Türkiye'de erken cumhuriyet dönemi Sümerbank işçi konutlarının mekânsal ve mimari analizi
Spati̇al and archi̇tectural analysi̇s of worker housi̇ng i̇n Sumerbank industri̇al settlements duri̇ng the early republi̇can peri̇od i̇n Turkey
- Tez No: 983269
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NASTARAN DELJAVAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kto Karatay Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Erken Cumhuriyet dönemi, Türkiye'nin modernleşme ve sanayileşme sürecinin hız kazandığı, toplumsal ve ekonomik dönüşümün belirgin hissedildiği bir dönemdir. 1933 yılında kurulan Sümerbank, yalnızca sanayi üretimiyle sınırlı kalmamış aynı zamanda işçilerin barınma ihtiyacını karşılamak ve sosyal refahını artırmak amacıyla kapsamlı bir konut politikası geliştirmiştir. Bu doğrultuda araştırma, Sümerbank'a ait işçi konutlarına odaklanmakta ve bu konutların mekânsal açıdan analiz edilmesini amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Kayseri, Nazilli, Hereke, Ereğli ve Merinos fabrikalarına ait işçi konutları incelenmiştir. Bu doğrultuda, öncelikle konutların yerleşkedeki konumlanmaları belirlenmiş, fabrika ile kurdukları ilişkiler irdelenmiştir. Ardından, planlara dayalı olarak mekânların yüzde alanları ve işlevsel dağılımı belirlenmiştir. Daha sonra, erişim ve mahremiyet ilişkileri, Agraph programı kullanılarak mekân dizimi yöntemiyle elde edilmiş olan, ortalama derinlik, göreli asimetri, bütünleşme ve kontrol değerlerinin, grafiksel çıktılarla analizleri gerçekleştirilmiştir. Son aşamada ise mekânlardaki fiziksel aktiviteler ve kullanıcıya ayrılan özel, yarı özel ve genel alanların işlevsel çeşitliliği incelenmiştir. Sonuç olarak, Sümerbank işçi konutları, modernleşme idealleri çerçevesinde işlevsellik, sosyal yaşam ve çağdaş mimari anlayışla bir araya gelen bir konut politikası ortaya koymuştur. Bu konutlar benzer mekânsal örgütlenme, planlama ilkeleriyle birlikte, yerel koşullar ve kaynaklara bağlı olarak farklılıklar sergilemiş, böylece hem ortak bir ulusal standart oluşturmuş hem de bölgesel farklılıklara yer vererek zengin bir çeşitlilik sunmuştur.
Özet (Çeviri)
The early Republican era was a period during which Turkey's modernization and industrialization processes gained momentum, resulting in distinct social and economic transformations. Founded in 1933, Sümerbank did not just focus on industrial production, but also developed a comprehensive housing policy to address the housing needs of workers and enhance their social welfare. This research focuses on Sümerbank's worker housing units and aims to analyses them from a spatial perspective. The research examined worker housing belonging to the Kayseri, Nazilli, Hereke, Ereğli and Merinos factories. Firstly, the locations of the housing within the settlements were determined and the relationships between the housing and the factories were analyzed. Secondly, the percentage areas and functional distribution of the spaces were determined based on the plans. Thirdly, access and privacy relationships were analyzed using graphical outputs of the average depth, relative asymmetry, integration and control values obtained through spatial configuration methods using the Agraph program. Finally, the functional diversity of physical activities in the spaces, as well as the private, semi-private and public areas allocated to users, was examined. As a result, Sümerbank's approach to worker housing combined functionality, social life and contemporary architectural principles within a framework of modernization. While these housing units shared similar spatial organization and planning principles, variations were introduced based on local conditions. This approach established a common national standard while accommodating regional differences, resulting in a rich diversity.
Benzer Tezler
- Erken Cumhuriyet Döneminde İzmit SEKA fabrikasında emek rejimi
Labor regime in İzmit SEKA factory in the Early Republic Period
FEYZA TURGAY
Doktora
Türkçe
2021
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriKocaeli ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AZİZ ÇELİK
- Building the“modern”environment in early republican Turkey: Sümerbank Kayseri and Nazilli factory settlements
Erken Cumhuriyet Türkiyesi`nde“modern”çevrenin inşası: Sümerbank Kayseri ve Nazilli fabrika yerleşimleri
BURAK PERİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2002
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ELVAN ALTAN ERGUT
- Türkiye'de erken cumhuriyet dönemi sanayi lojmanlarının dönüşümü ve yeniden kullanımı
Transformation of reuse of industrial housing in the early republican period in Turkey
AYBİKE SOYDAN ÖNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURAK BELGE
- Maden Ergani Bakır İşletmesi yerleşkesi mekansal analizi
The spatial analysis of Maden Ergani Copper Settlement
MERVE BULANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
MimarlıkNecmettin Erbakan ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET UYSAL
- Türkiye'nin ekonomik gelişmesinde tarımın parasal sorunları ve tarımsal kredi uygulaması
Başlık çevirisi yok
AHMET CEMAL SİVASLIGİL