Türkiye'de afet yönetim sistemi ve afet yönetiminde kurumsallaşma
Institutionalization of disaster management and the disaster management system in Turkey
- Tez No: 984947
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DİDEM DOĞANYILMAZ DUMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye, jeolojik ve coğrafi özellikleri nedeniyle afet riski yüksek ülkelerden biri olup, yaşanan büyük ölçekli depremler bu riski defalarca görünür kılmıştır. Bu tez çalışması, Türkiye'deki afet yönetim sisteminin tarihsel gelişimini, kurumsal dönüşümünü ve uygulamadaki etkilerini kapsamlı şekilde incelemektedir. Araştırmada hem Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) öncesi dönem (Özellikle 1999 Marmara Depremi öncesi Sivil Savunma Genel Müdürlüğü ve ilgili kurumların rolü) hem de AFAD sonrası kurumsal yapı karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. AFAD öncesi dönemde, müdahale ağırlıklı ve dağınık yapıya sahip olan afet yönetimi sistemi, 1999 Marmara Depremi'nin ardından büyük bir dönüşüm sürecine girmiştir. Bu bağlamda, 2009 yılında kurulan AFAD ile birlikte daha merkezi, bütünleşik ve koordinasyon odaklı bir model benimsenmiştir. Tezde, AFAD'ın kuruluş gerekçeleri, yapısal özellikleri, operasyonel kapasitesi ve yerel yönetimlerle ilişkileri ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Tez kapsamında ayrıca 2011 Van Depremi ve 2023 Kahramanmaraş Depremleri gibi örnek vakalar üzerinden Türkiye'nin afetlere hazırlık, müdahale ve iyileştirme kapasitesi değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme, yalnızca kurumsal yönetişimle sınırlı kalmamış; toplum tabanlı risk azaltma, erken uyarı sistemleri, afet eğitimi, toplanma alanları ve müdahale organizasyonları gibi çok boyutlu unsurları da içermiştir.Bununla birlikte tezde, Türkiye'nin afet yönetim politikalarının uluslararası çerçevelerle olan ilişkisi de incelenmiştir. Özellikle 1994 Yokohama Stratejisi, 2005 Hyogo Eylem Çerçevesi ve 2015 Sendai Çerçevesi ile Türkiye'nin uyum düzeyi ele alınmış; küresel afet yönetimi paradigması ile ulusal uygulamalar karşılaştırılmıştır. Tezin temel amacı, Türkiye'deki afet yönetim sistemini hem tarihsel hem güncel boyutlarıyla bütüncül bir yaklaşımla analiz ederek, yapısal eksiklikleri, güçlü yönleri ve geliştirilmesi gereken alanları ortaya koymaktır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, kurumsal eşgüdümün artırılması, veriye dayalı karar alma sistemlerinin güçlendirilmesi, yerel yönetimlerin kapasitesinin artırılması ve toplumun afet farkındalığının yaygınlaştırılması yönünde somut politika önerileri sunulmuştur. Bu tez, Türkiye'nin afetlere karşı daha dayanıklı bir toplum yapısı oluşturmasına katkı sunmayı ve karar vericiler için yapıcı bir kaynak olmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Turkiye is one of the countries most exposed to disaster risks due to its geological and geographical characteristics. This thesis provides a comprehensive analysis of the historical development, institutional transformation, and practical implementation of Turkiye's disaster management system. Both the pre-AFAD period—notably the fragmented, response-centered system under the Civil Defense General Directorate—and the post-AFAD institutional framework are examined in a comparative approach. In the pre-AFAD era, Turkiye's disaster management was characterized by a reactive and institutionally dispersed structure. Following the devastating 1999 Marmara Earthquake, a significant transformation process was initiated, culminating in the establishment of the Disaster and Emergency Management Authority (AFAD) in 2009. The thesis explores AFAD's founding rationale, organizational design, operational capabilities, and its coordination with local authorities. The research also includes case studies such as the 2011 Van Earthquake and the 2023 Kahramanmaraş Earthquakes to assess Turkiye's capacity in preparedness, emergency response, and recovery. This assessment goes beyond institutional governance and delves into multidimensional components such as community-based risk reduction, early warning systems, disaster education, assembly areas, and response coordination mechanisms. Furthermore, the thesis evaluates Turkey's alignment with international disaster risk reduction frameworks. Particular focus is placed on the 1994 Yokohama Strategy, the 2005 Hyogo Framework for Action, and the 2015 Sendai Framework, offering a comparative reflection between global paradigms and national implementation. The primary objective of this study is to assess the Turkish disaster management system from both historical and contemporary perspectives, revealing its strengths, limitations, and areas requiring improvement. Based on the findings, policy recommendations are presented for enhancing institutional coordination, data-driven decision-making, capacity building at the local level, and raising public awareness of disaster risks.This thesis ultimately aims to contribute to the construction of a more resilient society in Turkiye and to serve as a constructive resource for policymakers and practitioners in the field of disaster risk management.
Benzer Tezler
- Türkiye'de mülkiyet ve mülkiyet yönetiminin değerlendirilmesi
Evaluation of property and property management in Türkiye
MEHMET İŞİLER
Doktora
Türkçe
2024
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YANALAK
- Türkiye'de üniversite reformları
University reforms in Turkey
HASİBE ÇETİN
Doktora
Türkçe
1997
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Programları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABRİ BÜYÜKDÜVENCİ
- Türkiye'de afet yönetimi ve afet müdahale planı üzerine bir değerlendirme
An assessment of disaster administration and disaster response plans in Turkey
ENSAR GÜLÜM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu Yönetimiİnönü ÜniversitesiYönetim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN YILMAZ
- Türkiye'de doğal afet yönetimi uygulamalarında merkezi ve yerel yönetimlerin rolü: 2020 Elazığ ve İzmir depremi incelemesi
The role of central and local governments in natural disaster management practices i̇n Turkey: a review of the 2020 Elazig and İzmir earthquake
FATMA NUR SAĞIR YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Kamu YönetimiSelçuk ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HACER TUĞBA EROĞLU
- Türkiye'de kamu yönetimi ve afet yönetimi stratejileri: Erzurum ili örneğinde kurumsal kapasite ve politikaların analizi
Public administration and disaster management strategies in Türkiye: Analysis of institutional capacity and policies in the case of Erzurum province
AHMET ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu YönetimiAtatürk ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADNAN KARATAŞ