Tip2 diyabetes mellitus tanılı 65-75 yaş arası bireylerde glisemik kontrol ile bilişsel fonksiyon düzeyi ve günlük yaşam aktiviteleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between glycemic control and cognitive function level and activities of daily living in individuals aged 65–75 years with Type 2 diabetes mellitus
- Tez No: 980080
- Danışmanlar: PROF. DR. ZUHAL AYDAN SAĞLAM, DR. İSMAİL GÖKHAN KALAYCI
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabetes Mellitus, HbA1c, Mini-Cog testi, Günlük Yaşam Aktiviteleri, Araçsal Günlük Yaşam Aktiviteleri, Yaşlı bireyler, Bilişsel Fonksiyon, Fonksiyonel Bağımsızlık, Type 2 Diabetes Mellitus, HbA1c, Mini-Cog test, Activities of Daily Living, Instrumental Activities of Daily Living, Older adults, Cognitive Function, Functional Independence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç:Bu araştırma, 65–75 yaş arası Tip 2 diyabetli bireylerde glisemik kontrol (HbA1c) düzeyi ile bilişsel fonksiyonlar (Mini-Cog testi) ve günlük yaşam aktiviteleri (Katz ADL ve Lawton-Brody IADL) arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, kesitsel bir araştırma olup çalışmaya İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği ve Dahiliye Poliklinikleri'ne 22.08.2025 ve 22.10.2025 tarihleri arasında başvuran dahil etme kriterlerine uygun toplam 141 birey dahil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik ve klinik özellikleri yapılandırılmış formlar aracılığıyla kaydedilmiştir. Bilişsel fonksiyonlar Mini-Cog testi ile, temel günlük yaşam aktiviteleri Katz Aktiviteler Ölçeği (ADL) ile ve enstrümantal günlük yaşam aktiviteleri Lawton–Brody Enstrümantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (IADL) ile değerlendirilmiştir. Katılımcılar glisemik kontrol düzeyi HbA1c değerlerine göre <7 ve ≥7 olmak üzere iki grupta sınıflandırılmıştır. İstatistiksel analizlerde uygun parametrik ve non-parametrik testler kullanılmış, anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 68.27 ± 3.05 yıl olup, %56.7'si kadındır. Mini-Cog ortalama puanı 2.92 ± 1.50, Katz ADL ortalama puanı 5.92 ± 0.43 ve Lawton–Brody IADL ortalama puanı 7.11 ± 1.29 olarak bulunmuştur. Ortalama HbA1c düzeyi ise 7.59 ± 1.54'tür. HbA1c düzeylerine göre yapılan karşılaştırmalarda; yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum, birlikte yaşanılan kişi sayısı, düzenli kitap okuma alışkanlığı, komorbid hastalık varlığı, kullanılan ilaç sayısı, polifarmasi, sigara ve alkol kullanımı açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.Buna karşın, HbA1c düzeyleri ile diyabet süresi arasında hem sürekli değişken hem de kategorik dağılımlar açısından istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p < 0.05). Ayrıca HbA1c düzeyi ≥7 olan grupta son altı ay içinde düşme öyküsünün daha sık olduğu saptanmıştır (p < 0.05). Bilişsel ve fonksiyonel değerlendirmelerde, HbA1c düzeylerine göre Mini-Cog puanları ve puan dağılımları ile Katz ADL puanları ve dağılımları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p > 0.05). Buna karşın, Lawton–Brody IADL puanlarının HbA1c düzeyi ≥7 olan grupta anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlenmiştir (p < 0.05). Ancak IADL puanlarının kategorik dağılımları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p > 0.05). Tek değişkenli (univariate) lojistik regresyon analizinde, diyabet süresi ve Lawton–Brody IADL skorunun HbA1c düzeyi ile istatistiksel olarak anlamlı ilişki gösterdiği saptanmıştır (p < 0.05). Sonuç: Çalışmamızda, 65–75 yaş arası Tip 2 diyabetli bireylerde glisemik kontrol düzeyi ile bilişsel fonksiyonlar ve günlük yaşam aktiviteleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bulgular, glisemik kontrol düzeyi ile kısa bilişsel tarama testi sonuçları ve temel günlük yaşam aktiviteleri arasında belirgin bir ilişki olmadığını, enstrümantal günlük yaşam aktivitelerinin glisemik kontrol düzeyi ile ilişkili olabileceğini ortaya koymaktadır. Özellikle HbA1c düzeyi yüksek olan bireylerde Lawton–Brody IADL skorlarının daha düşük seyretmesi, glisemik kontrolün günlük yaşamın daha karmaşık ve üst düzey bilişsel süreçler gerektiren bileşenleri ile ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Ayrıca diyabet süresinin uzamasıyla birlikte HbA1c düzeylerinin daha yüksek seyretme eğiliminde olduğu ve glisemik kontrolün zorlaşabildiği gözlenmiştir. Bu bulgular, yaşlı Tip 2 diyabetli bireylerde glisemik kontrolün değerlendirilmesinde fonksiyonel durumun, özellikle enstrümantal günlük yaşam aktivitelerinin, önemli bir klinik gösterge olarak dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective:This study was conducted to evaluate the relationship between glycemic control (HbA1c) levels and cognitive functions (Mini-Cog test) and activities of daily living (Katz ADL and Lawton–Brody IADL) in individuals aged 65–75 years with Type 2 diabetes mellitus. Methods:This single-center, cross-sectional study included a total of 141 individuals who met the inclusion criteria and applied to the Family Medicine and Internal Medicine outpatient clinics of Istanbul Training and Research Hospital between 22.08.2025 and 22.10.2025. Sociodemographic and clinical