Kur'ân perspektifinden Câhiliye Dönemi Mekke'sine bakış
The Qur'anic perspective on Mecca in the Age of Jāhiliyyah
- Tez No: 980194
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA CORA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tefsir Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Kur'ân perspektifinden Câhiliye Dönemi Mekke'sini çok yönlü olarak ele almaktadır. Çalışmada; Câhiliye kavramının etimolojik kökenleri, dönemin sosyo-kültürel, siyasî, iktisadî ve dinî yapıları ile Kur'ân'daki atıflar ve bu atıfların ahlâkî eleştirileri incelenmiştir. Araştırmanın teorik zemini, klasik tefsir kaynakları (Taberî, Zemahşerî, Râzî, Kurtubî, Suyûtî) ile modern akademik literatürün (Montgomery Watt, Crone, Hawting) karşılaştırmalı analizine dayanmaktadır. Literatürde Câhiliye toplumuna dair çalışmalar çoğunlukla tarihsel kronoloji, kabile yapısı veya ekonomik ilişkiler etrafında şekillenmiştir. Klasik tefsirler, dönemin ahlâkî ve dinî yapısını ayrıntılı biçimde aktarırken modern araştırmalar, sosyolojik ve antropolojik perspektifler sunmaktadır. Ancak Kur'ân merkezli, tematik ve çok boyutlu bir analiz sınırlı düzeydedir. Bu tez, söz konusu boşluğu gidermeyi hedefleyerek tarihsel veriler ile vahyin dönüştürücü ilkelerini aynı bağlamda değerlendirmektedir. Metodolojik açıdan çalışma; ayet merkezli tematik içerik analizi, klasik tefsir karşılaştırması ve sosyo-tarihsel bağlam incelemesini birlikte kullanmıştır. Bulgular, Câhiliye Dönemi Mekke'sinin yalnızca tarihî bir dönem olmadığını; Kur'ân'ın değerler sistemiyle karşılaştırıldığında toplumsal dönüşümün gerekliliğini gösteren bir paradigma olduğunu ortaya koymuştur. Çalışma; İslâm öncesi toplumun dinî ritüelleri, ekonomik adaletsizlikleri, siyasal yapıları ve kültürel kodlarının Kur'ân tarafından nasıl dönüştürüldüğünü vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines Mecca in the Age of Jāhiliyyah from the perspective of the Qur'an in a multidimensional way. The study investigates the etymological roots of the concept of Jāhiliyyah, its relation to the socio-cultural, political, economic, and religious structures of the period, as well as the Qur'anic references and their moral critiques. The theoretical framework of the research is based on a comparative analysis of classical tafsīr sources (Ṭabarī, Zamakhsharī, Rāzī, Qurtubī, Suyūṭī) and modern academic literature (Montgomery Watt, Crone, Hawting). In the existing literature, studies on Jāhiliyyah society generally focus on historical chronology, tribal structures, or economic relations. While classical tafsīrs describe in detail the moral and religious structure of the period, modern scholarship provides sociological and anthropological perspectives. However, comprehensive Qur'an-centered, thematic, and multidimensional analyses remain limited. This thesis aims to fill this gap by evaluating historical data together with the transformative principles of revelation. Methodologically, the study combines verse-centered thematic content analysis, comparative exegesis of classical sources, and socio-historical contextual examination. The findings reveal that Mecca in the Jāhiliyyah era was not merely a historical period but, when compared with the Qur'anic value system, represented a paradigm that highlighted the necessity of social transformation. The study emphasizes how the Qur'an transformed the pre-Islamic society's religious rituals, economic injustices, political structures, and cultural codes.
Benzer Tezler
- Siyer kaynaklarına göre Hz. Muhammed'in duaları ve bedduaları
Prophet Muhammad's prayers and curses according to siyer sources
SONGÜL BÜŞRA BEYKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CAFER ACAR
- Eş-şuarâu'l-'l muhadramûn ve hasâısu şı'rıhım fı'l-câhıliyyeti ve'l-İslâm
Muhadramun şairleri, İslami dönem ve cahiliye devrinde şiirlerinin özellikleri
DASHTE ABDUQADER
Yüksek Lisans
Arapça
2017
Doğu Dilleri ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUZAFFER ÖZLİ
- Hadislerde Allah tasavvuru
Concept of God in hadith of Prophet
MUHAMMET ALİ ASAR
Doktora
Türkçe
2012
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET EMİN ÖZAFŞAR
- Kur'an'da ahlâki bir değer olarak cömertlik ve olumsuz karşıtı olarak cimriliğin kavramsal tahlili
Conceptual analysis of generosity as a moral value and stinginess as its negative opposite in the Qur'an
OKAN KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM HAKKI İMAMOĞLU
- المقارنة بين الفقه الاسلامي والقوانين الوضعية في الجرائم وحججها القضائية
Günümüz hukuku ile İslâm hukukunun karşılaştırılması (Kaynaklar, ceza hukuk ve kazaî deliller açısından)
NAJIB MUHSIN SHAKIR SHAKIR
Doktora
Arapça
2018
DinVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAHİP BEROJE