Karaçam ağaçlandırmalarında farklı aralama şiddetlerinin yağışın dispozisyonu, toprak nemi ve toprak suyunun bazı kimyasal özelliklerine etkisi
Effect of different thinning intensities on the disposition of precipitation, soil moisture and some chemical properties of soil water in black pine plantation
- Tez No: 983671
- Danışmanlar: PROF. DR. FERHAT GÖKBULAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ormancılık ve Orman Mühendisliği, Forestry and Forest Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, farklı şiddetteki aralama uygulamalarının karaçam (Pinus nigra) plantasyon alanlarında hidrolojik ve kimyasal süreçler üzerindeki etkilerini incelemiştir. Araştırmada yağışın orman ekosistemine giriş yolları olan orman altı yağışı, gövde akışı, toprağa ulaşan yağış, intersepsiyon, ölü örtü akışı, toprak suyu içeriği ve bu akış yollarından elde edilen su örneklerinin kimyasal özellikleri değerlendirilmiştir. Ayrıca aralamanın toprak sıcaklığı ve neminde potansiyel değişimlere yol açıp açmadığı da araştırılmıştır. Çalışmada iki farklı aralama uygulaması gerçekleştirilmiştir: Göğüs yüzeyinin %21 azaltıldığı mutedil aralama ve göğüs yüzeyinin %40 azaltıldığı kuvvetli aralama; bunlara ek olarak bir kontrol parseli bırakılmıştır. Her uygulama üçer tekerrürlü olacak şekilde yürütülmüş ve toplam dokuz parselde standart yağış ölçerler, gövde akışı ve ölü örtü akışı toplayıcıları, toprak suyu örnekleyicileri kurulmuştur. Toprak sıcaklığı ve nemi sürekli olarak izlenmiştir. Çalışma Ekim 2020 ile Eylül 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Bu süre zarfında açık alanlarda yıllık ortalama 349 mm yağış kaydedilmiştir. Bunun %74,7'si kontrol parsellerinde, %80,2'si mutedil aralamada, %83,4'ü ise kuvvetli aralamada orman tabanına ulaşmıştır. Aralama şiddeti arttıkça orman altı yağışı, toprağa ulaşan yağış, ölü örtü akışı ve toprak suyu içeriği artarken, intersepsiyon oranı azalmıştır. Örneklenen suyun pH değerleri incelendiğinde, orman altı yağışın (6,23–6,28) açık alan yağışına (6,35) kıyasla daha asidik olduğu belirlenmiştir. Gövde akışı en düşük pH değerlerini (4,88–5,09) göstermiş, buna karşılık ölü örtü akışı (7,24-7,34) ve toprak suyu (7,53-7,55) örnekleri daha alkali bulunmuştur. Toplam organik karbon (TOC) düzeyleri bütün örnekleme türlerinde aralama uygulamalarına bağlı olarak değişim göstermiş, en yüksek TOC düzeyi ölü örtü akışında saptanmıştır. Yıllık TOC girdisi orman altı yağışında 32–40,8 kg/ha, ölü örtü akışında ise 83,5–118,8 kg/ha aralığında gerçekleşmiştir. Toplam azot (TN) düzeyleri yalnızca gövde akışı ve ölü örtü akışında uygulamalara bağlı farklılık göstermiştir. Ölü örtü akışında yıllık TN girdisi kontrol parsellerinde 6,0 kg/ha, mutedil aralamada 8,6 kg/ha ve kuvvetli aralamada 7,9 kg/ha olarak belirlenmiştir. Orman altı yağışında, açık alan yağışına kıyasla baz katyonlarının (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Mg2+) daha yüksek birikimi görülmüştür. Bunlar arasında Ca2+, hem ölü örtü akışında hem de toprak suyunda baskın katyon olmuş ve en yüksek akış kuvvetli aralama parsellerinde kaydedilmiştir. Toprak sıcaklığı verileri de uygulamalar arasında önemli farklar olduğunu göstermiştir. Ortalama maksimum sıcaklık kuvvetli aralamada 14,37°C, kontrol parsellerinde 14,36°C, mutedil aralamada ise 14,05°C olarak ölçülmüştür. Aylık ve mevsimsel analizler, 20 cm ve 40 cm toprak derinliklerinde toprak neminin kuvvetli aralama parsellerinde kontrol ve mutedil aralama parsellerine kıyasla önemli düzeyde yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Genel olarak, yarı kurak koşullarda yapılan aralama uygulamaları yağışın orman ekosistemine ulaşan miktarını artırmış, en belirgin etki kuvvetli aralamada görülmüştür. Dolayısıyla, karaçam plantasyon alanlarında toprak neminin iyileştirilmesinin hedeflendiği durumlarda kuvvetli aralama etkin bir silvikültürel uygulama olabileceği gibi, nemli ve yarı nemli iklimlerde geleneksel olarak kullanılan dikim aralıklarından daha geniş aralıklarla tesis yapılması da dikkate alınabilir.
