أثرُ الإسلامِ في تطوّرِ النَّثرِ العربيِّ
İslâm'ın Arap nesrinin gelişimindeki etkisi
- Tez No: 981001
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM USTA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın konusu, Arap nesrinin gelişiminde İslam dininin etkisidir. Çalışmada, Arap nesri İslam'ın doğuş dönemi, Emevîler ve Abbasîler dönemlerini kapsayan bir zaman diliminde, teknik ve çözümleme yöntemiyle incelenmiştir. İslam inancının ortaya çıktığı dönemden itibaren Arap düzyazı geleneğinin gelişiminde gözle görülür bir rol oynadığı bilinmektedir. İslam'ın Arap düzyazısı üzerindeki etkisinin Emevî ve Abbâsî dönemlerine kadar uzandığı görülmektedir. Gerçekte, Araplarda düzyazı geleneği İslam öncesi dönemde de mevcuttu; ancak şiir türünden ayrıldığı sınırlar net değildi. Cahiliye döneminde düzyazı ile şiir geleneği adeta iç içe geçmişti. İslam dönemine gelindiğinde ise iki yazınsal tür arasındaki ayrımın netleşmeye başladığı görülür. Bu bağlamda şiir ve düzyazı, üretim amaçları, kullanılan üslup ve sözcükler ile sözcüklere yüklenen anlamlar açısından birbirinden farklılaşmıştır. Bu farklılaşmaya bağlı olarak sözcüklerin genel ve terimsel kullanımlarında anlamsal değişiklikler ortaya çıkmış; hatta ibadet ve muamelatla ilgili konularda yeni sözcükler türediği gözlenmiştir. Kur'an-ı Kerim'in, bölgede konuşulan diğer Arap lehçeleri üzerinde etkili olarak Kureyş lehçesinin egemenliğini sağladığı bilinmektedir. İlerleyen yüzyıllarda İslam'ın yayılmasıyla birlikte Kureyş lehçesi merkezli Arapçanın geliştiği; sarf, nahiv ve belagat gibi Arap dil bilimlerinin yanı sıra tefsir, fıkıh, hadis ve kıraat gibi din bilimlerinin ortaya çıktığı görülmüştür. Bu bilim dallarından özellikle hadis ilminin Arap dil biliminin gelişiminde büyük bir etkisi olmuştur. Zira o dönemde, hadislerde geçen ve“garip”olarak nitelenen sözcüklerin anlamlarının belirlenmesi amacıyla sözlükler yazılmaya başlanmış ve bu bağlamda geniş bir külliyat oluşmuştur. Öte yandan, Emevîler döneminde yaşanan bilimsel gelişmeler yazışma ve mektuplaşma edebiyatını da geliştirmiştir. Bu dönemde, yazışma ve mektuplaşma edebiyatının yalnızca konu ve amaç açısından değil, yeni düşünce ve anlam üretimi açısından da ilerlediği dikkat çekmektedir. Arap nesrindeki bu gelişme, yazışmalar aracılığıyla İslami kavramların yayılmasına katkı sağlamıştır. Araştırmada betimsel ve çözümlemeli bir yöntem izlenmiş; İslam'ın Arap diline kazandırdığı yeni kavramların anlamları açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünden sonra, Cahiliye ve İslami dönem Arap nesrinin mahiyeti incelenmiş, bulgular ve sonuçlar sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The research topic revolves around:“The Influence of Islam on the Development of Arabic Prose: An Analytical and Artistic Study of the Early Islamic Era and the Umayyad and Abbasid Eras.”It highlights the significant role of Islam in the evolution of prose since its emergence, extending its influence into the subsequent periods, particularly the Umayyad and Abbasid eras. The emergence of Arabic prose in the pre-Islamic era is somewhat obscure, and it did not hold the same status as poetry. However, the situation was reversed in the Islamic era. The characteristics of development in Arabic prose became more apparent than in Arabic poetry. Its purposes and genres underwent significant changes with the advent of Islam, which altered many meanings of words through semantic shifts, generalization, or specialization. Additionally, new terms were introduced to fit the spirit of Islam and to create words suitable for worship and transactions. The Quran unified the various Arabic dialects into the dialect of the Quraysh tribe, in which it was revealed. It facilitated the spread of the Arabic language in the conquered regions and was a catalyst for the development of linguistic sciences, such as grammar, morphology, and rhetoric. It also promoted the growth of Islamic sciences, including exegesis, jurisprudence, theology, and Quranic recitations, among others. Moreover, the Hadiths of the Prophet Muhammad had a profound impact on the Arabic language, enriching lexicography with words, meanings, structures, and dialects. A prime example of this is the books on the“rare words of Hadith”(Gharib al-Hadith). Writing and correspondence in the Umayyad era developed due to the scientific advancements that emerged during that time. Similarly, in the Abbasid era, prose underwent significant development compared to previous periods. Prose not only evolved in terms of themes and purposes but also in meanings, which encompassed many ideas and included a wealth of imagery. Islamic terminology became more widespread in their writings. The research relied on the descriptive method and analysis based on description first, followed by clarifying the new words introduced by Islam. The research consisted of an introduction, a prelude on (documentation, the nature of prose, and the pre-Islamic era), and three chapters on prose in (the Early Islamic period, the Umayyad era, and the Abbasid era). Finally, a conclusion (highlighting the main findings of the research) and a list of sources and references were included.
Benzer Tezler
- İslâm'ın Arap şiirine etkisi (Hassân b. Sâbit örneği)
أثر الإسلام في الأدب العربي؛ حسّان بن ثابت نموذجًا
MAMADY DİALLO
Yüksek Lisans
Arapça
2016
Doğu Dilleri ve EdebiyatıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAMAZAN DEMİR
- اﻟﺸِّﻌﺮُ اﻟﻌ َﺮﺑ ِﻲﱡ وَ أَﺛَﺮُه ُ ﻓﻲ اﻟﺨُﻄَﺐِ اﻟﺪِّﯾ ْﻨ ِﯿﱠﺔ
Eş-şi'ru'l-'Arabiyyu ve Eseruhu Fi'l-Hutabi'd-Diniyye
NATIQ FAWZI IBRAHIM AL-AZZAWI
Doktora
Arapça
2024
DilbilimUşak ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM KOCABIYIK
- منهج نقد العهد القديم بين ابن حزم وإرنست رينان
İbn Hazm ile Ernest Renan arasında Eski Ahit'in eleştiri yöntemi
NOHA KAMAL SAYED ABDELGHAFFAR SELIM NOHA KAMAL SAYED ABDELGHAFFAR SELIM
Yüksek Lisans
Arapça
2010
FelsefeCaıro Unıversıty (جامعة القاهرة)Felsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDEL HAMİD ABDEL MONEİM MADKOUR
- أثر الإعلام في اللغة العربية قناة الجزيرة نموذجا
Medyanın Arap diline etkisi El-Cezire TV örnekliğinde
MAHMOUD ABDELNABİ MOHAMED SHOUSH
Yüksek Lisans
Arapça
2017
Doğu Dilleri ve EdebiyatıDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EYYÜP TANRIVERDİ
- أَثَرُ الوَقف الخَيريّ الإسلاميّ في دَعمِ القِطاعِ الصِّحيّ في الأناضُول:الدَولةُ العُثّمانِيّة أنموذجا
Anadolu'da İslami vakıf kurumlarının sağlık sektörüne etkisi: Osmanlı Devleti örneği
RASHAD MUHAMMET
Yüksek Lisans
Arapça
2023
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. MOHAMAD ANAS SARMINI