Erken dönem tefsirlerinde insan fiillerine dair âyetlere yaklaşımlar
Approaches to verses on human actions in early tafsir
- Tez No: 984610
- Danışmanlar: PROF. DR. MESUT OKUMUŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde insan fiilleri, sorumluğu ve özgürlüğü konusu ilk üç asır tefsirlerinden incelenmiştir. Konuyu incelediğimiz rivayet tefsirleri İbn Ebî Hâtim'e kadar olan tefsirler, dilbilimsel tefsirler es-Sicistânî'ye kadar olan tefsirlerdir.“Fiil, amel, ḳader, ḳaḍâ, irâde, kesb, hidâyet, ḍalâlet, meşîet, istitâat, sa'y, kalplerin mühürlenmesi anlamında ḫatm ve tab' ve levh-i mahfûz bağlamında kitâb”kavramlarının geçtiği âyetler ve bu âyetler geçmeyip insan fiilleri konusunun geçtiği âyetler, ilk üç asır tefsirlerinden incelenmiştir. Birinci bölümde insan fiilleri konusundaki tartışmalar ve Kur'ân'da bu konuya dair kavramlar hakkında özet bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde konu, dilbilimsel tefsirlerden, üçüncü bölümde rivayet tefsirlerinden incelenerek veriler analiz edilmiş, tümevarım yöntemiyle genel hükümlere ulaşılmıştır; sonuç bölümünde ise bu genel değerlendirmeler özetlenmiştir. Ulaşılan sonuçlara göre incelenen kavramlar Arap dilinde yaygın kullanılan ve anlaşılan kavramlar olup, insan fiilleri konusunda ilk üç asır müfessirlerinde insan sorumluluğu ve özgürlüğü fikri vardır. Bununla birlikte bazı müfessirler, hiçbir âyeti değerlendirme dışı tutmamak için Allah'ın gücünü vurgulayan âyet tefsirlerinde insanın özgür olmadığı şeklinde anlaşılabilecek ifadeler de kullanmışlardır. İnsanın her şeyi değiştirecek gücünün olmadığı; ancak yapıp ettiğinden, şartların izin verdiği ölçüde elinde olan şeylerden sorumlu olduğu hem âyetlerde hem tefsirlerinde geçmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the topic of human actions, responsibility, and freedom in the tafsir of the first three centuries. The tafsir we reviewed are tafsir bi-riwayah up to Ibn Abi Hatim and filological tafsir up to es-Sicistânî. The verses containing the concepts of“amal, qadar, qada, will, kesb, hidayah, dalalah, wish, istitaat, effort, khatm, tab', Lawh al-Mahfuz, and the book”and the verses that do not contain these concepts but address human actions are examined from the tafsir of the first three centuries. In the first section, a summary of the discussions on human actions and the concepts related to this topic in the Qur'an is provided. In the second section, the topic is analyzed through filological tafsir, and in the third section, through tafsir bi-riwayah. The data is analyzed, and general conclusions are reached through the inductive method. In the conclusion section, these general evaluations are summarized. According to the findings, the examined concepts are terms commonly used and understood in the Arabic language and the idea of freedom exists in the interpreters of the first three centuries regarding human actions. However, some interpreters used expressions that could be understood as implying that humans are not free in their actions when interpreting verses that emphasize Allah's power, in order to avoid excluding any verse from consideration. It is emphasized both in the verses and tafsir that humans do not have the power to change everything but are responsible for their actions and the things within their control, to the extent permitted by the conditions.
Benzer Tezler
- Toplumsal cinsiyet rollerinin konut temsilleri üzerinden analizi: sivil mimari bellek Ankara 1930-1980 projesi
Analysis of gender roles through residential representations: civil architecture memory ankara 1930-1980 project(sivil mimari bellek Ankara 1930–1980 projesi)
DİLARA AKKAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İç Mimari ve DekorasyonBaşkent Üniversitesiİç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUT ŞUMNU
- 0-6 yaş resimli çocuk hikaye kitaplarında toplumsal cinsiyet inşası
Gender presentation in picture child story books for ages 0-6
BEGÜM OĞUZ ROLLAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
SosyolojiYaşar ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. DUYGUN ERİM
- Çağdaş dönem mimari fotoğraf temsillerinde kompozisyon ögelerinin incelenmesi
Analyzing the compositional elements in contemporary architectural photographic representations
MELİS DÖŞERÇAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Kültür ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN ERKAN YAZICI
- Sivas'ta kadınların işgücüne katılım farklılıkları
Başlık çevirisi yok
BİNNUR ERCEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
SosyolojiCumhuriyet ÜniversitesiKurumlar Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK KOCACIK
- Ağızlık açma mekanizmalarının tasarımı
Başlık çevirisi yok
RECEP EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiUludağ ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL R. ALPAY