ilişkinin var olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular ışığında klinisyenlere yaygın kaygı bozukluğu tedavisinde öz şefkat ve bilişsel esneklik temelli müdahalelerin dahil edildiği çalışmalar önerilmektedir. Gelecek çalışmalarda hastaların tanı alma sürelerinin ve uygulanan tedavinin türünün de araştırma modeline eklenmesi önerilmektedir. Kurulan modelin benzerine literatürde rastlanmaması ve çalışmanın klinik örneklemle yürütülmüş olması araştırmanın özgün yanını oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examined the relationships among generalized anxiety disorder, cognitive flexibility, and self-compassion in individuals diagnosed with generalized anxiety disorder according to the DSM-5 diagnostic criteria and a healthy control group. In addition, the mediating role of self-compassion in the relationship between generalized anxiety disorder and cognitive flexibility was investigated. The study was conducted with 114 patients diagnosed with generalized anxiety disorder and 114 healthy control participants. The clinical sample consisted of individuals aged 18–65 who were diagnosed with generalized anxiety disorder based on DSM-5 criteria and applied to the psychiatric outpatient clinics of İzmir Tınaztepe Üniversitesi Özel Galen Hastanesi (Private Galen Hospital) and İzmir Tınaztepe Buca Tıp Merkezi (Buca Medical Center). Data collection took place between September 2024 and April 2025. The healthy control group consisted of hospital staff aged 18–65 working at the same institutions and not known to have any psychiatric diagnosis. Participants who agreed to take part in the study completed an informed consent form, a sociodemographic information form, the Generalized Anxiety Disorder Severity Scale, the Self-Compassion Scale, and the Cognitive Flexibility Inventory. Data analysis was performed using SPSS version 24. Following the assessment of normality, independent samples t-tests were used to examine between-group differences for normally distributed variables, while the Mann–Whitney U test was employed for non-normally distributed variables. The correlations regarding the strength of the relationship between self-compassion and cognitive flexibility, as well as their association with generalized anxiety disorder, were examined. The effects of generalized anxiety disorder severity and demographic variables on self-compassion and cognitive flexibility were analyzed using multiple linear regression. The mediating role of self-compassion in the relationship between generalized anxiety disorder severity and cognitive flexibility was investigated using Hayes' (2013) PROCESS macro (Model 5). No statistically significant differences were found between the groups in terms of age, gender, or marital status. A significant difference was observed only in cognitive flexibility levels based on education level. Individuals diagnosed with generalized anxiety disorder had significantly lower levels of both cognitive flexibility and self-compassion compared to healthy controls. Correlational analyses revealed statistically significant negative relationships between generalized anxiety disorder and both self-compassion and cognitive flexibility. In contrast, a statistically significant positive relationship was found between cognitive flexibility and self-compassion. Regression analysis indicated that cognitive flexibility and self-compassion together explained 34.2% of the variance in generalized anxiety disorder severity. Mediation analysis showed that self-compassion fully mediated the relationship between cognitive flexibility and generalized anxiety disorder severity. The direct relationship between cognitive flexibility and generalized anxiety disorder severity varied across groups: no significant direct relationship was found in the healthy control group, whereas a statistically significant negative relationship was identified in the group diagnosed with generalized anxiety disorder. Based on these findings, it is recommended that clinicians incorporate interventions focused on self-compassion and cognitive flexibility in the treatment of generalized anxiety disorder. Future studies are encouraged to include variables such as duration of diagnosis and type of treatment. The study's originality lies in the use of a clinical sample and the absence of a similar model in the existing literature.
Benzer Tezler
- Diesel motorları yakıt püskürtme sistemlerinin dinamik simülasyonu
Başlık çevirisi yok
İRFAN KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Makine MühendisliğiUludağ ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ BORAT
- Bölünüme bağlı olmayan varyans çözümlemesi çoklu karşılaştırmalar ve tarımda uygulamaları
Distiribution-free analyis of variance multiple comparisons and applications in agriculture
HAMZA GAMGAM
- Analog dijital çeviricilerin analiz ve sentezi
Başlık çevirisi yok
ALİ ÇAPRAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU