Gelenbevî'de ilâhî bilgi
Gelenbevi on divine knowledge
- Tez No: 983345
- Danışmanlar: PROF. DR. RIDVAN ÖZDİNÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Gelenbevî İsmail Efendi'nin (ö. 1205/1791) kelâm düşüncesinde bilgi-varlık ilişkisinden hareketle ilâhî bilginin mevcut ve mâduma nasıl iliştiği ve Allah'ın bilgisine konu olan şeylerin epistemolojik ve ontolojik durumları incelenmektedir. Gelenbevî'nin zât-sıfat ilişkisi çerçevesinde ilâhî bilgi problematiğini ele alış biçimi, onun bu meseleye kattığı perspektifi de gösterir. Bu doğrultuda Gelenbevî'nin ilgili eserleri, üzerine söz söylediği eserlerle karşılaştırılmalı bir okumaya tâbi tutularak, ilâhî bilgi anlayışını hangi kavramlar üzerine inşâ ettiği tesbit edilmeye çalışılmıştır. Onun ilâhî bilgi ve ilâhî bilginin nesneleriyle ilgili çok boyutlu tartışmalara uzanan görüşlerinin izleri, özellikle kendilerinden sonraki dönemlerde ilâhî bilgi meselesini tartışanların atıf yapmadan geçemedikleri İbn Sîna (ö. 428/1037) ve Devvânî (ö. 908/1502) gibi isimlerin varlık ve bilgiye ilişkin açıklamalarından hareketle sürülmüştür. İlâhî bilgi meselesinin bir yönüyle ontolojik diğer yönüyle epistemolojik boyutları olduğu göz önüne alınarak çalışmanın ilk bölümünde varlık ve bilgi eksenli ayrımlar yapılmış, meselenin kavramsal zemini oluşturulmuştur. Dolayısıyla önce zihnî varlık, nefsü'l-emrde varlık ve mevhum varlık kavramlarını nasıl bir yaklaşımla ele aldığı işlenmiş, ardından bilenin bilgi nesnesine nasıl taalluk ettiğine ilişkin bilgi türleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise ilim sıfatının zât ve diğer sıfatlarla ilişkisi irdelenmiş, sonrasında ilâhî bilginin eşyaya taallukunun nasıl gerçekleştiğine dair tartışmalar ve Gelenbevî'nin kabullerine yer verilmiştir. Son bölümde ise ezelî ilâhî bilginin, madûm ve mümtenilere ezelde nasıl taalluk ettiği ve gelecekteki insan fiilleriyle olan ilişkisi onun kelamcı perspektifinden ayrıntılı bir tahlile tâbi tutularak ilâhî bilgi görüşü ortaya konmaya çalışılmıştır. Böylece çalışmamız Gelenbevî'nin ilâhî bilgi anlayışını ortaya koymayı amaçlayan mütevazı bir katkı olma gayesi taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, based on the relationship between knowledge and existence in the theological thought of Gelenbevî İsmail Efendi (d. 1205/1791), how divine knowledge relates to the existent (mawjūd) and the non-existent (maʿdūm) is examined, as well as the epistemological and ontological states of the things that are the subject of God's knowledge. Gelenbevî's approach to the problem of divine knowledge within the framework of the relationship between essence (dhāt) and attributes (ṣifāt) also reveals his perspective on this issue. In this regard, Gelenbevî's relevant works have been subjected to a comparative reading with the texts upon which he comments, with the aim of identifying the key concepts upon which he constructed his theory of divine knowledge. Traces of his multifaceted discussions on divine knowledge and its objects are pursued in light of the ontological and epistemological positions articulated by earlier thinkers such as Ibn Sīnā (d. 428/1037) and Dawwānī (d. 908/1502), whose views on being and knowledge have exerted considerable influence on subsequent discussions of divine knowledge. Considering that the issue has both ontological and epistemological dimensions, the first section of the study establishes the conceptual groundwork by examining distinctions based on the existence and knowledge. In this context, the study first examines how the concepts of mental existence (al-wujūd al-dhihnī), existence in nefs al-amr, and notional/imagined existence (al-wujūd al-mawhūm) are approached, and then focuses on the types of knowledge related to how the knower relates to the object of knowledge. The second section explores the relationship between the attribute of knowledge and both the divine essence and other attributes, and discusses the manner in which divine knowledge relates to contingent beings. Gelenbevî's theological assumptions are also detailed in this section. In the final section, the eternal divine knowledge, how it relates to the non-existent and the impossible (mumtaniʿāt) in eternity, and its relationship with future human actions are subjected to a detailed analysis from his theological perspective in an attempt to present his view of divine knowledge.
Benzer Tezler
- Antik Dönemden günümüze estetik ve güzellik algısının değişimi: Bir yazım örneği olarak“Güzelliğin Laneti (Medusa)”
The transformation of perception from Ancient Period: Writing of a text:“Güzelliğin Laneti (Medusa)”
GÜLESİN GELENBEVİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıSelçuk ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK ZERENLER
- Osmanlı Devleti'nde 16. yy. cülus ve cenaze törenleri
Başlık çevirisi yok
ZEYNEP TARIM ERTUĞ
Doktora
Türkçe
1995
Arkeolojiİstanbul ÜniversitesiArkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURHAN ATASOY
- The Construction of otherness: Difference and identity in V. S. Naipaul's The Mimic Men and Lewis Nkosi's Mating Birds
Başlık çevirisi yok
TAHSİN ÇULHAOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2000
İngiliz Dili ve EdebiyatıFatih Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMED BAKARİ
- Divan edebiyatı münakaşaları (1902-1928)
Divan literature discussion
MEHMET ÖZDEMİR
Doktora
Türkçe
2001
Türk Dili ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ORHAN OKAY
- Osmanlı İmparatorluğunda Hıristiyanların sosyal ve dini hayatları (1856-1876)
The social and religious life of the Christians under Ottoman empire
GAZİ ERDEM
Doktora
Türkçe
2005
TarihAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. SEYFETTİN ERŞAHİN