Çarlık Rusyası'nın Türkistan istilasında Rus oryantalizminin rolü
The role of Russian orientalism in tsarist Russia's conquest of Turkestan
- Tez No: 984995
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ADNAN KARA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şarkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, Rus Oryantalizmini tarihsel, düşünsel ve kurumsal temelleriyle ele alarak, Türkistan'ın işgal sürecinde Oryantalist bilgi üretiminin işgal için bir araç haline geldiğini incelenmektedir. Araştırmanın temel amacı, Rus İmparatorluğu'nun Doğu politikalarını yalnızca askerî ve siyasî bir yayılma olarak kalmadan, aynı zamanda bilgi, kültür ve bilim üzerinden kurulan bir tahakküm sistemi olarak analiz etmektir. Çalışmada Edward Said'in“bilgi-iktidar”söylemi temel teorik çerçeve olarak kullanılmıştır. Bu yaklaşım Rusya örneğine uygulanarak Batı oryantalizmiyle arasındaki benzerlikler ve farklılıklar tartışılmıştır. Rusya'nın Türkistan ile kurduğu ilişkilerin tarihsel arka planı çizilmiştir. Oryantalizmin kavramsal kökenleri, Avrupa'da filolojik ve kültürel bir disiplin olarak gelişimi, ardından Rusya'daki kurumsal yapılarla (Kazan Üniversitesi, Asya Müzesi, Lazarev Enstitüsü vb.) kazandığı özgün nitelikler ele alınmıştır. Türkistan'ın işgalinin stratejik, siyasî ve ekonomik gerekçeleri, Buhara Emirliği'nin yapısı ve Oryantalist söylemin bu süreci meşrulaştırmadaki rolü değerlendirilmiştir. Çalışmada, Rus Oryantalizminin yalnızca bilimsel bir meraktan ziyade, devletin emperyal çıkarlarına hizmet eden sistemli bir ideolojik pratik olduğu ortaya konulmaktadır. Çalışmanın sınırlılıkları arasında Rusça arşiv belgelerine erişim zorlukları, bazı kaynakların ideolojik nitelikleri ve Batı merkezli oryantalizm modelinin Rusya'ya tam olarak uygulanamaması yer almaktadır. Buna rağmen bu araştırmada, Türkistan'ın Rus hâkimiyetine geçiş sürecini yalnızca askerî veya diplomatik bir mesele olarak değil, bilgi üretimi ve temsil üzerinden inşa edilmiş bir kültürel egemenlik biçimi olarak ele alınmasının literatüre önemli bir katkı sunacağı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines Russian Orientalism in terms of its historical, intellectual, and institutional foundations, exploring how Orientalist knowledge production became a tool for the occupation during the process of Turkestan's occupation. The main objective of the research is to analyze the Eastern policies of the Russian Empire not merely as a process of military and political expansion, but as a system of domination constructed through knowledge, culture, and science. Edward Said's concept of“knowledge and power”serves as the main theoretical framework of the study. This approach is applied to the Russian context in order to discuss the similarities and differences between Western and Russian forms of Orientalism. The thesis outlines the historical background of Russia's relations with Turkestan. The second chapter examines the conceptual origins of Orientalism, its development as a philological and cultural discipline in Europe, and its institutionalization in Russia through structures such as Kazan University, the Asiatic Museum, and the Lazarev Institute of Oriental Languages. The third chapter analyzes the strategic, political, and economic motivations behind the conquest of Turkestan, the structure of the Emirate of Bukhara, and the role of Orientalist discourse in legitimizing this process. The study reveals that Russian Orientalism was not merely an academic curiosity but a systematic ideological practice serving the imperial interests of the state. The limitations of the study include restricted access to Russian archival materials, the ideological nature of certain sources, and the partial inapplicability of the Western model of Orientalism to the Russian case. Nevertheless, the thesis contributes significantly to the literature by demonstrating that the Russian domination of Turkestan should be understood not only as a military or diplomatic enterprise, but also as a form of cultural hegemony constructed through representation and the production of knowledge.
Benzer Tezler
- Kazakların İslâmlaşması ve Rus oryantalistlere göre çarlık Rusyası Döneminde dinî kimlikleri
Islamization of Kazakhs and their religious identies in the Period of tharist according to Russian orientalists
BEKZOD SYDDYKOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinBursa Uludağ Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİH PAY
- Kalmuk istilası ve Türk dünyasına etkileri
The Kalmyk invasion and its effects on the Turkish world
OKTAY BERBER
- Çarlık Rusyası'nın Türkistan sahasını işgalinde bir Rus general: Mihail Dimitrieviç Skobelev
A Russian general in the tsarist Russia's occupation of Turkestan: Mikhail Dimitrievich Skobelev
MURAT ÖZKAN
- Çarlık Rusyası'nın Türkistan'da göç politikası
Migration policy of Tsarist Russia in Turkistan
JEREN MATİYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Uluslararası İlişkilerOndokuz Mayıs ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEDİM İPEK
- Sadakat şiir kitabı örneğinde Halime Hüdayberdiyeva'nın şiirleri üzerine bir inceleme
A study on Halime Hudayberdiyeva's poems in the example of“Sadakat”poetry text
FATİH ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıNiğde ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET KORAŞ