Akut lenfoblastik lösemi tanılı hastalarda transfüzyonel demir yüklenmesinin oksidatif stres ve hepatotoksisite ile ilişkisi
Evaluation of transfusional iron overload in relation to oxidative stress and hepatotoxicity in acute lymphoblastic leukemia
- Tez No: 984637
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYÇA KOCA YOZGAT
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Akut Lenfoblastik Lösemi, Hepatotoksisite, Demir Birikimi, Oksidatif Stres, Acute Lymphoblastic Leukemia, Hepatotoxicity, Iron Overload, Oxidative Stress
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Akut lenfoblastik lösemi (ALL), çocukluk çağında en sık görülen malignitedir. Yoğun kemoterapi ve tekrarlayan kan transfüzyonları nedeniyle hastalarda demir birikimi gelişmekte, bu durum oksidatif stres artışı ve hepatotoksisiteye yol açabilmektedir. Literatürde talasemi gibi kronik transfüzyon gerektiren hastalıklarda demir birikiminin organ toksisiteleri geniş ölçüde araştırılmışken, ALL'li çocuklarda bu ilişkinin yeterince aydınlatılmadığı görülmektedir. Bu çalışmada, ALL tanılı pediatrik hastalarda transfüzyonel demir birikiminin sıklığı, idame tedavideki hepatotoksisite üzerine etkileri ve oksidatif stres parametreleriyle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 01.03-2023- 01.09.2025 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Hematoloji kliniğinde akut lenfoblastik lösemi tanısı ile izlenen ve idame tedavileri olan hastalar ile sağlıklı kontrol grubu çocuk hastalar dahil edilmiştir. Hastaların demir birikimleri; serum ferritin düzeyleri, karaciğer T2* manyetik rezonans (MR) görüntülemesi ile değerlendirilmiştir. Hastaların tedavi boyunca aldıkları eritrosit transfüzyon miktarları, idame tedavi başındaki ferritin düzeyleri, karaciğer T2* MR görüntülemeleri ve oksidatif stres parametreleri olarak thiol/disülfid dengesi ve iskemi modifiye albümin (İMA) düzeyleri, idame tedavide transaminaz düzeyleri ve transaminaz düzeyine göre tedavi kesimi veya doz azaltımı değerlendirilmiştir. İdame tedavi başında ferritin düzeyi yüksek olan ve T2*MR' da demir birikimi olan hastaların idamede transaminaz düzeyleri ve tedavi kesimi veya doz azaltımı sıklığı incelenmiştir. Bulgular: Çalışmaya pediatrik ALL tanısı ile takipli 36 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 98,1±57,4 ay olup %52,8'i erkekti. 25 hasta orta risk grubunda (%69,4), 11 hasta yüksek risk grubunda yer almaktaydı. Transfüzyon sayısı arttıkça ferritin düzeylerinde anlamlı artış gözlendi. Ferritin değeri >1000 üzerinde olan hastalarda karaciğer T2*MR görüntülemede demir birikimi istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. Karaciğerde demir birikimi olan hastalara transfüze edilen ortalama eritrosit süspansiyon ünite sayısı ve miktarı demir birikimi olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. İdame tedavinin herhangi bir aşamasında transaminaz değerlerinde yükselme olan 31 hasta (%86,1) saptanmış olup grade 3 ve 4 toksisite olanların tedavisine ara verildi. İdame tedavide gelişen hepatotoksisite atakları sonucu 20 hastada toplamda 44 kez tedavi kesintisi yapılmış olup, 43'ü (%97,7) grade 3 ve 1'i (%2,3) grade 4 hepatotoksisite gözlendi. İdame tedavi başında ferritin düzeyi >1000 ng/dL olan 19 hastanın 9'unda (%47,3), ferritin düzeyi < 1000 ng/dL olan 17 hastanın 11'inde (%64,7) tedavi kesimi yapılmıştır. Ferritin düzeyi yüksekliği karaciğer demir birikimi ile ilişkili bulunmasına rağmen beklenenin aksine ferritin düzeyi yüksek olan hastalarda idame tedaviye ara verilme oranı düşük bulunmuştur. T2* MR' da demir birikimi ile idame tedavide tedavi kesimi veya doz azaltımı arasında ilişki saptanmadı. Lösemi grubunda yer alan hastaların native thiol, disülfid düzey ortalamasının sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı düşük, ortalama İMA düzeylerinin ise sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı yüksek olduğu bulundu (p<0,001, p<0,001, p:0,007). Sonuç: Çocukluk çağı ALL hastalarında transfüzyonel demir birikimi sık görülen bir durumdur ve serum ferritin ile karaciğer T2*MR sonuçları uyumluluk göstermektedir. Hepatotoksisite, özellikle idame tedavide sık karşılaşılan bir komplikasyon olup, yakın izlem gerektirmektedir. Bulgularımız idame tedavi başında saptanan karaciğer demir birikiminin idame tedavideki transaminaz yüksekliklerine ve tedavi kesimine etkisinin olmadığını göstermektedir. Bu bulgular, idame tedavideki toksisitenin sadece demir birikimi ile ilişkili olmayıp, kullanılan tedavi protokolü, ilaç toksisitesi, ilaç metabolizmasındaki farklılıklara bağlı olabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: Acute lymphoblastic leukemia (ALL) is the most common malignancy of childhood. Intensive chemotherapy and repeated blood transfusions often lead to iron overload, which in turn contributes to increased oxidative stress and hepatotoxicity. While the organ toxicities of transfusional iron overload have been extensively studied in chronically transfused conditions such as thalassemia, this relationship remains