Alkol kullanım bozukluğu olan hastalarda görsel uyaranla tetiklenen aşermenin beyin osilasyonlarına etkisi: Bir elektroensefalografi çalışması
The effects of cue induced craving on brain oscillations in alcohol use disorder patients: An electroencephalography study
- Tez No: 980445
- Danışmanlar: PROF. DR. İNCİ İLHAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Alkol kullanım bozukluğu, aşerme, elektroensefalografi, osilasyon, ipucu reaktivitesi, gamma bandı, Alcohol use disorder, craving, electroencephalography, oscillations, cue-reactivity, gamma band
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Alkol kullanım bozukluğu (AKB), yüksek nüks oranlarıyla seyreden ve aşermenin önemli rol oynadığı kronik bir bozukluktur. Aşerme, sıklıkla alkolle ilişkili çevresel ipuçlarıyla tetiklenmekte ve tedavide nükse sebep olmaktadır. Bu çalışmada, alkolle ilişkili görsel uyaranların tetiklediği aşermenin beyindeki osilatuar yanıtlarının elektroensefalografi (EEG) aracılığıyla incelenmesi ve bu değişimlerin klinik ölçümlerle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda yatarak tedavi gören, 20–65 yaş arası 30 AKB tanılı katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılara pozitif (alkolle ilişkili) ve nötral görsel ipuçları sunulmuş, eşzamanlı olarak 64 kanallı EEG kaydı alınmıştır. Ayrıca CIWA-Ar, Beck Anksiyete Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Alkol Bağımlılığı Şiddeti Ölçeği, Yale-Brown Obsesif Kompulsif İçme Ölçeği, Penn Alkol Aşerme Ölçeği (PAAÖ) ve Görsel Analog Skala uygulanmıştır. EEG verileri hızlı Fourier dönüşümü ile frekans bantlarına ayrılmış, delta (0–4 Hz), alfa (8–13 Hz), erken beta (13–20 Hz), geç beta (20–30 Hz) ve gamma (30–40 Hz) bantlarında analiz edilmiştir. Başlangıç (T0 zaman noktası) kayıtlarının yanı sıra sekiz katılımcı altı haftalık izlem sonrası tekrar (T1 zaman noktası) değerlendirilmiştir. Bulgular: T0 kayıtlarında alkolle ilişkili ve nötr görsel ipuçları ile delta, alfa ve erken beta bantlarında bölgesel farklılıklar saptandı; ancak ipucu türüne bağlı belirgin bir değişim gözlenmedi. Geç beta bandında frontopolar bölgede pozitif ipuçları sırasında artış eğilimi izlendi, fakat bu farklılık çoklu karşılaştırma düzeltmesi sonrası anlamını yitirdi. Buna karşılık, gamma bandında özellikle frontopolar, parietal ve oksipital bölgelerde pozitif ipuçları nötral ipuçlarına kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek aktivite ile ilişkili bulundu. T1 kayıtlarında, pozitif ipuçları frontopolar bölgede geç beta ve frontopolar, frontal, santral, parietal ve oksipital bölgelerde gamma bant aktivitesinde nötral uyaranlara göre daha yüksek değerlerle ilişkiliydi. Ancak T0'daki pozitif–nötral farkla karşılaştırıldığında, bu fark özellikle santral, parietal–oksipital bölgelerde gamma bandı için azalma gösterdi. Klinik ölçeklerle EEG verileri arasındaki korelasyonlarda, PAAÖ puanları ile gamma bant değişimleri arasında negatif ilişkiler görülmüş, bu durum tavan etkisi ile açıklanabilecek sınırlı bir bulgu olarak değerlendirilmiştir. Sonuç: Bulgular, alkolle ilişkili görsel ipuçlarının özellikle frontopolar, parietal ve oksipital bölgelerde gamma bandında belirgin bir aktivite artışına yol açtığını, ancak izlem sürecinde bu artışın azaldığını göstermektedir. Bu sonuçlar, EEG'nin aşermenin nörofizyolojik mekanizmalarının anlaşılmasında değerli bir araç olabileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: Alcohol use disorder (AUD) is a relapsing illness, and craving is an important contributor to this disease. Craving is typically triggered by alcohol-related environmental cues and is a predictor of future relapse. The aim of this study was to evaluate oscillatory brain activity to alcohol-related visual stimuli using electroencephalography (EEG) and correlate with clinical variables. Materials and Methods: Thirty inpatients with AUD (age range, 20–65 years) from Ankara University, Department of Psychiatry, were included. Participants were presented with alcohol-related (positive) and neutral visual stimuli during simultaneous 64-channel EEG recordings. In addition, CIWA-Ar, Beck Anxiety Inventory, Beck Depression Inventory, Alcohol Use Disorders Severity Scale, Yale-Brown Obsessive–Compulsive Drinking Scale, Penn Alcohol Craving Scale (PACS), and Visual Analogue Scale were administered. EEG data were analyzed in frequency bands using fast Fourier transform and reviewed for delta (0–4 Hz), alpha (8–13 Hz), early beta (13–20 Hz), late beta (20–30 Hz), and gamma (30–40 Hz) activity. Eight subjects underwent follow-up evaluation (T1) approximately six weeks after the first record (T0). Results: At T0, regional differences were found for delta, alpha, and early beta bands, but no significant cue-related differences were found. A trend toward enhancing activity in the frontopolar region during positive cues was noted in the late beta band, though this effect did not survive correction for multiple comparisons. In contrast, the gamma activity was significantly higher for positive cues relative to neutral cues, particularly in the frontopolar, parietal, and occipital regions. At time 1 (T1), positive cues continued to be associated with higher activity than neutral cues in the late beta band in the frontopolar region, and in the gamma band in the frontopolar, frontal, central, parietal, and occipital regions. Compared to T0, those differences had reduced, particularly in the central and parietal–occipital regions for gamma. Correlation analyses indicated negative associations of alcohol urge-related (PACS) scores with gamma changes, which were interpreted as an limited finding possibly explained by a ceiling effect. Conclusion: Alcohol-related visual cues displayed pronounced increases in gamma activity mainly in the frontopolar, parietal, and occipital regions. These effects reduced over the course of treatment. The results indicate that EEG can provide new insights into the neurophysiological correlates of cue-induced craving in Alcohol Use Disorder.
Benzer Tezler
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Sürücülerde kandaki alkol miktarı ile trafik kazası arası ilişki
Başlık çevirisi yok
Z.SEMRA GÜMRÜKÇÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- Uzun zincirli bazı alkil aromatik hidrokarbonların yüzey aktif madde olarak kullanım alanlarının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
SAADET YAPAR
- Seçilen ekstraktif çözgenin etilasetat-etilalkol azeotropik sistemi üzerine etkisi
Başlık çevirisi yok
NAŞİDE FİDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Kimya MühendisliğiEge ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDEN ALPAY
- Bira ve alkol üretiminde kullanılan bazı enzimlerin mikrobiyal yolla eldesi
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN ÜSTÜNES
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ULGAR GÜVENÇ