Göç araştırmalarında pozitif ayrımcılık, destekleyici uygulama ve telafi edici uygulama üzerine tartışmalar: Türkiye'deki Suriyeliler örneği
Debates on positive discrimination, positive action and affirmative action in migration researches: The case of Syrians in Türkiye
- Tez No: 983737
- Danışmanlar: PROF. DR. BİRSEN ŞAHİN KÜTÜK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Pozitif ayrımcılık, Sosyal bütünleşme, Suriyeliler, Zorunlu göç, Affirmative action, Social integration, Syrians, Forced emigration
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de yaşayan Suriyeli göçmenlerin işgücü piyasasındaki konumlarını, sosyal entegrasyon ve pozitif ayrımcılık kavramları çerçevesinde incelemektedir. 2011 yılında başlayan zorunlu göç süreci, Türkiye'yi tarihindeki en büyük zorla göç hareketlerinden biriyle karşı karşıya bırakmış ve toplumsal yapıyı çok boyutlu biçimde etkilemiştir. Suriyelilerin kitlesel gelişi ve istihdam piyasasında yer edinme çabaları, yerli toplumda onlara pozitif ayrımcılık uygulandığı yönünde bir algı oluşturmuştur. Bu bağlamda çalışmanın amacı, kamuoyunda sıkça dile getirilen bu iddiayı, ilgili lisansüstü tezler üzerinden analiz etmektir. Bu çerçevede“pozitif ayrımcılık”kavramı, literatürde sıkça birbirinin yerine kullanılan ancak bağlam, kapsam ve uygulama biçimleri bakımından farklılık gösteren affirmative action (telafi edici uygulama), positive action (destekleyici uygulama) ve positive discrimination (pozitif ayrımcılık) terimlerinin Türkçede çoğunlukla ortak biçimde karşılandığı bir şemsiye kavram olarak ele alınmıştır. Çalışmada bu kavramların içeriksel ve kuramsal farkları açıklanarak, her birinin Türkçeye özgün bağlamını yansıtacak şekilde ayrıştırılması ve kavramsal Türkçeleştirme önerileri geliştirilmiştir. 2011–2024 yılları arasında YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde yayımlanan ve Suriyelilerin işgücü piyasasındaki durumlarını konu alan 70 yüksek lisans ve doktora tezi içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Pozitif ayrımcılığın sosyal entegrasyon sürecine yansımaları da bu tezler üzerinden değerlendirilmiştir. Bulgular, çeşitli kuruluşlarca sağlanan sosyal yardım, sağlık ve eğitim hizmetlerinin kamuoyunda“pozitif ayrımcılık”olarak algılandığını ve bu algının sosyal entegrasyon üzerinde olumsuz etkiler yaratabildiğini göstermektedir. Suriyeli göçmenler Türkiye'ye yerleşme, dil öğrenme ve vatandaşlık yönünde eğilimler sergilemekle birlikte, kayıt dışılık ve düşük ücretli istihdam gibi yapısal engeller nedeniyle entegrasyonda ekonomik uyumun ötesine geçmekte zorlanmaktadır. Araştırma ayrıca, Suriyeli göçmenlerin özellikle yerli işverenler tarafından düşük ücretli, güvencesiz ve esnek çalışmaya açık olmaları nedeniyle Türkiye'de fiilen bir“yedek işgücü ordusu”olarak konumlandırıldığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study investigates the labor market positioning of Syrian migrants in Turkey within the conceptual frameworks of social integration and positive discrimination. The forced migration that began in 2011 has exposed Turkey to one of the largest displacement movements in its modern history, generating multifaceted impacts on social structures. The mass influx of Syrians and their efforts to access employment have contributed to a growing perception among the host population that preferential treatment is being extended to them. Accordingly, the study aims to critically assess this perception by examining postgraduate theses that address the employment of Syrians. In this context, the term positive discrimination is treated as an umbrella concept in Turkish, often used interchangeably with affirmative action and positive action, despite significant differences in meaning, scope, and policy orientation across international literature. The research outlines these conceptual distinctions and proposes context-sensitive Turkish translations for each. A total of 70 master's and doctoral theses published between 2011 and 2024 in the YÖKTEZ were analyzed by qualitative analysis. The study further assesses how the notion of positive discrimination is reflected in the broader process of social integration. Findings reveal that although Turkey does not pursue an explicit policy of positive discrimination, various forms of public assistance provided to Syrians are frequently perceived by segments of the host society as unfair advantage, thereby undermining social cohesion. While Syrians exhibit intentions to settle, learn Turkish, and acquire citizenship, ongoing structural barriers (such as informal employment and low wages) continue to hinder meaningful integration. The analysis also suggests that Syrians are frequently positioned by local employers as a de facto“reserve labor force,”due to their economic vulnerability and limited access to formal protections.
Benzer Tezler
- Uluslararası göçün girişimcilik üzerine etkisini belirlemeye yönelik bir araştırma
A research on determining the impact of international migration on entrepreneurship
EVRİM GÜNEŞ
Doktora
Türkçe
2025
İşletmeEge Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU ŞENTÜRK YILDIZ
DOÇ. DR. BURCU TÜRKCAN
- Klinik örneklerden izole edilen staphylococcus aureus ve koagülaz negatif stafilokoklarda dezenfektan/antiseptikler ve antibiyotik direncinin moleküler mekanizmalarının tespiti ve suşlar arasındaki filogenetik ve klonal ilişkinin SPA gen sekans tipleme ve pulse field gel electrophoresis yöntemleri ile araştırılması
Detection of molecular mechanisms of disinfectant/antiseptic and antibiotic resistance in staphylococcus aureus and coagulase negative staphylococci which were isolated from clinical samples and determining the phylogenetic and clonal relationship by using SPA gene sequence typing and pulse field gel electrophoresis method
HAMDULLAH SUPHİ BAYRAKTAR
Doktora
Türkçe
2019
MikrobiyolojiÇukurova ÜniversitesiTıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH KÖKSAL
PROF. DR. NİZAMİ DURAN
- Melittin, a major component of bee venom: Determination by capillary electrophoretic methods
Kapiler elektroforetik yöntemlerle arı zehrindeki major bileşen melittinin analizi
MELDA AKAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Kimyaİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA BEDİA BERKER
- Bağırsak hasar modellerinde kemik iliği mezenkimal kök hücre ve bağırsak mezenkimal kök hücrelerin rejeneratif ve immün modülatuvar etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of regenerative and immune modulatory effecets of bone marrow and intestinal mesenchymal stem cells i intestinal damage models
BURCU PERVİN
Doktora
İngilizce
2025
BiyolojiHacettepe ÜniversitesiKök Hücre Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİMA AERTS KAYA
- Targeting and activation of antigen specific CD8+ T cells with peptide-major histocompatibility complex I tetramers
Peptit-majör histokompatibilite kompleks I tetramerleri ile antijen spesifik CD8+ T hücrelerin hedeflenmesi ve aktivasyonu
ŞAFAK CEREN USLU ŞIVGIN
Doktora
İngilizce
2025
BiyoteknolojiHacettepe ÜniversitesiTemel Onkoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANDE CANPINAR