Erişkin bireylerin sağlığı koruma davranışları ve sigara bağımlılığı düzeyi ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between health protective behaviors and smoking addiction level in adults
- Tez No: 983822
- Danışmanlar: DOÇ. DR. Berna ERDOĞMUŞ MERGEN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Sağlığı Koruma Davranışları, Sigara Bağımlılığı, Nikotin, Health Protective Behaviors, Smoking Addiction, Nicotine
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, yetişkin bireylerin sağlığı koruma davranışları ile sigara bağımlılığı düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek; sigara kullanımının bu davranışlar üzerindeki etkilerini belirlemek ve bağımlılık riski ile sağlığı koruma davranışlarını etkileyen sosyodemografik ve davranışsal faktörleri ortaya koymaktır. Yöntem: Bu araştırma, kesitsel tipte bir çalışma olarak yürütülmüştür. Çalışmanın amacı, erişkin bireylerin sağlığı koruma davranış puanları ile sigara bağımlılığı düzeyleri arasındaki ilişkiyi değerlendirmek ve bu değişkenlerin sosyodemografik özelliklerle olan bağlantısını incelemektir. Araştırmanın evrenini 15.06.2025-15.10.2025 tarihleri arasında İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma hastanesi polikliniklerine başvuran 18-65 yaş aralığındaki, bilişsel engeli bulunmayan ve araştırmaya gönüllü olarak katılan erişkin bireyler oluşturmuştur. Araştırma 383 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, Sosyodemografik Veri Formu, Sağlığı Koruma Davranışı Ölçeği (SKDÖ) ve Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) kullanılarak yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26.0 programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra, kategorik değişkenler arasındaki ilişkiler için Ki-Kare testi, sigara bağımlılığı ile sağlığı koruma davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek için ise lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. Bulgular: Araştırma bulguları, katılımcıların sağlığı koruma davranışlarının genellikle iyi düzeyde olduğunu; özellikle beslenme, genel davranış ve egzersiz alanlarında belirgin sınırlılıkların bulunduğunu göstermiştir. Cinsiyet, yaş, eğitim ve medeni durum gibi demografik değişkenlerin bazı sağlığı koruma davranışı alt boyutlarında anlamlı farklılıklara neden olduğu görülmüştür. Sigara kullanımı açısından değerlendirildiğinde, sigara içen bireylerin sağlık hizmeti kullanımı, genel sağlık davranışı ve beslenme davranışlarında sigara içmeyen bireylere kıyasla daha düşük puanlara sahip oldukları belirlenmiştir. Sigara bağımlılığı düzeyi yükseldikçe sağlığı koruma davranışlarının belirgin biçimde zayıfladığı, yalnız yaşama, pasif içicilik ve olumsuz beslenme düzeni gibi yaşam biçimi değişkenlerinin bağımlılık riskini artırdığı saptanmıştır. Sigara bağımlısı olmayan bireylerin genel davranış alt boyutu puanları, düşük ve yüksek düzeyde bağımlı bireylerden anlamlı derecede daha yüksektir. Buna karşın sigara bağımlılığı yükseldikçe özbilgi alt boyutu puanlarının yükseldiği saptanmıştır. Sonuçlar: Araştırmanın sonuçları, sigara bağımlılığı düzeyinin bireylerin sağlığı koruma davranışlarıyla yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Bağımlılık arttıkça sağlık hizmeti, genel davranış ve beslenme davranışı olumsuz yönde etkilenmektedir. Sosyodemografik ve yaşam biçimi değişkenleri bağımlılık riskini şekillendirmekte; özellikle erkek cinsiyet, yalnız yaşama, çevresel sigara maruziyeti ve dengesiz beslenme bağımlılık olasılığını artırmaktadır. Araştırma sonuçları, genel sağlık davranışlarının bağımlılık riskini azalttığını göstermekte olup; bağımlılıkla mücadelede sadece bilgi temelli değil, davranış odaklı ve bütüncül müdahalelerin dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. Elde edilen veriler, sigara bağımlılığıyla ilişkili sağlık davranışlarının iyileştirilmesi için sağlık eğitimi, danışmanlık ve yaşam tarzı değişikliğine yönelik programların önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to examine the relationship between health protective behaviors and smoking addiction levels among adults; to determine the effects of smoking on these behaviors and to identify the sociodemographic and behavioral factors that influence addiction risk and health protective behaviors. Methods: This research was conducted as a cross-sectional study. The aim of this study is to evaluate the relationship between adults' health protective behavior scores and their smoking addiction levels, as well as the connection of these variables with sociodemographic characteristics. The research population consisted of adults aged 18-65 years without cognitive impairment who voluntarily participated in the study and visited the