Uzaktan algılama ve CBS tabanlı RUSLE yöntemi kullanılarak Porsuk Çayı havzasında erozyon riskinin değerlendirilmesi
Assessment of erosion risk in the Porsuk River basin using remote sensing and GIS-based RUSLE method
- Tez No: 985197
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBUBEKİR KARAKOCA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Coğrafya Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kuzeybatı Anadolu'da yer alan Porsuk Çayı Havzası, Sakarya Havzası'nın en önemli alt havzalarından biridir. Bu çalışmada, Coğrafi Bilgi Sistemleri tabanlı RUSLE modeli kullanılarak Porsuk Çayı Havzası'nda toprak erozyonunun nicel olarak belirlenmesi ve erozyon süreçlerini etkileyen faktörlerin mekânsal dağılımının analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda elde edilen bulgulara göre, Porsuk Çayı Havzası'nda toplam hektar başına ortalama yıllık toprak kaybı 2.35 t haˉ¹ yˉ¹, toplam yıllık toprak kaybı ise 2,538,269.32 ton olarak hesaplanmıştır. Özellikle Sündiken ve Karlık Dağları gibi eğimli alanlarında yerel düzeyde erozyon riski oldukça yüksektir. Sakarya Havzası genelinde“Çok Hafif”ve“Hafif”erozyon sınıfları %85,69 oranına sahipken, bu oran Porsuk Çayı Havzası'nda %48,12 olarak hesaplanmıştır. Bu durum, Porsuk Havzası'nın Sakarya Havzası'na kıyasla daha fazla erozyon tehdidiyle karşı karşıya olduğunu göstermektedir. Çalışmanın bulguları, havza ölçeğinde erozyon riskinin yalnızca iklim ve topoğrafya değil, aynı zamanda jeolojik litoloji, arazi kullanımı ve beşerî etkilerle de şekillendiğini ortaya koymuştur. Bu yönüyle araştırma, Porsuk Çayı Havzası için sürdürülebilir arazi yönetimi ve erozyonla mücadele stratejilerine bilimsel bir temel sunmakta; aynı zamanda RUSLE modelinin güncel uydu verileriyle entegre kullanımının, havza bazlı çevresel planlama çalışmalarında etkin bir yöntem olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada kullanılan CHIRPS yağış verileri, ALOS PALSAR sayısal yükseklik modeli ve Sentinel-2 uydu görüntüleri sayesinde, erozyon risk faktörleri güncel ve yüksek çözünürlüklü verilerle hesaplanmıştır. Ayrıca, Porsuk Çayı Havzası'nda daha önce alt havza düzeyinde yapılan çalışmaların aksine, havzanın tamamı bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Bu yönüyle çalışma, literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmakta ve hem akademik hem de uygulamalı havza yönetimi açısından güçlü bir referans oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
The Porsuk River Basin, located in Northwestern Anatolia, is one of the most significant subbasins of the Sakarya Basin. This study aims to quantitatively determine soil erosion and analyze the spatial distribution of erosion-driving factors in the Porsuk River Basin using the RUSLE model integrated with Geographic Information Systems (GIS). According to the results, the basin experiences an average annual soil loss of 2.35 t ha⁻¹ yr⁻¹, corresponding to a total annual soil loss of 2,538,269.32 tons. Particularly in steeply sloped areas such as the Sündiken and Karlık Mountains, local erosion risk is considerably high. While the proportion of“Very Slight”and“Slight”erosion classes is 85.69% across the Sakarya Basin, this ratio decreases to 48.12% in the Porsuk Basin, indicating a greater erosion threat in comparison. The findings demonstrate that erosion risk at the basin scale is shaped not only by climate and topography but also by geological lithology, land use, and anthropogenic influences. Accordingly, the study provides a scientific basis for sustainable land management and erosion control strategies in the Porsuk River Basin, while also revealing that the integration of the RUSLE model with up-to-date satellite data is an effective approach for watershed-based environmental planning. By employing CHIRPS precipitation data, the ALOS PALSAR digital elevation model, and Sentinel-2 satellite imagery, erosion risk factors were calculated using recent and high-resolution datasets. Furthermore, unlike previous studies conducted at sub-basin levels, this research evaluates the entire Porsuk Basin from a holistic perspective. In this respect, it fills a critical gap in the literature and serves as a strong reference for both academic research and applied watershed management practices.
Benzer Tezler
- Modifiye edilmiş üniversal toprak kayıpları eşitliği (musle) kullanılarak Tarsus (Mersin)–Topçu Deresi Alt Havzasında erozyon potansiyelinin değerlendirilmesi
Assessment of erosion potential in Tarsus (Mersin) Topçu Creek Sub-Basin by using modified universal soil loss equation (musle) method
GAMZE KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Jeoloji MühendisliğiHacettepe ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ERCANOĞLU
- Kentsel gelişim için potansiyel açık alanların belirlenmesinde nesne tabanlı sınıflandırma yöntemi ile transfer edilebilir kural dizisi oluşturulması
Transferable object based classification rule set for detection of potential open spaces for urban growth
KAAN KALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA MAKTAV
- Coğrafi bilgi sistemleri ve yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri kullanılarak kentsel alanlarda bina değişimi tespiti
Building change detection in urban areas using geographic information system and high resolution satellite image
REZA SHABANIZONOUZAAGH
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Jeodezi ve FotogrametriHacettepe ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TÜRKER
- An improved flood detection and susceptibility mapping using remote sensing and GIS technologies
Uzaktan algılama ve Cbs teknolojilerini kullanarak gelişmiş bir sel algılama ve duyarlılık haritalaması
MAHYAT SHAFAPOURTEHRANY
Doktora
İngilizce
2015
Jeodezi ve FotogrametriUnıversıtı Putra Malaysıa Upmİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BISWAJEET PRADHAN
- Uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri ile yağış ve rüzgar kaynaklı toprak erozyonu modellemesi
Modeling of soil erosion from rains and wind using remote sensing and geographic information system
AYHAN ÇAMUROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
ZiraatTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiBiyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELÇUK ALBUT