Geri Dön

Erişilebilir mekânlar ve grafik tasarım: Kamusal alanlarda yönlendirme sistemlerinin engelli bireyler odağında incelenmesi

Accessible spaces and graphic design: an examination of wayfinding systems in public spaces focusing on individuals with disabilities

PDF İndir

  1. Tez No: 980707
  2. Yazar: ALARA KURTULMUŞ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. BEGÜM AYLİN ÖNDER
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
  6. Anahtar Kelimeler: Erişilebilirlik, Grafik Tasarım, Kamusal Alan, Göstergebilim, Tipografi, Renk-Kontrast, Engelli Bireyler, Accessibility, Graphic Design, Public Space, Semiotics, Typography, Colour-Contrast, Individuals with Disabilities
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Arel Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Grafik Tasarım Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Grafik Tasarımı Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Kamusal alanlardaki yönlendirme sistemlerinin herkes için erişilebilir olması, özellikle görme ve işitme engelli bireylerin toplumsal katılıma aktif biçimde dâhil olmaları ve bağımsız hareket edebilmeleri açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu araştırma, kamusal alan yönlendirme sistemlerinin özellikle görme engelli bireyler açısından erişilebilirliğini grafik tasarım ilkeleri bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Tipografi, renk-kontrast, düzen ve hiyerarşi gibi temel grafik bileşenler, Roland Barthes'ın göstergebilimsel analiz modeli doğrultusunda biçimsel (denotatif) ve çağrışımsal (konotatif) düzeyde çözümlenmiştir.Araştırma kapsamında, internet ortamında erişilebilen yönlendirme sistemlerine ait temsili görseller analiz edilmiş; mevcut sistemlerdeki erişilebilirlik eksiklikleri belirlenmiştir. Kuramsal çözümleme süreci, WCAG 2.1, ADA ve ISO 21542 gibi uluslararası standartlar ile Türkiye'deki erişilebilirlik kılavuzları temel alınarak yürütülmüştür. Buna göre geliştirilen prototip yönlendirme tasarımları; ≥20 pt sans serif yazı karakterleri, ≥4.5:1 kontrast oranı, Braille entegrasyonu ve sadeleştirilmiş görsel hiyerarşi gibi erişilebilirlik ölçütlerine göre yapılandırılmıştır.Tasarımlar, yalnızca biçimsel olarak değil; aynı zamanda kuramsal düzeyde, görme engelli bireylerin anlamlandırma süreçlerine katkı sağlayacak biçimde göstergebilimsel bağlamda analiz edilmiştir. Bu anlam üretim süreci, doğrudan kullanıcı geri bildirimlerine değil; görsel unsurların kültürel ve toplumsal çağrışımları temelinde yapılan teorik çözümlemelere dayanmaktadır.Elde edilen bulgular, grafik tasarımın yalnızca estetik değil; aynı zamanda erişilebilirlik ve kapsayıcılık açısından stratejik bir araç olduğunu ortaya koymaktadır. Barthes'ın göstergebilimsel çözümleme modeli ile desteklenen bu yaklaşım, kamusal yönlendirme sistemlerinin sadece görsel rehberler olarak değil, aynı zamanda sosyal eşitlik ve kültürel temsil bağlamında yeniden ele alınabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda çalışma, grafik tasarım ilkeleri doğrultusunda erişilebilir kamusal mekân düzenlemelerine kuramsal bir temel sunmakta ve evrensel tasarım anlayışına katkı sağlamaktadır.

Özet (Çeviri)

The accessibility of signage systems in public spaces is of critical importance, particularly in terms of enabling individuals with visual and hearing impairments to actively participate in society and move around independently. This research aims to evaluate the accessibility of signage systems in public spaces, particularly for individuals with visual impairments, in the context of graphic design principles. Basic graphic components such as typography, colour contrast, layout and hierarchy were analysed at the formal (denotative) and connotative levels in line with Roland Barthes' semiotic analysis model. Within the scope of the research, representative images of guidance systems accessible on the internet were analysed, and accessibility deficiencies in existing systems were identified. The theoretical analysis process was conducted based on international standards such as WCAG 2.1, ADA, and ISO 21542, as well as accessibility guidelines in Turkey. The prototype guidance designs developed accordingly were structured according to accessibility criteria such as ≥20 pt sans serif fonts, ≥4.5:1 contrast ratio, Braille integration, and simplified visual hierarchy. The designs were analysed not only formally but also theoretically, in a semiotic context, to contribute to the comprehension processes of visually impaired individuals. This meaning production process is based not on direct user feedback but on theoretical analyses of the cultural and social connotations of visual elements. The findings reveal that graphic design is not only an aesthetic tool but also a strategic tool in terms of accessibility and inclusivity. Supported by Barthes' semiotic analysis model, this approach demonstrates that public guidance systems can be re-examined not only as visual guides but also in the context of social equality and cultural representation. In this context, the study provides a theoretical foundation for accessible public space designs in line with graphic design principles and contributes to the understanding of universal design.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    353156

    İç mimaride grafik tasarım

    Graphic design in interior architecture

    ROYA TAVAKKOLİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Güzel SanatlarHacettepe Üniversitesi

    İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Sanat Dalı

    DOÇ. DR. HAKAN ERTEK

  2. Tez No

    276137

    Hastane dolaşım mekanlarının kullanıcı üzerindeki etkileri: Süleyman Demirel Üniversitesi Hastanesi örneği

    Effects of hospital circulation spaces on users: case of Suleyman Demirel University Hospital

    BERNA GÜÇ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    MimarlıkKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZİYA GENÇEL

    YRD. DOÇ. DR. AYHAN KARADAYI

  3. Tez No

    561472

    Esnek ve erişilebilir iç mekan çözümlerinin kütüphane örnekleri üzerinden irdelenmesi

    Examination of flexible and accessible interior space solutions through library samples

    BEGÜM SARIMAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    İç Mimarlık Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ŞENAY ÇABUK

  4. Tez No

    951241

    Digitalization and phygital public spaces

    Dijitalleşme ve fijital kamusal mekanlar

    BERNA GÜRKAN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FATİH TERZİ

  5. Tez No

    537805

    Kamusal mekan olarak sağlık bilimleri üniversitesi Antalya eğitim ve araştırma hastanesi genel mekanlarının evrensel tasarım prensipleri ışığında incelenmesi

    Analysis of common facilities of health sciences university Antalya education and research hospital as a public place in the light of universal design principles

    MİNE ALTAY ÖZTÜRK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    İç Mimarlık Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY ÇABUK

Geri Dön