Farklı şiddetlerdeki yüklenmelerin epoc (ESFOT) alanı üzerindeki etkisinin trapezoidal yöntemiyle incelenmesi
Examining the effect of loads of different intensities on the epoc (ESFOT) area by trapezoidal method
- Tez No: 983876
- Danışmanlar: PROF. DR. GÖKHAN DELİCEOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Spor, Fizyoloji, Sports, Physiology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Antrenman ve Hareket Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, farklı dayanıklılık spor branşlarında (kürek, triatlon ve oryantiring) yapılan artan yüklenme egzersizleri sırasında ve sonrasında, VO₂max, oksijen açığı, anaerobik eşik ve solunum kompanzasyonu gibi fizyolojik değişkenlerin egzersiz sonrası fazla oksijen tüketimi (ESFOT) üzerindeki etkilerini trapez yöntemi ile incelemektir. Araştırmaya, yaş ortalaması 20,1 ± 2,3 yıl olan 22 erkek sporcu katılmıştır. Katılımcılar, standart çevresel koşullar altında artan şiddetli egzersiz protokolünü tamamlamış; solunum parametreleri Cosmed K5 taşınabilir gaz analizörü ile kaydedilmiştir. Egzersiz evreleri (referans, oksijen açığı, anaerobik eşik, solunum kompanzasyonu, VO₂max, alaktik ve laktik oksijen borcu) ayrı ayrı belirlenmiş ve her evreye ait alanlar trapez yöntemiyle hesaplanmıştır. Veriler IBM SPSS 26.0 programında analiz edilmiş; normal dağılım Shapiro–Wilk testi, değişkenler arası ilişkiler Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir (p < 0,05). Sonuçlar, VO₂max ve oksijen açığının ESFOT'un güçlü belirleyicileri olduğunu, ancak modelin açıklama gücünün branşlara göre değiştiğini göstermiştir. Oryantiring sporcularında anaerobik eşik anlamlı bir yordayıcı olurken, kürek ve triatlon gruplarında VO₂max yüksek katkı sağlamış ancak istatistiksel anlamlılık göstermemiştir. ESFOT'un büyüklüğünün branşların enerji sistemlerine özgü fizyolojik taleplerle yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Trapez yöntemiyle hesaplanan oksijen tüketimi alanlarının, doğrudan ölçülen oksijen tüketimi verileriyle grup düzeyinde uyumlu olduğu; bu nedenle her iki yöntemin de ESFOT analizlerinde birbirinin yerine kullanılabileceği, yapılan Bland–Altman analizi ile doğrulanmıştır. Sonuç olarak, dayanıklılık sporlarında aerobik kapasitenin toparlanma sürecinde temel belirleyici olduğu, buna karşın enerji sistemlerinin farklılığına bağlı olarak ESFOT bileşenlerinin branşa özgü değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study was to examine the effects of physiological variables such as VO₂max, oxygen deficit, anaerobic threshold, and ventilatory compensation on excess post-exercise oxygen consumption (EPOC) during and after incremental exercise protocols in different endurance sports (rowing, triathlon, and orienteering) by using the trapezoidal method. Twenty-two male athletes (mean age: 20.1 ± 2.3 years) voluntarily participated in the study. Each participant completed a graded exercise test on a rowing ergometer under standard environmental conditions, and respiratory parameters were recorded using the Cosmed K5 portable gas analyzer. Exercise phases (referans, oxygen deficit, anaerobic threshold, ventilatory compensation, VO₂max, alactic and lactic oxygen debt) were identified separately, and the area under each phase was calculated using the trapezoidal method. Data were analyzed using IBM SPSS 26.0. The normality of distribution was tested with the Shapiro–Wilk test, and relationships between variables were evaluated using Pearson correlation and multiple linear regression analyses (p < 0.05). The results indicated that VO₂max and oxygen deficit were strong predictors of EPOC, although the explanatory power of the model varied across sports branches. While the anaerobic threshold was found to be a significant predictor in the orienteering group, VO₂max contributed most to the rowing and triathlon models without reaching statistical significance. These findings demonstrate that the magnitude of EPOC is closely related to the physiological demands specific to each sport's energy system. The oxygen consumption areas calculated by the trapezoidal method showed good agreement at the group level with directly measured oxygen consumption values; therefore, both methods can be used interchangeably in EPOC analyses, as confirmed by the Bland–Altman analysis. In conclusion, aerobic capacity is a key determinant of recovery in endurance sports, whereas differences in energy system utilization lead to sport-specific variations in the components of EPOC.
Benzer Tezler
- Farklı şiddetlerdeki aerobik yüklenmelerin elit badminton oyuncularının propriyosepsiyonları üzerine etkileri
The effect of aerobic loadings at different intensities upon the proprioception of elite badminton players
MERT AYDOĞMUŞ
Doktora
Türkçe
2008
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER ŞENEL
- Farklı şiddetlerde anaerobik egzersizin dinamik denge performansına akut etkileri
Acute effects of anaerobic exercise with different intensities on dynamic balance performance
MAAN HASAN MAHMOOD
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
SporGaziantep ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZDAL
- Patlamanın insan vücuduna etkilerinin incelenmesi ve patlama yaralanma kriterinin geliştirilmesi
Investigation of the effects of explosion on the human body and development of blast injury criteria
ÖMER FARUK ZIRH
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ SARI
- Farklı şiddetlerdeki egzersizlerde çoklu yakın kızılaltı spektroskopisi kullanarak bölgesel kas oksijenlenmesinin incelenmesi
Investigation local muscle oxygenation using multiple near infrared spectroscopy in different intensity exercises
SAVAŞ AKBAŞ
Doktora
Türkçe
2024
SporMarmara ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR ORKUN PELVAN
- Farklı firekanslardaki ve şiddetlerdeki işitsel uyaranların reaksiyon zamanına etkileri
The effects of auditory stimuli with different frequencies and intensities on simple reaction time
ERDAL BİNBOĞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
BiyofizikEge ÜniversitesiBiyofizik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT PEHLİVAN