Tip 2 diyabetlilerde hastalık algısı ve anksiyetenin diyabet regülasyonu ile ilişkisi
The relationship between illness perception and anxiety and glycemic control in patients with Type 2 diabetes
- Tez No: 983939
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİN PALA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Diyabet Regülasyonu, Hastalık Algısı, Tip 2 Diyabet, Anxiety, İllness perception, Glycemic control, Type 2 diabetes mellitus
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Tip 2 diyabet tanılı bireylerin hastalık algıları ile anksiyete düzeylerinin diyabetin glisemik kontrolü üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, kesitsel bir araştırma olarak, 01 Eylül 2025 – 01 Kasım 2025 tarihleri arasında Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran, 18–65 yaş aralığında Tip 2 diyabet tanısı bulunan 304 birey üzerinde yürütülmüştür. Katılımcılara yazılı onamları alındıktan sonra, yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak Sosyodemografik Bilgi Formu, Kısa Hastalık Algısı Ölçeği (KHAÖ) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) uygulandı. Araştırmada kullanılmak üzere, katılımcıların son üç aya ait Hemoglobin A1c (HbA1c) ve açlık plazma glukoz (APG) düzeyleri hastane otomasyon sisteminden elde edilmiştir. Toplanan veriler, IBM SPSS Statistics 26.0 programı ile analiz edilerek değerlendirilmiş; istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 304 birey dahil edilmiş olup katılımcıların yaş ortalaması 56,34±7,49 yıldır ve %51,6'sı erkeklerden oluşmaktadır. Beck Anksiyete Ölçeği puan ortalaması 11,39±8,83 olup, kadınların anksiyete düzeyi daha yüksektir (p<0,001). Kısa Hastalık Algısı Ölçeği puan ortalaması 39,18±9,38 olup kadınlarda daha yüksektir (p=0,001). Beck Anksiyete puanı ile KHAÖ puanı arasında orta düzeyde, pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (r=0,497;p<0,001). Bireylerin HbA1c ortalaması 7,83±1,59'dur. Bireylerin %63,8'inde (n=194) >7 olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bireylerin Glukoz ortalaması 152,09±62,08'dir. Bireylerin %55,6'sında (n=169) 130 ve üzerindedir. HbA1c sınıflamasına göre bireylerin Beck anksiyete ve KHAÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). HbA1c 7'nin üzerinde olan bireylerin KHAÖ puan ortalaması yüksek iken; HbA1c 7'nin üzerinde olan bireylerin Beck anksiyete puan ortalaması daha düşüktür. Glukoz sınıflamasına göre bireylerin KHAÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (z=2,726, p=0,006). Glukoz sınıflamasına göre bireylerin Beck anksiyete puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Sonuç: Çalışmamızda HbA1c düzeyleri arttıkça bireylerin hastalığı daha olumsuz algıladığı, ancak anksiyete düzeylerinin azaldığı görülmüştür. Ayrıca açlık kan glukozu yüksek olan bireylerde de hastalık algısının belirgin biçimde daha olumsuz olduğu, buna karşın glukoz düzeyleri ile anksiyete arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı saptanmıştır. Bu durum, glisemik kontrolü kötü olan bireylerde hastalığın daha tehdit edici algılanmasına rağmen, hastalığın kronikleşmesine bağlı uyum süreçleri veya duyarsızlaşmanın anksiyete düzeylerini azaltabileceğini düşündürmektedir. Bulgularımız, diyabet yönetiminde hastalık algısı ve anksiyete gibi psikososyal unsurların, biyomedikal göstergelerle birlikte ele alınmasının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study is to evaluate the relationship between illness perception and anxiety levels with glycemic control among individuals with type 2 diabetes. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted between September 1, 2025, and November 1, 2025, on 304 individuals aged 18–65 years who were diagnosed with type 2 diabetes and who presented to the Family Medicine Outpatient Clinic of Ümraniye Training and Research Hospital. After obtaining written informed consent from the participants, the Sociodemographic Information Form, the Brief Illness Perception Questionnaire (BIPQ), and the Beck Anxiety Inventory (BAI) were administered through face-to-face interviews. For use in the study, the participants' HbA1c and glucose levels from the past three months were retrieved from the hospital information system. The collected data were analyzed using IBM SPSS Statistics 26.0, and the level of statistical significance was set at p<0.05. Results: A total of 304 individuals were included in the study, with a mean age of 56.34 ± 7.49 years, and 51.6% of the participants were male. The mean Beck Anxiety Inventory score was 11.39 ± 8.83, with women exhibiting higher anxiety levels (p < 0.001). The mean Brief Illness Perception Questionnaire (B-IPQ) score was 39.18 ± 9.38, and women also had higher scores in this domain (p = 0.001). A moderate, positive, and statistically significant correlation was found between Beck Anxiety scores and B-IPQ scores (r = 0.497; p < 0.001). The mean HbA1c level of the participants was 7.83 ± 1.59, and 63.8% (n=194) had HbA1c levels greater than 7. The mean fasting glucose level was 152.09 ± 62.08 mg/dL, with 55.6% (n=169) having glucose levels of 130 mg/dL or higher. A statistically significant difference was observed in Beck Anxiety and B-IPQ scores across HbA1c categories (p < 0.05). Participants with HbA1c levels above 7 had higher B-IPQ scores, whereas those in the same group exhibited lower Beck Anxiety scores compared to individuals with HbA1c ≤7. A statistically significant difference was also identified in B-IPQ scores across fasting glucose categories (z = 2.726, p = 0.006). However, no significant difference was detected in Beck Anxiety scores according to glucose levels (p > 0.05). Conclusion: Our study demonstrated that higher HbA1c levels were associated with a more negative illness perception, whereas anxiety levels tended to decrease. Additionally, individuals with higher fasting blood glucose levels exhibited a more adverse illness perception, while no significant association was found between glucose levels and anxiety. This pattern suggests that poor glycemic control may heighten the perceived threat of the disease, whereas long-term adaptation or desensitization to living with a chronic condition may contribute to lower anxiety levels. These findings underscore the importance of incorporating psychosocial assessments alongside biomedical indicators in the management of diabetes.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabetlilerde kardiyovasküler risk faktörleri ile sağlık inancı ve öz-etkililik arasındaki ilişki
Relations between health belief and self-efficacy and cardiovascular risk factors in people with Type 2 diabetes
AYFER BAYINDIR ÇEVİK
Doktora
Türkçe
2010
Hemşirelikİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ŞEYDA ÖZCAN
- Tip 2 diyabetlilerde kronik hastalıklara uyum, öz -yönetim algı ve farkındalık incelenmesi
Evaluation of chronic disease adaptation, self-management perception and awareness in Type 2 diabetics
TUĞBA BERBER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk Sağlığıİstanbul ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİM İŞSEVER
- Tip 2 diyabetli hastalarda algılanan aile desteğinin değerlendirilmesi
To assess the perceived family support ın patients diagnosed with type 2 diabetes
PERİHAN OKÇU
- Diyabet yönetiminde algılanan engeller ve öz yönetimin öz bakım davranışları üzerine etkisi
Perceived barriers in diabetes management and the impact of self-management on self-care behaviors
HÜLYA IŞIKLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İç HastalıklarıBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜRKİNAZ ATABEK AŞTI
DOÇ. DR. AYFER BAYINDIR ÇEVİK
- Hiperbarik oksijen tedavisi alan tip-2 diyabetlilerde beslenme eğitiminin hastalık klinik bulgularına beslenme durumuna diyet ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of nutrition education on the clinical findings of the disease, nutritional status, diet and quality of life in type-2 diabetic people receiving hyperbaric oxygen therapy
SENA ÖMÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE BAKIRHAN