outpatient clinics of İzmir Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital, between June 15, 2025, and October 15, 2025. The study population consisted of adults aged 18–65 years who visited the hospital, had no cognitive impairment, and voluntarily agreed to participate. The study was conducted with 383 individuals. Data were collected through face-to-face surveys using the Sociodemographic Data Form, the Health Protective Behavior Scale (HPBS), and the Fagerström Test for Nicotine Dependence (FNBT). Statistical analyses were performed using SPSS 26.0. Descriptive statistics were presented, chi-square tests were used for relationships between categorical variables, and logistic regression analysis was conducted to examine the association between smoking dependence and health protective behaviors. Results: Research findings indicate that participants' health protective behaviors are generally at a good level; however there are significant limitations, particularly in nutrition, general behavior, and physical activity domains. Demographic variables such as gender, age, education, and marital status were found to cause significant differences in certain subdimensions of health protective behaviors. In terms of smoking status, health service utilization, general health behavior, and nutritional behavior were lower among smokers compared with non-smokers. As nicotine addiction increased, protective health behaviors weakened significantly, and lifestyle factors such as living alone, passive smoke exposure, and unhealthy dietary habits were found to increase addiction risk. General behavior subscale scores of non-smokers are significantly higher than those of individuals with low and high levels of smoking dependence. In contrast, self-knowledge subscale scores were found to increase as smoking dependency increased. Conclusion: The results of the study indicate a strong relationship between cigarette addiction levels and individuals' health protective behaviors. As addiction increases, health care, general behavior, and nutrition behavior are negatively affected. Sociodemographic and lifestyle variables shape the risk of addiction; in particular, male gender, living alone, environmental tobacco exposure, and poor nutrition increase the likelihood of addiction. The general behavior scores of non-smokers were significantly higher than those of individuals with low or high levels of nicotine dependence. The data obtained highlight the importance of health education, counseling, and lifestyle change programs for improving health behaviors associated with nicotine dependence.
Benzer Tezler
- Bir aile sağlığı merkezine başvuran erişkin bireylerin kardiyovasküler hastalık risk faktörleri bilgi düzeyi ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of cardiovascular disease risk factors knowledge level and healthy lifestyle behaviors of adults applying to a family health center
ASLIHAN DENLİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiErciyes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF DENİZ ŞAFAK
- Erişkin bireylerin deri kanseri bilgi düzeyleri ve güneşten korunma davranışları: Birinci basamak ve üçüncü basamak hasta grubunun karşılaştırılması
Comparison of skin cancer knowledge levels and sun protection behaviors among adults in primary care and tertiary care patient groups
AYŞE HATALMIŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN MERTHAN TUNAY
- Altmış beş yaş ve üzeri bireylerin güneşten etkilenim durumlarının ve korunma konusunda farkındalık düzeylerinin belirlenmesi
Determination of the levels of impact of the sunlight on 65 years of age and older individuals and awareness of these individuals on protection from the sunlight exposure
SEMRA AKMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Halk SağlığıHacettepe ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK ASLAN
- Erişkin bireylerde sağlık okuryazarlığının aşı davranışlarına olan etkisi ve aşılanma davranışına yön veren temel etkenlerin tanımlanması
Defining the impact of health literacy on vaccination behaviors and the main factors guiding vaccination behavior in adults
DİLAN YAĞMUR KUTLAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
İç HastalıklarıHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE DURUSU TANRIÖVER
- Samsun ilinde aile sağlığı merkezine başvuran 18-65 yaş arası hastalarda siberkondri düzeyinin aşılama hakkındaki tutum ve davranış üzerine etkisi
The impact of cyberchondria levels on attitudes and behaviors toward vaccination among patients aged 18–65 presenting to family health centers in the province of Samsun
MERT BAŞCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA YASİN SELÇUK