Ortaokul müdürlerinin dönüşümcü liderliğe ilişkin farkındalık ve davranışlarının incelenmesi
Examining middle school principals' awareness and behaviour regarding transformational leadership
- Tez No: 981981
- Danışmanlar: PROF. DR. FERUDUN SEZGİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dönüşümcü liderlik, Transformational leadership
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Okul müdürlerinin dönüşümcü liderliğe ilişkin farkındalıklarını ve sergiledikleri liderlik davranışlarını dönüşümcü liderlik bağlamında incelemeyi amaçlayan bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını ölçüt örnekleme ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemleriyle belirlenen ve Ankara ili merkez ve ilçelerindeki devlet ortaokullarında görev yapan 15 okul müdürü oluşturmuştur. Çalışmada veriler yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla yüz yüze toplanmış ve yönlendirilmiş betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonuçları dönüşümcü liderlik kuramının eğitim bağlamında da geçerli olduğunu ve okul müdürlerinin bu liderlik tarzını benimsediğini göstermektedir. Okul müdürlerinin idealleştirilmiş etki boyutu kapsamında sergiledikleri rol model davranışlar ile şeffaf ve kapsayıcı süreçleri birlikte işlemeleri, çalışanları ortak hedefe yöneltmeleri okul ortamının güven temelli, değerlere bağlı olmasını sağlamaktadır. Ayrıca okul müdürlerinin vizyonu; paydaş katılımını önceleyerek, değer temelli bir çerçevede, okulun ve çevresel koşulların gerçekliğiyle uyumlu biçimde ve ulaşılabilirlik ilkesini gözeterek, öğrenci–veli profiline ve öğretmen yeterliklerine duyarlılık gösterilerek inşa ettiklerini ortaya çıkmıştır. Okul müdürlerinin entelektüel uyarım kapsamında sergiledikleri liderlik davranışları gerekli olmakla birlikte tek başına yeterli bulunmamış olup liderin sunduğu eğitim ve proje fırsatları, gelişim imkanları, yol göstericilik, yeni perspektifler sunma ve destekleme bir bütün olarak ele alındığında öğretmen katılımı ve yeniliğin benimsenmesini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcılar, okul müdürlerinin okullarda dönüşümcü liderlik özelliklerini daha etkin biçimde ortaya konulması için okul müdürleri, bakanlık ve sistem düzeyinde önerilerde bulunmuşlardır. Bu bağlamda, yöneticilerin dönüşümsel liderlik konusunda farkındalıklarının artırılması ve okul müdürlerinin bu yaklaşımı okul uygulamalarında daha güvenli ve etkili bir şekilde kullanmalarına yardımcı olacak destek ve mesleki gelişim programlarının geliştirilmesi gerektiği yönelik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study, which aims to examine school principals' awareness of transformational leadership and the leadership behaviours they exhibit within the context of transformational leadership, employed a qualitative research method and a phenomenological design. The participants in the study were 15 school principals working in state secondary schools in the centre and districts of Ankara, determined using criterion sampling and maximum diversity sampling methods. In the study, data were collected face-to-face through semi-structured interview forms and analysed using directed content analysis method. The research results show that transformational leadership theory is also valid in the educational context and that school principals have adopted this leadership style. The role model behaviours exhibited by school principals within the scope of the idealised influence dimension, together with their transparent and inclusive processes, direct employees towards common goals and ensure that the school environment is trust-based and value-bound. Furthermore, it has been revealed that school principals' vision is constructed by prioritising stakeholder participation, within a value-based framework, in a manner consistent with the reality of the school and environmental conditions, observing the principle of accessibility, and demonstrating sensitivity to the student-parent profile and teacher competencies. While the leadership behaviours demonstrated by school principals within the scope of intellectual stimulation are necessary, they are not sufficient on their own. When the education and project opportunities, development possibilities, guidance, offering new perspectives, and support provided by the leader are considered as a whole, it has been concluded that they increase teacher participation and the adoption of innovation. Participants made recommendations at the level of school principals, the ministry, and the system to enable school principals to more effectively demonstrate transformational leadership characteristics in schools. In this context, recommendations were made to raise managers' awareness of transformational leadership and to develop support and professional development programmes that would help school principals use this approach more confidently and effectively in school practices.
Benzer Tezler
- Ortaokul müdürlerinin çoklu liderlik stilleri ile örgütsel şeffaflık ve karara katılım arasındaki ilişkiler
Relationships between secondary school principals' multiple leadership styles and organizational transparency and participation in decisions
YILMAZ İŞLİ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR YAVUZ
- Ortaokul müdürlerinin dönüşümcü liderlik davranışları ile öğretmenlerin motivasyonu arasındaki ilişki (Samsun ili örneği)
The relationship between secondary school principals' transformational skills and teachers' motivation (The sample of Samsun)
NURULLAH AKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEVAT ELMA
- Okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik özellikleri ile öğretmenlerin örgüte bağlılık düzeyleri arasındaki ilişki (Bolu-merkez ortaöğretim örneği)
Relationship between school administrators' transformational leadership traits and teachers' organizational commitment levels (Central Bolu-secondary level sample)
FATİH CANBAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYGÜL OKTAY
- İlk ve ortaokul müdürlerinin stratejik liderlik davranışlarına ilişkin öğretmen algılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi
The analysis of teachers' perception about primary and secondary school principals' strategic leadership behaviours in terms of certain variables
MAHMUT BİÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimZirve ÜniversitesiEğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TUBA TAŞDELEN
- Öğretmenlerin algılarına göre ortaokul müdürlerinin dönüşümcü liderlik rolleri ile okulların öğrenen örgüt olma ve öğretmenlerin iş tatmini düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between the transformational leadership roles, the level of secondary schools as learning organization and teachers' satisfaction from the perspective of teachers
MAHMOUD SAFIA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET AYIK