Kentleşme sürecinin temel dinamiği olarak tarım sektörü: Çeşitli ülke ve Türkiye uygulamalarının karşılaştırmalı analizi
The agricultural sector as a fundamental dynamic of the urbanization process: A comparative analysis of various countries and the case of Turkey
- Tez No: 984224
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULKADİR TOPAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarım sektörü, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de kırsal yoksulluğun azaltılmasında önemli bir rol üstlenmektedir. Türkiye'de kırsal alanlar, ekonomik faaliyetlerin büyük ölçüde tarıma dayandığı; buna karşın gelir düzeyinin düşük ve yoksulluğun yaygın olduğu bölgeler olarak dikkat çekmektedir. Bu durum, tarımı kırsal yoksulluğun azaltılmasında temel bir araç hâline getirmektedir. Dolayısıyla, tarım ile kırsal yoksulluk arasındaki ilişkiyi doğru analiz etmek, etkili ve sürdürülebilir tarım politikalarının geliştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmada, kentleşme sürecine etki eden temel unsurlardan biri olan tarım uygulamalarının Türkiye ve çeşitli ülkelerin kentleşme sürecine etkisinin karşılaştırmalı analizini yapmak ve Türkiye'de bu uygulamaların geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunmak amaçlanmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek için araştırmada öncelikle betimsel araştırma yöntemi kapsamında yerli ve yabancı literatürdeki birincil kaynaklardan yararlanılarak kentleşme ve kentleşmenin tarım sektörü ilişkisi ile gelişmiş ülkelerde ve Türkiye'de tarım uygulamalarına yönelik teorik alt yapı oluşturulmuştur. Ardından Türkiye'de kırsal yoksulluğun tarımsal yapı ile ilişkisini ortaya koymak amacıyla tarım sektörünün iç ticaret hadleri tarihsel olarak analiz edilmiştir. Bu bağlamda ilk olarak, Cumhuriyetin ilanından 2005 yılına kadar olan dönemde tarımın iç ticaret hadlerine ilişkin yapılan çalışmaların bulgularına yer verilmiştir. Daha sonra, 2005-2023 yılları arasında TÜİK'ten elde edilen veriler doğrultusunda, Carli Fiyat Endeksi ile Türkiye'nin iç ticaret hadlerinin eğilimi belirlenerek tarım ve yoksulluk ilişkisi ortaya konulmuştur. Tüm bunlar bağlamında tarım sektörünün kentleşme sürecine etkisi değerlendirilmiştir. Araştırma neticesinde, gelişmiş ülkelerin tarımsal örgütlenmeleri; tarımsal araştırma, eğitim ve yayım sistemlerinin ile tarımsal sigorta ve kredi sistemlerinin Türkiye'ye göre daha başarılı, etkin oldukları; gelişmiş ülkelerde tarımsal örgütlenme, araştırma, eğitim ve yayım sistemleri ile tarımsal sigorta ve kredi mekanizmalarının söz konusu ülkelerin tarımda daha başarılı olmalarına imkân tanıdığı ve bunun da kentleşme sürecinin daha sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesine katkı sağladığı; Türkiye'de tarım sektöründe örgütlenme, araştırma, eğitim ve yayım sistemleri ile tarımsal sigorta ve kredi mekanizmalarının yeterince ektin olmamasının kentleşme sürecini olumsuz etkilediği ve Türkiye'de iç ticaret hadlerinin tarım sektörü aleyhine gelişmiş olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The agricultural sector plays a significant role in reducing rural poverty in Turkey, as it does globally. Rural areas in Turkey are characterized by economic activities largely dependent on agriculture, yet they exhibit low income levels and widespread poverty. This situation renders agriculture a fundamental instrument in alleviating rural poverty. Accordingly, analyzing the relationship between agriculture and rural poverty accurately is essential for developing effective and sustainable agricultural policies. The aim of this study is to conduct a comparative analysis of the impact of agricultural practices—one of the key factors influencing the urbanization process—on urbanization in Turkey and various other countries, and to provide recommendations for improving such practices in Turkey. To achieve this aim, a theoretical framework on urbanization, the relationship between urbanization and the agricultural sector, and agricultural practices in developed countries and Turkey was first established by drawing on primary sources in the domestic and international literature within the scope of the descriptive research method. Subsequently, in order to reveal the relationship between rural poverty and the agricultural structure in Turkey, the terms of trade of the agricultural sector were analyzed historically. In this context, the findings of studies examining agricultural terms of trade from the proclamation of the Republic to 2005 were initially presented. Then, based on the data obtained from TÜİK for the period 2005–2023, the trend of Turkey's terms of trade was determined using the Carli Price Index, and the relationship between agriculture and poverty was elucidated. Within this framework, the impact of the agricultural sector on the urbanization process was evaluated. The results indicate that agricultural organizations, research, education, and extension systems, as well as agricultural insurance and credit mechanisms, are more effective and successful in developed countries compared to Turkey. These institutional structures enable developed countries to achieve higher agricultural performance, thereby contributing to a healthier urbanization process. Conversely, in Turkey, the limited effectiveness of agricultural organizations, research, education and extension systems, and agricultural insurance and credit mechanisms adversely affects the urbanization process, while the domestic terms of trade have evolved to the disadvantage of the agricultural sector.
Benzer Tezler
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Şehirleşme süreci ve metropoliten alanlar
Başlık çevirisi yok
H.İBRAHİM AKALIN
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYYUP GÜNAY İSBİR
- İzmir'de Mustafa Kemal Bulvarı'nın peyzaj mimarlığı açısından etüdü ve peyzaj projesi
Başlık çevirisi yok
ENGİN ALPARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Peyzaj MimarlığıEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÜMİT ERDEM
- Türkiye'de kentleşme olgusu ve yerel yönetimlere etkisi
Başlık çevirisi yok
R. TANJU AKSU
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kamu YönetimiUludağ ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEVZİ ALTUĞ