Katmanlı ve zamansız bir kent olarak İstanbul: Metrobüs aksı üzerinden bir okuma
Istanbul as a layered and timeless city: A reading through the metrobus axis
- Tez No: 983225
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜLYA TURGUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Özyeğin Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kent ve Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Zaman kavramı, günümüzde farklı disiplinlerde geniş bir karşılık bulmakla birlikte birey ile kent arasındaki ilişkisellik çerçevesinde ele alındığında yerleşik anlamlarının ötesine geçmektedir. Kent yaşamının hızla akan ritmi ve sürekli değişen dinamikleri de zaman algısını tanımlamayı güçleştirmektedir. Bu durum ise kentin kendi zamanını yitirdiği, geçmişle bağ kurmakta zorlandığı ve iz bırakamadığı bir zamansal muğlaklık yaratmakta ve kentin giderek yabancılaştığı bir aralığı ortaya çıkarmaktadır. Kentteki tekrarlayan rutinler ise zamanı gündelik akışın parçası haline getirerek özgün zaman algısını giderek silikleştirmektedir. Bu tezin amacı, zaman kavramını İstanbul'un doğu-batı aksında uzanan Metrobüs hattındaki kentsel duraklar üzerinden analiz ederek, metropol yaşamında zamanın farklı kavramsal boyutlarını ve bu boyutların kentsel mekâna yansımalarını ortaya koymaktır. Çalışmada yöntem olarak literatür analizi, kavramsal yorumlar, saha araştırması, yerinde gözlem ve fotoğrafik belgeleme ile çeşitli analiz teknikleri birlikte kullanılmıştır. Kuramsal çerçeve, Marc Augé'nin yok-mekân 'non-place', Henri Lefebvre'in mekânın üretimi 'production of space' ve ritimanaliz 'rhythmanalysis' ile Paul Virilio'nun hız ve zaman 'speed and time' kuramları gibi kent teorisine yön veren yaklaşımlar üzerinden bir kavramsal okuma ve analiz zemini oluşturmuştur. Tez kapsamında İstanbul'un mekânsal ve zamansal yapısı hız, katmanlaşma ve belirsizlik alt başlıklarında ele alınarak bu kavramların kentteki değişim ve dönüşümleri sınıflandırılmıştır. Metrobüs hattı, İstanbul'un çok katmanlı yapısının ve zamanın dönüşümünün okunabileceği çarpıcı bir kesit sunmaktadır. Tezin saha çalışmasında Metrobüs hattı üzerindeki belirli duraklar, amaçlı örnekleme 'purposive sampling' yöntemiyle seçilerek her durağın kentsel bağlamı, çevresindeki mekânsal görünümleri, tarihsel ve sosyo-ekonomik katmanlaşma düzeyi, ulaşım ağındaki konumu ve zamansal dönüşümlere verdiği yanıtlar dikkate alınmıştır. Seçilen duraklar ise tarihsel sürekliliğin izlenebildiği alanlar, kentsel gelişim ve dönüşüm bölgeleri ve geçiş niteliği taşıyan ara mekânlar gibi farklı kentsel karakterleri temsil etmektedir. Böylece hattın bütünündeki zamansal ve mekânsal çeşitlilik sınırlı sayıda durak üzerinden incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, zamanın hızlanması, katmanlaşması ve belirsizleşmesi olguları ile birlikte zamansal muğlaklık taşıyan kentsel aralıklar, ara mekân ve yok-mekân kavramları üzerinden analiz edilmiştir. Sonuç olarak kent ve mimarlık fiziksel mekân üretimi ile birlikte zamanın katmanlı yapısı bireysel ve toplumsal hafızaların ve sürekli dönüşen zamansal pratiklerin iç içe geçtiği dinamik bir organizma olarak değerlendirilmiştir. Tez,“katmanlılık, zaman ve kent”ekseninde belirsizlik, zamansızlık ve zamanın katmanlaşması kavramları aracılığıyla kentsel zamanın değişim ve dönüşümüne ışık tutmaktadır.
Özet (Çeviri)
While the concept of time indicates a wide range of meanings across various disciplines nowadays, it transcends its established meanings when considered within the framework of the relationship between the individual and the city. The fast-paced rhythm and constantly changing dynamics of urban life also make it difficult to define the perception of time. This creates a temporal ambiguity in which the city loses its own time, struggles to connect with the past, and fails to leave a trace, revealing a period in which the city increasingly feels alienated. Repetitive routines in the city, on the other hand, make time part of the daily flow, gradually blurring the original perception of time. The aim of this thesis is to analyze the concept of time through urban stops on the Metrobus line running along the east-west axis of Istanbul, revealing the different conceptual dimensions of time in metropolitan life and their reflections on urban space. The study employs a combination of literature analysis, conceptual interpretations, field research, on-site observation, photographic documentation, and various analytical techniques. The theoretical framework established a conceptual reading and analysis grounded in approaches that shaped urban theory, such as Marc Augé's non-place, Henri Lefebvre's production of space and rhythmanalysis, and Paul Virilio's theories of speed and time. Within the scope of this thesis, Istanbul's spatial and temporal structure is examined under the subheadings of speed, stratification, and uncertainty, and the changes and transformations these concepts exert within the city are categorized. The Metrobüs line offers a striking cross-section through which to interpret Istanbul's multilayered structure and the transformation of time. During the fieldwork for this thesis, specific stops on it were selected using a purposive sampling method. Each stop's urban context, surrounding spatial appearances, level of historical and socioeconomic stratification, location within the transportation network, and responses to temporal transformations were considered. The selected stops represent diverse urban characteristics, including areas where historical continuity can be traced, urban development and transformation zones, and transitional spaces. For this reason, the aim was to examine the temporal and spatial diversity across the entire line through a limited number of stops. The research analyzed the concepts of time acceleration, stratification, and uncertainty, as well as urban intervals characterized by temporal ambiguity, through the concepts of in_between space and non-space. Consequently, the city and architecture, along with the production of physical space, are considered a dynamic organism where the layered structure of time, individual and social memories, and constantly evolving temporal practices are intertwined. The thesis illuminates the change and transformation of urban time through the concepts of uncertainty, timelessness, and the stratification of time within the axis of“layeredness, time and the city”.
Benzer Tezler
- Şanlıurfa-Harran ovası topraklarının ince kum mineralojisi ve bazı yaygın toprak serilerinin mikromorfolojisi
Başlık çevirisi yok
SABAHATTİN ŞAHAN
- Domates tozu ve domates çorbalarında meydana gelen renk değişmeleri
Başlık çevirisi yok
MURAT EFEOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDIN URAL
- Abanoz yaylası (Anamur-Mersin) ve civarının jeolojisi
Başlık çevirisi yok
BURHAN YÜCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiGenel Jeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKARTUNA