Osman Zeki Üngör'ün“Çocuklara Teganni Dersleri”kitabının çeviriyazım ve içerik analizi
Transcription and content analysis of Osman Zeki Üngör's book“Çocuklara Teganni Dersleri”
- Tez No: 979744
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞEVKİ ÖZER AKÇAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Müzik eğitimi, şarkı öğretimi, müzik tarihi, müzikte Batılılaşma, Music education, singing training, music history, Westernization in music
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzik Bilimleri Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Türk müziği, tarihsel süreç içerisinde çeşitli değişim evrelerinden geçmiş; siyasi, kültürel ve toplumsal dönüşümlerle birlikte sürekli biçimlenmiştir. Özellikle Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinden itibaren etkili olan Batılılaşma hareketleri, müzik alanında da kendini göstermiş ve bu doğrultuda modernleşme yönünde adımlar atılmıştır. Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte, müzik politikaları aracılığıyla ulusal bir kimlik inşa etme çabaları öne çıkmış; bu süreçte Osman Zeki Üngör gibi önemli müzisyenlerin çalışmaları dikkat çekmiştir. Bu tezin amacı, Osman Zeki Üngör'ün“Çocuklara Teganni Dersleri”adlı eserinin çeviri yazımını gerçekleştirmek ve eseri içerik bakımından incelemektir. Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmış; elde edilen veriler müzik eğitimi tarihi ve dönemin ideolojik bağlamı doğrultusunda değerlendirilmiştir. 1850-1950 yılları arasında Türk müziğinde yaşanan dönüşümler, eğitimsel ve kültürel yansımalarıyla birlikte ele alınmıştır. Ayrıca, araştırmanın temel materyali olan Çocuklara Teganni Dersleri kitabı, içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiş, eserdeki metin ve müzik unsurları tematik, pedagojik ve biçimsel boyutlarıyla değerlendirilmiştir. Bu araştırmada yer alan“Çocuklara Teganni Dersleri”isimli eser, öncelikle Latin harflerine transkribe edilerek günümüz Türkçesine aktarılmıştır. Çeviri sürecinde sadece harf düzeyinde dönüşüm gerçekleştirilmiş; metnin özgün sözdizimi, kelime tercihleri ve dilsel yapısı korunmuştur. Bu bağlamda, anlam aktarımı değil, harf karşılığı esas alınarak birebir yazı çevirisi yapılmış; içeriğe müdahale edilmemiştir. Eserde yer alan nota örnekleri, orijinal yazımına bağlı kalınarak bir müzik yazım programı aracılığıyla dijital ortama aktarılmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Kitapta yer alan şarkılar tema, yapı, öğretim yaklaşımı ve müzikal düzenleme açısından analiz edilmiştir. Sonuçlar: Kitap, toplam 88 sayfadan ve iki temel kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısım temel müzik bilgilerinin anlatıldığı kısımdır. Burada nota okuma, basit ritmik kalıplar, ses egzersizleri ve tonlama çalışmaları, temel müzik yazı ve ögeleri sunulmuştur. İkinci kısımda ise teorik bilgilerin uygulanması için hazırlanmış 35 solfej etüdü ile 53 çocuk şarkısı yer almaktadır. Etüt ve şarkıların tamamına yakını Osman Zeki Üngör tarafından bestelenmiş olup, iki şarkı Üngör tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. Şarkıların güfteleri başkalarına ait olmakla birlikte, en çok İhsan İlhami'ye ait güfte kullanıldığı görülmüştür. Birkaç şarkıda, güftelerin nota üzerine yazılışı ile notanın altında bütün olarak verilişi arasında prozodik açıdan farklılıklar tespit edilmiştir. Kitapta yer alan etütlerin bazıları için herhangi bir usul belirlenmemiş olmakla birlikte genel olarak 2/4, 3/4 ve 4/4'lük usullerde bestelendikleri tespit edilmiştir. Çocuk şarkılarında da aynı usullerin sıklıkla tercih edildiği görülmüştür. Şarkılarda da en çok kullanılan tonun do majör olmasının yanında diğer şarkılarda da ağırlıklı olarak majör tonların tercih edildiği görülmüştür. Çalışmanın sonuçları, Üngör'ün bu eserinin yalnızca bir öğretim materyali olmanın ötesinde; erken Cumhuriyet döneminin müzik eğitimi anlayışını ve toplumsal yapısını yansıtan özgün ve kıymetli bir tarihsel belge niteliği taşıdığını ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
Purpose: Turkish music has undergone various stages of change throughout history and has been constantly shaped by political, cultural, and social transformations. Westernization movements, which have been influential since the late Ottoman Empire, have also manifested themselves in the field of music, and steps have been taken towards modernization in this direction. With the proclamation of the Republic, efforts to construct a national identity through music policies came to the fore; the works of important musicians such as Osman Zeki Üngör attracted attention during this process. The aim of this thesis is to translate Osman Zeki Üngör's work“Çocuklara Teganni Dersleri”and to analyze the work in terms of content. Method: Document analysis, one of the qualitative research methods, was used in this study; the data obtained were evaluated in line with the history of music education and the ideological context of the period. The transformations in Turkish music between 1850 and 1950 were examined together with their educational and cultural reflections. In addition, the book“Teganni Lessons for Children,”which is the main material of the research, was analyzed using content analysis techniques, and the text and musical elements in the work were evaluated in terms of their thematic, pedagogical, and formal dimensions. The work“Teganni Lessons for Children”included in this research was first transcribed into Latin letters and then translated into modern Turkish. During the translation process, only the letters were converted; the original syntax, word choices, and linguistic structure of the text were preserved. In this context, a literal translation was made based on letter correspondence rather than meaning transfer; no intervention was made in the content. The musical notation examples in the work have been transferred to a digital format using a music notation program, adhering to the original notation. The collected data has been evaluated using content analysis methods. The songs in the book have been analyzed in terms of theme, structure, teaching approach, and musical arrangement. Results: The book consists of a total of 88 pages and two main sections. The first section covers basic music theory. Here, note reading, simple rhythmic patterns, voice exercises, and intonation exercises are presented, along with basic music notation and elements. The second section includes 35 solfège exercises and 53 children's songs prepared for the application of theoretical knowledge. Most of the etudes and songs were composed by Osman Zeki Üngör, and two songs were adapted into Turkish by Üngör. Although the lyrics of the songs belong to other authors, most of them were written by İhsan İlhami. In a few songs, differences in prosody were observed between the lyrics written on the notes and those written below the notes. Although no specific meter was specified for some of the etudes in the book, it was determined that they were generally composed in 2/4, 3/4, and 4/4 meters. The same meters were also frequently preferred in children's songs. In addition to the most commonly used tone being C major, it has been observed that major tones are predominantly preferred in other songs as well. The results of this study reveal that Üngör's work is not only a teaching material but also a unique and valuable historical document reflecting the understanding of music education and the social structure of the early Republican period.
Benzer Tezler
- Bölünüme bağlı olmayan varyans çözümlemesi çoklu karşılaştırmalar ve tarımda uygulamaları
Distiribution-free analyis of variance multiple comparisons and applications in agriculture
HAMZA GAMGAM
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN TALİM
- Yenileme yatırımları
Başlık çevirisi yok
OSMAN NURİ FİLİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İşletmeGazi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN OKKA
- Seyrek-Zade Mehmet Asım'ın hayatı ve Zeyl-i Zübdetü'l-Eş'ar adlı eseri
Başlık çevirisi yok
ALİ OSMAN COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ABDULKERİM ABDÜLKADİROĞLU