Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin ihtiyaç nedeniyle sona ermesi
Termination of residential and roofed commercial lease agreements on the grounds of necessity
- Tez No: 981093
- Danışmanlar: PROF. DR. SANEM AKSOY DURSUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Konut ve Çatılı İşyeri, İhtiyaç, Kira Sözleşmesi, Konut ve Çatılı İşyeri Kira Sözleşmelerinin İhtiyaç Nedeniyle Sona Ermesi, Tahliye Davası, Residential and Roofed Commercial Premises, Necessity, Lease Agreement, Termination for Necessity, Eviction Proceedings
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmamızda konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerinin ihtiyaç nedeniyle sona ermesi incelenmiştir. Bu doğrultuda öncelikle, Türk Borçlar Kanununda“Konut ve Çatılı İşyeri Kiraları”ayrımı altında düzenlenen, 339 ila 356. Maddeler arasındaki hükümlerin uygulama alanının sınırları belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla TBK 339. Maddesinde yer alan konut ve çatılı işyeri kavramları açıklanmış, konut ve çatılı işyeri kiralarına taşınmaz yapıların konu olabileceği açıklanmıştır. Daha sonra sırasıyla; kiralananın taşınır/taşınmaz niteliğinin sonradan değişmesi halinde kiralananın niteliğinin sözleşmenin kurulduğu zamana göre belirleneceği, TBK 339. Maddesi gereği konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin kullanımı kiracıya bırakılan eşya hakkında uygulanacağı, geçici kullanıma özgülenmiş taşınmazların altı aydan az süreliğine kiralanmalarında konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin uygulanmayacağı, kamu kurum ve kuruluşlarının yapmış olduğu kira sözleşmelerine de bu hükümlerin uygulanacağı açıklanmıştır. Konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin uygulama alanı açıklandıktan sonra TBK 350 ila 356. Maddeleri uyarınca kira sözleşmesinin kiraya veren tarafından dava yoluyla sona erdirilebileceği ifade edilmiş ve TBK m. 350'de düzenlenen konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerinin“ihtiyaç nedeniyle”sona erdirilmesi konusu irdelenmiştir. Kiraya verenin, kira sözleşmesini kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri ihtiyacı sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa; belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde kiraya ilişkin genel hükümlere göre fesih dönemine ve fesih bildirimi için öngörülen sürelere uyularak belirlenecek tarihten başlayarak bir ay için de açacağı dava ile sona erdirebileceği açıklanmıştır. Bu bağlamda konut ve işyeri ihtiyacı üzerinde durulmuş; ihtiyacın zorunlu, gerçek ve samimi olması gerektiği vurgulanmış, ihtiyaç sahibinin kimler olabileceği konusu açıklanmıştır. Kiraya veren gibi, kiralananı sonradan edinen kişinin de TBK m. 351 uyarınca ihtiyaç nedeniyle sözleşmeyi sona erdirebileceği konusu da ele alınmıştır. Konut ve çatılı işyeri kiralarının ihtiyaç nedeniyle sona ermesine ilişkin açıklamaların ardından tahliye davası ele alınmıştır. Bu kapsamda öncelikle dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurulması gerektiği, arabuluculukta anlaşılamaması halinde tahliye davasının açılabileceği ifade edilmiş; bu bağlamda görev, yetki, taraf ve süre konuları açıklanmıştır. Son olarak ise tahliye davasının sonuçları ele alınmış özellikle kiralananın geri verilmesi ve yeniden kiralama yasağı konuları üzerinde durulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study examines the termination of residential and roofed commercial lease agreements on the grounds of necessity. To this end, the scope of application of the provisions set forth under Articles 339 to 356 of the Turkish Code of Obligations (TCO), regulating leases of residential and roofed commercial premises, is first analyzed. In this context, the statutory definitions of“residential”and“roofed commercial”premises as provided in Article 339 TCO are addressed, leading to the conclusion that such leases must pertain to immovable structures. Subsequently, several issues concerning the legal nature and applicability of the aforementioned provisions are discussed: in the event that the nature of the leased property (movable or immovable) changes after the contract is concluded, its status shall be determined based on its condition at the time of the contract's formation; pursuant to Article 339 TCO, the provisions on residential and roofed commercial leases shall also apply to movable items left for the tenant's use; the provisions shall not be applicable to immovables leased for temporary use not exceeding six months; and lease agreements executed by public institutions and organizations also fall within the scope of these provisions. Following the delineation of the scope of application, the study examines the legal grounds on which the lessor may terminate the lease agreement by way of litigation under Articles 350 to 356 TCO. Special emphasis is placed on Article 350, which governs the termination of residential and roofed commercial leases due to the lessor's personal necessity. In cases where the lessor requires the leased premises for their own use or for the use of their spouse, lineal descendants or ascendants, or other persons whom they are legally obliged to support, the lease agreement may be terminated by initiating a lawsuit: (i) within one month following the expiration of the contractual term in fixed-term leases, or (ii) in compliance with the statutory termination periods and notice requirements applicable to indefinite-term leases. In this regard, the elements of necessity are scrutinized — the necessity must be genuine, compelling, and sincere, and the category of persons who may be considered as necessity holders is clarified. The study further addresses the rights of subsequent acquirers of the leased premises, noting that such persons may also terminate the lease due to necessity in accordance with Article 351 TCO. Thereafter, the procedural framework governing eviction proceedings is examined. The study emphasizes that recourse to mandatory mediation constitutes a procedural precondition for filing an eviction lawsuit. Where mediation fails, eviction proceedings may be initiated, with specific reference to matters of jurisdiction, venue, statutory deadlines, and standing. Lastly, the consequences of a successful eviction lawsuit are discussed, with particular attention to the return of the leased premises and the prohibition on re-letting the same property.
Benzer Tezler
- Kiralananın ihtiyaç nedeniyle tahliyesi
Rental's evacuation due to a necessity
GÜLİZ ÖZELÇİ GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Hukukİstanbul ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA CAHİT GÜNEL
- Konut ve çatılı işyeri kiralarında kira sözleşmesinin dava yoluyla sona ermesi
Termination of the lease agreement by case in residential and roofed workplace rents
FATMA NUR DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukKırıkkale ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BENGİ SERMET SAYIN KORKMAZ
- Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiralayanın ihtiyacı nedeniyle tahliye davası
Evacuation of the leased owner due to the leasor's need for housing and workplace with loft
SAFİYE CABA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HukukBahçeşehir ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDA ÖKTEM ÇEVİK
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Ovulasyon indüksiyonu tedavisinde folliküler gelişimin ultrasonografik takibi
Başlık çevirisi yok
MERİH BAYRAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM