Kars Akyaka ilçesi folklor monografisi
Kars Akyaka district folkloreography
- Tez No: 980965
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OĞUZ DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'nin kuzeydoğusunda yer alan Kars iline bağlı Akyaka ilçesini tarihsel, sosyokültürel ve folklorik açılardan kapsamlı bir biçimde incelemeyi amaçlayan monografik bir araştırmadır. Yerel kültürlerin korunması, belgelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla yapılan bu tür alan çalışmaları, özellikle kırsal ve sınır bölgelerde yaşayan toplulukların kültürel çeşitliliğini anlamada önemli bir kaynak işlevi görmektedir. Bu bağlamda Akyaka örneği hem tarihsel geçişlerin izini sürmek hem de halk kültürü unsurlarını tespit etmek açısından özgün bir saha sunmaktadır. Bir folklor monografisi olan bu çalışmada, Kars'ın Akyaka ilçesinin geçiş dönemi folklor ürünleri olan doğum, evlenme ve ölüm adetleri; bayram, tören ve kutlamalar; halk inanışları, halk mutfağı, halk hekimliği ve halk meteorolojisi ile anonim halk edebiyatı ürünleri sırasıyla incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde halk kültürü boyutunda yöre halkının geçiş dönemleri ritüelleri (doğum, evlenme, ölüm), inanç pratikleri (nazar, büyü, rüya tabirleri, yatır ve ziyaret yerlerine yönelik tutumlar), mevsimlik kutlamalar (Nevruz, Hıdırellez) ve dini-milli bayramlar ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Bu kültürel unsurlar, yerel kaynaklardan elde edilen bilgiler doğrultusunda sistematik olarak sınıflandırılmıştır. Ayrıca halk hekimliği uygulamaları, geleneksel çocuk oyunları, yerel mutfak kültürü ve beslenme alışkanlıkları da ele alınmış; bu alanlarda yapılan derlemeler, kültürel sürekliliğin somut göstergeleri olarak değerlendirilmiştir. İkinci bölümde ilçeye özgü anonim halk edebiyatı ürünleri (maniler, türküler, bilmeceler, ninniler) hem biçim hem içerik olarak incelenmiş ve bu ürünlerin sözlü kültür aktarımındaki rolü ortaya konmuştur. Çalışmanın son bölümünde ise, yörede kullanılan yerel kelimelerden oluşan bir sözlüğe, Akyaka'nın farklı noktalarında çekilmiş fotoğraflara ve bölgeye ait çeşitli haritalara yer verilmiştir. Bu araştırmanın temel amacı, Akyaka ilçesine özgü halk kültürü unsurlarını belgeleyerek kültürel sürekliliği ortaya koymak ve bu kültürel mirasın korunmasına katkı sağlamaktır. Elde edilen bulgular, Akyaka'nın kültürel yapısının yalnızca bölgesel değil aynı zamanda ulusal kültürel çeşitliliğin bir parçası olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, hem halk bilimi literatürüne katkı sunmakta hem de yerel halkın belleğinde yaşayan kültürel değerlerin bilimsel yöntemlerle kayıt altına alınmasına olanak tanımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study is a monographic research that aims to comprehensively examine Akyaka, a district in Kars Province in northeastern Turkey, from historical, socio-cultural, and folkloric perspectives. Such fieldwork—conducted to preserve, document, and transmit local cultures to future generations—serves as an invaluable resource, particularly for understanding the cultural diversity of rural and border communities. In this context, Akyaka offers a unique field for tracing historical transitions and identifying elements of folk culture. In this folklore monograph, transitional-period folkloric products of Akyaka are systematically explored, including birth, marriage, and death customs; festivals, ceremonies, and celebrations; folk beliefs; folk cuisine; folk medicine; folk meteorology; and anonymous works of folk literature. In the first chapter, ritual practices related to the life cycle (birth, marriage, death), belief practices (such as the evil eye, magic, dream interpretations, and attitudes towards shrines and pilgrimage sites), seasonal celebrations (e.g., Nevruz and Hıdırellez), and religious-national holidays are examined in detail under the framework of folk culture. These cultural elements have been systematically classified based on information from local sources. Additionally, traditional herbal remedies, indigenous children's games, regional culinary culture, and dietary habits are discussed; compilations in these domains are assessed as tangible indicators of cultural continuity. The second chapter analyzes Akyaka-specific anonymous folk literature—including lullabies, proverbs, ballads, riddles, and folk songs—both in terms of form and content, highlighting their role in the oral transmission of culture. In the final chapter, attention is given to a glossary of dialectal terms used in the region, photographs taken from various locations within Akyaka, and assorted maps of the area. The primary goal of this research is to document the folk culture of Akyaka, demonstrating cultural continuity and contributing to the preservation of this heritage. The findings reveal that Akyaka's cultural structure forms part of not only regional but also national cultural diversity. In this way, the study contributes to the field of folkloristics and facilitates the scientific documentation of cultural values preserved within local collective memory.
Benzer Tezler
- Akyaka ilçesi (Akyaka/Kars) florası
The flora of Akyaka (Akyaka/Kars)
AYŞEGÜL YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
BiyolojiDumlupınar ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN MISIRDALI
- Kars-Akyaka'da tarihi ve arkeolojik araştırmalar
Historical and archaeologyical research in Kars-Akyaka
MUSTAFA KARAGEÇİ
- Kars Selim'de tarihi ve arkeolojik araştırmalar
Historical and archaeologyical research in Kars-Akyaka
GÖKMEN BULUT
- Kars yöresinde bal arılarında (Apis mellifera) nosemosis'in yaygınlığı
The prevalence of nosemosis in honey bee in the province of Kars
BİRKAN TOPCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Veteriner HekimliğiKafkas ÜniversitesiVeterinerlik Parazitolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. ÖZKAN ARSLAN