characteristics of the participants were recorded using structured forms. Cognitive functions were assessed using the Mini-Cog test, basic activities of daily living using the Katz Activities of Daily Living (ADL) scale, and instrumental activities of daily living using the Lawton–Brody Instrumental Activities of Daily Living (IADL) scale. Participants were classified into two groups according to their glycemic control level based on HbA1c values (<7 and ≥7). Appropriate parametric and non-parametric tests were used for statistical analyses, and the level of significance was accepted as p < 0.05. Results:The mean age of the participants was 68.27 ± 3.05 years, and 56.7% were female. The mean Mini-Cog score was 2.92 ± 1.50, the mean Katz ADL score was 5.92 ± 0.43, and the mean Lawton–Brody IADL score was 7.11 ± 1.29. The mean HbA1c level was 7.59 ± 1.54.Comparisons according to HbA1c levels showed no statistically significant relationships between groups in terms of age, sex, educational status, marital status, number of people living together, regular reading habit, presence of comorbidities, number of medications used, polypharmacy, smoking, or alcohol use (p > 0.05). In contrast, a statistically significant relationship was found between HbA1c levels and diabetes duration in both continuous variables and categorical distributions (p < 0.05). In addition, a history of falls within the last six months was more frequent in the group with HbA1c ≥7 (p < 0.05). In cognitive and functional assessments, no statistically significant relationships were found between HbA1c levels and Mini-Cog scores and score distributions or Katz ADL scores and distributions (p > 0.05). However, Lawton–Brody IADL scores were significantly lower in the group with HbA1c ≥7 (p < 0.05). No statistically significant relationship was found between groups in terms of categorical distributions of IADL scores (p>0.05). In univariate logistic regression analysis, diabetes duration and Lawton–Brody IADL score were found to be statistically significantly associated with HbA1c levels (p < 0.05). Conclusion:In this study, the relationship between glycemic control levels and cognitive functions and activities of daily living in individuals aged 65–75 years with Type 2 diabetes mellitus was examined. The findings indicate that there is no clear relationship between glycemic control level and short cognitive screening test results or basic activities of daily living, whereas instrumental activities of daily living may be associated with glycemic control level. In particular, lower Lawton–Brody IADL scores observed in individuals with higher HbA1c levels suggest that glycemic control may be related to more complex components of daily living that require higher-level cognitive processes. In addition, HbA1c levels tended to be higher and glycemic control more difficult as diabetes duration increased. These findings indicate that functional status, particularly instrumental activities of daily living, should be considered an important clinical indicator in the evaluation of glycemic control in older individuals with Type 2 diabetes mellitus.
Benzer Tezler
- Tip-2 diyabet tanılı hastalarda glisemik kontrol durumu ile SCORE2-Diyabet risk testi sonuçları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the assosication between gylcemic control status and SCORE2-Diabetes risk test results in patients with type 2 diabetes
SARA ATEŞ ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
- Prediyabetik ve tip 2 diyabetli bireylerde kronik hastalıklara uyum ve fiziksel aktivite düzeyinin HbA1c ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between adaptation to chronic diseases physical activity levels and HbA1c in indivand iduals with prediabetic and type 2 diabetes
HATİCE BETÜL KETEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM GÜNEY
UZMAN FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
- Tip 2 diyabetli hastalarda lökosit telomer uzunluğunun; sirtuin-1 düzeyi, glisemik kontrol, diyabetik komplikasyonlar, vücut yağ dağılımı, beslenme ve egzersiz alışkanlıkları ile ilişkisi
The relationship between leukocyte telomere length and sirtuin-1 level, glycemic control, diabetic complications, body fat distribution, nutrition and exercise habits in patients with TYPE 2 diabetes
NAZMİ GÖKHAN ÜNVER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıGazi Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALEV EROĞLU ALTINOVA
PROF. DR. MÜJDE YAŞIM AKTÜRK
DOÇ. DR. CEYLA KONCA DEĞERTEKİN
- Tip 2 diyabetli hastalarda diyabet bilgi düzeyinin glisemik kontrol ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between diabetes knowledge level and glycemic control in patients with Type 2 diabetes
VEHBİ KÜÇÜKKAVRADIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN TELATAR
- Tip-2 diabetes mellitus hastalarında kognitif fonksiyon düzeyi ile biliverdin redüktaz-A (BVR-A) arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between cognitive function level and biliverdin reductase-A (BVR-A) in patients with Type 2 diabetes mellitus
HABİBE DUMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET KIZMAZ