Özet (Çeviri)
This study examined how different intensities of thinning treatments influence hydrological and chemical processes in black pine (Pinus nigra) planting sites. The research focused on throughfall, stemflow, rainfall reaching the soil, interception, forest floor flow, soil water content, and the chemical properties of water samples from these pathways. It also aimed to assess potential changes in soil temperature and moisture caused by thinning. Two thinning treatments were applied: moderate thinning, removing 21% of the basal area, and intensive thinning, removing 40%, along with an untreated control plot. Each treatment had three replicates, totaling nine plots. In each plot, standard totalizer rain gauges, stemflow and forest floor flow collectors, and soil water samplers were installed, with soil temperature and moisture continuously monitored. The study spanned from October 2020 to September 2023. During this period, open areas received 349 mm of annual rainfall. Of this, 74.7%, 80.2%, and 83.4% reached the forest floor in control, moderate, and intensive thinning plots. Increased thinning intensity resulted in more throughfall, rainfall reaching the soil, forest floor flow, and soil water content, while interception rates decreased. Water samples from beneath the canopy had slightly more acidic pH values (6.23–6.28) than open-area rainfall (6.35). Stemflow had the lowest pH values (4.88–5.09), whereas forest floor flow (7,24-7,34) and soil water (7,53-7,55) samples were more alkaline. Total organic carbon (TOC) levels varied among treatments across all sample types, with the highest TOC observed in forest floor flow. Annual TOC input ranged from 32 to 40.8 kg/ha via throughfall and from 83.5 to 118.8 kg/ha via forest floor flow. Total nitrogen (TN) levels varied among treatments only in stemflow and forest floor flow. In forest floor flow, annual TN input was 6.0 kg/ha in the control, 8.6 kg/ha in moderately thinned plots, and 7.9 kg/ha in intensively thinned plots. Throughfall samples showed higher deposition of base cations (Na+, K+, Ca2+, Mg2+) compared to open-area rainfall. Among these, Ca2+ was the dominant base cation in both forest floor flow and soil water, with the highest flux in the intensively thinned plots. Soil temperature data revealed significant differences among treatments. The average maximum temperatures were 14.37°C in intensively thinned plots, 14.36°C in control plots, and 14.05°C in moderately thinned plots. Monthly and seasonal analysis indicated that soil moisture at 20 cm and 40 cm soil depths was significantly higher in the intensively thinned plots than in the control and moderate plots. Overall, the results suggest that thinning treatments under semi-arid conditions increased the amount of rainfall reaching the forest ecosystem, with the greatest effect observed in the intensively thinned plots. Therefore, in black pine planting areas where improving soil moisture is a management goal, intensive thinning may be an effective silvicultural practice or wider planting distances than those traditionally used in humid and sub-humid planting sites may be worth considering.
Benzer Tezler
- Eskişehir yöresi makinalı karaçam (pinus nigra arnold subsp. pallasiana (lamb.) holmboe) ağaçlandırmalarında arazi hazırlama yöntemlerinin 15 yıllık gelişim üzerindeki etkileri
The Effects of mechanized land preparation techniques on the growth of 15 years old Anatolian black pine (pinus nigra arnold subsp. pallasiana (lamb.) holmboe) plantations located at western central (Eskişehir province) Turkey
SELDA KARABULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Ormancılık ve Orman Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN DİRİK
- Kurak ve yarı kurak alan ağaçlandırmalarında değişik makineli arazi hazırlığı yöntemlerinin dikim başarısı üzerine etkileri
The effect of land preparation methods with different machine on planting success in arid and semi-arid area a forestations
İSMAİL ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Ormancılık ve Orman MühendisliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN GÜLCÜ
- Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü, Çaycuma ve Yayla yöreleri Duglas (Pseudotsuga menziesii (Mirb.) Franco) deneme ağaçlandırmalarında büyüme ve bazı morfolojik özellikler üzerine araştırmalar
Investigation on growth performances and some morphological properties of douglas fir. experimental sites at Çaycuma and Yayla forest districts in the regional directorate of Zonguldak
SELİM ALKIN ÇETİNTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Ormancılık ve Orman MühendisliğiZonguldak Karaelmas ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. KORHAN TUNÇTANER
- Karayolu kaynaklı kirliliğin oluşturduğu strese Toros sediri, karaçam ve boylu ardıç türlerinin tepkilerinin belirlenmesi
Determination of the responses of Taurus cedar, black pine and crimean juniper to the stress caused by highway pollution
MAZLUM EROL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Peyzaj MimarlığıBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ YÜCEDAĞ
- İç Anadolu kurak sahalarında dikim çukuru, hümik asit ve jasmonik asit uygulamasının, Toros sediri (Cedrus libani), karaçam (Pinus nigra), kızılçam (Pinus brutia), badem (Amygdalus communis) ve iğde (Elaeagnus angustifolia) fidanlarının tutma ve büyüme başarısına etkisi
Effects of planting depth, humic and jasmonic acid treatments on survival and growth performance of Taurus cedar (Cedrus libani), black pine (Pinus nigra), Turkish pine (Pinus brutia), almond (amygdalus communis) and Russian olive (Elaeagnus angustifolia) planted in arid regions of Central Anatolia
ABDULLAH HÜSEYİN DÖNMEZ
Doktora
Türkçe
2024
Ormancılık ve Orman MühendisliğiDüzce ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKTAY YILDIZ