insufficiently elucidated in pediatric ALL. The aim of this study was to investigate the frequency of transfusional iron overload in children with ALL, its effects on hepatotoxicity during maintenance therapy, and its association with oxidative stress parameters. Materials and Methods: The study included pediatric patients diagnosed with ALL and receiving maintenance therapy, as well as a healthy control group, who were followed at the Department of Pediatric Hematology, Ankara Bilkent City Hospital, Ministry of Health of Turkey, between March 1, 2023, and September 1, 2025. Iron overload was assessed using serum ferritin levels and liver T2* magnetic resonance (MR) imaging. The number of erythrocyte transfusions received during treatment, ferritin levels at the beginning of maintenance, liver T2* MR findings, oxidative stress markers including thiol/Disülfide homeostasis and ischemia-modified albumin (IMA), as well as transaminase levels during maintenance therapy and related treatment interruptions or dose reductions, were evaluated. The effect of ironoverload on leulemia treatment modifications was investigated. Results: A total of 36 pediatric patients with ALL were included. The mean age was 98.1±57.4 months, and 52.8% were male. Twenty-five patients (69.4%) were in the intermediate-risk group and 11 (30.6%) in the high-risk group. An increase in the number of transfusions was significantly associated with higher ferritin levels. Patients with ferritin levels >1000 ng/dL had a significantly higher incidence of liver iron accumulation on T2* MR. The mean number of erythrocyte suspension units and transfused volumes were significantly higher in patients with liver iron overload compared to those without. During maintenance therapy, 31 patients (86.1%) experienced elevated transaminase levels; treatment was interrupted in cases with grade 3–4 toxicity. In total, 20 patients required 44 treatment interruptions due to hepatotoxicity, of which 43 (97.7%) were grade 3 and 1 (2.3%) grade 4. Among patients with baseline ferritin >1000 ng/dL, 9/19 (47.3%) required treatment interruption, compared with 11/17 (64.7%) of those with ferritin <1000 ng/dL. Although ferritin elevation correlated with liver iron accumulation, paradoxically, patients with higher ferritin had lower rates of treatment interruption. No significant association was found between T2* MR– detected iron overload and treatment interruption or dose reduction during maintenance. Regarding oxidative stress, ALL patients had significantly lower mean native thiol and Disülfide levels and significantly higher mean IMA levels compared with the healthy control group (p<0.001, p<0.001, p=0.007, respectively). Conclusion: Transfusional iron overload is common in pediatric ALL, and serum ferritin levels correlate with liver T2* MR findings. Hepatotoxicity is a frequent complication, particularly during maintenance therapy, necessitating close monitoring. Our findings suggest that liver iron overload detected at the beginning of maintenance therapy does not significantly influence transaminase elevations or treatment interruptions during maintenance. These results indicate that hepatotoxicity is not solely attributable to iron overload but may also be influenced by the treatment protocol, drug toxicity, and individual differences in drug metabolism.
Benzer Tezler
- Akut lösemi tanısı ile takip edilen olgularda transfüzyon ilişkili demir birikimi
Iron toxicity related to transfusion in acute leukemia cases
CELALETTİN HEREK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
HematolojiSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN YOKUŞ
- Çocukluk çağı kanserlerinde tedaviye bağlı demir yükünün retrospektif olarak incelenmesi
Retrospective evaluation of iron load due to treatment in childhood cancer survivors
AYSU İLHAN YALAKİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GANİYE BEGÜL KÜPELİ
- Akut lenfoblastik lösemi tanılı kemoterapi tedavisi gören hastalarda gelişen febril nötropenide sıvı ve elektrolit bozukluklarının mortalite üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of fluid and electrolyte disturbances on mortality in febrile neutropenia developing in patients diagnosed with acute lymphoblastic leukemia and receiving chemotherapy treatment
BUKET YILMAZ KAFALI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DEFNE AY TUNCEL
- Yeni tanı akut lösemilerde hastalık ve indüksiyon tedavisi ilişkili komplikasyonların değerlendirilmesi
Evaluation of disease and induction therapy-related complications in newly diagnosed acute leukemias
GÖZDE MİSKUTULAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ FETTAH
- Çocukluk çağı lösemilerinde kan ürünü kullanımının kemoterapi bloklarına göre dağılımı ve kan parametrelerine etkileri
The use of blood product distribution by chemotherapy block and the effects of blood parameters in childhood leukemia
ELİF YAMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıOndokuz Mayıs ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DAVUT ALBAYRAK