Geri Dön

Dezenformasyon ile mücadelede açık veri kullanımı: Türkiye'deki göçmenler örnekleminde bir araştırma

Using open data to combat disinformation: A study on a sample of immigrants in Turkey

PDF İndir

  1. Tez No: 979474
  2. Yazar: BİLAL EREN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. YUSUF ADIGÜZEL
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sakarya Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma kapsamında, Türkiye'deki medya ortamında göçmenler hakkında üretilen dezenformasyonun tespitinde açık verinin ne ölçüde etkili bir araç olabileceği analiz edilmiştir. Nitel analiz teknikleri temelinde yürütülen bu çalışma; içerik analizi, söylem çözümlemesi ve açık veri karşılaştırmalarını birleştiren çok katmanlı bir model önererek, iletişim biliminde dezenformasyonla mücadelede yeni bir analitik çerçeve sunmayı hedeflemiştir. Araştırmada incelenen 101 haber, beş ana tema altında sınıflandırılmıştır: göçmen istatistikleri, suç ile ilişkilendirme, afet, seçim gibi olağan üstü dönemler sonrası temsiller, siyasal söylemler ve genel kanaat içerikleri. Bu temaların tümünde, göçmenlerin negatif, indirgemeci ve genelleyici biçimde sunulduğu tespit edilmiştir. Göçmenler çoğunlukla istatistiksel fazlalık, güvenlik tehdidi, sosyal yük ya da siyasi argüman olarak temsil edilmiş; insani boyut ihmal edilmiştir. Dezenformasyonun yalnızca yanlış bilgi sunumu yoluyla değil, bağlamın çarpıtılması, sayısal verilerin abartılması ya da görsellerin yanıltıcı şekilde kullanılması gibi yollarla da üretildiği gözlemlenmiştir. Bu yapıların, özellikle seçim dönemleri, afet süreçleri veya güvenlik krizleri gibi olağanüstü durumlarda daha da yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla dezenformasyon, sistematik bir bilgi üretim biçimi olarak da değerlendirilebilir. Var olan açık veri kaynakları, medya içeriklerinin doğrulanmasında etkin biçimde kullanılabilmiş; özellikle sayısal içerikli haberlerin değerlendirilmesinde güçlü bir referans sunmuştur. Göç İdaresi, TÜİK, UNHCR gibi kurumların yayımladığı veriler, dezenformatif içeriklerin yanlış ya da bağlam dışı olduğunu göstermiştir. Bu kapsamda veri yoksunluğu, veri temelli doğruluk kontrolünün önündeki en büyük engeldir. Ayrıca spekülatif yorumlar, niyet atıfları ve siyasi retorikler söz konusu olduğunda açık veri zaman zaman yeterli olmamıştır. Bu iki durum, veri temelli doğruluk kontrolünün sınırlılıklarını da ortaya koymuştur. Sonuç olarak bu çalışma, Türkiye'deki medya ortamında göçmen temsillerine ilişkin sistematik bir eleştiri ortaya koymakta; dezenformasyonla mücadelede açık veri temelli doğruluk kontrolü uygulamalarının hem gerekliliğini hem de uygulanabilirliğini göstermektedir. Ayrıca medya okuryazarlığı, açık veri politikaları ve doğruluk kontrolü mekanizmalarının geliştirilmesi gerekliliği vurgulanmakta; iletişim bilimine veriye dayalı bir analiz modeli sunulmaktadır.

Özet (Çeviri)

Within the scope of this research, it was analyzed to what extent open data can be an effective tool in detecting disinformation about immigrants produced in the media environment in Turkey. This study, which was conducted on the basis of qualitative analysis techniques, aimed to present a new analytical framework in the fight against disinformation in communication science by proposing a multi-layered model combining content analysis, discourse analysis and open data comparisons. The 101 news items examined in the study were classified under five main themes: immigration statistics, association with crime, representations after extraordinary periods such as disasters and elections, political discourses and general opinion content. In all of these themes, it was determined that immigrants were presented in a negative, reductionist and generalizing manner. Immigrants were mostly represented as statistical redundancy, security threat, social burden or political argument; the human dimension was neglected. It has been observed that disinformation is produced not only through the presentation of false information, but also through distortion of context, exaggeration of numerical data, or misleading use of visuals. It has been determined that these structures become more intense in extraordinary situations, especially during election periods, disaster processes or security crises. Existing open data sources have been used effectively in verifying media content; they have provided a strong reference, especially in evaluating numerical news. Data published by institutions such as the Migration Administration, TÜİK, and UNHCR have shown that disinformation content is false or out of context. In this context, the lack of data is the biggest obstacle to data-based fact-checking. In addition, open data has sometimes been insufficient when it comes to speculative comments, attributions of intent, and political rhetoric. These two situations have also revealed the limitations of data-based fact- checking. In conclusion, this study presents a systematic critique of immigrant representations in the media environment in Turkey; it demonstrates both the necessity and applicability of open data-based fact- checking practices in the fight against disinformation. It also emphasizes the need to develop media literacy, open data policies and fact-checking mechanisms; and it presents a data-based analysis model for communication science.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    959448

    Dezenformasyon çağında dijital aktivizm

    Digital activism in the age of disinformation

    EYLÜL BUSE BÜLBÜL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Radyo-TelevizyonMarmara Üniversitesi

    Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FİLİZ AYDOĞAN BOSCHELE

  2. Tez No

    957858

    Kamuoyunda dezenformasyon yasası olarak adlandırılan yasal düzenlemelerin eleştirel bakışla değerlendirilmesi

    A critical evaluation of the legal regulations referred to as the 'disinformation law' in public discourse

    AYDIN KARABIÇAK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    İletişim BilimleriAydın Adnan Menderes Üniversitesi

    Medya ve İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HİCABİ ARSLAN

  3. Tez No

    750317

    Digital diplomatic evolution and transformation during twenty-first century: Digital foreign policy – European Union case

    Yirmi birinci yüzyılda dijital diplomatik evrim ve dönüşüm: Dijital dış politika – Avrupa Birliği örneği

    MOHAMED EL MEKİ GHAZOUANE

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    Uluslararası İlişkilerİstanbul Aydın Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    Assist. Assoc. prof. Dr. FİLİZ KATMAN

  4. Tez No

    1017079

    Sosyal Medyada Dezenformasyon ve Bilgi Güvenirliği: Dijital Medya Okuryazarlığının Aracılık Rolü Üzerine Bir Araştırma

    Disinformation and Information Credibility on Social Media: A Study on the Mediating Role of Digital Media Literacy

    RASİM GÜRGEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Gazetecilikİstanbul Nişantaşı Üniversitesi

    Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEVİNÇ KOÇAK

  5. Tez No

    972443

    Sosyal medyada yapay zekâ içerik destekli siyasal dezenformasyon yayılımı

    Artificial intelligence content-supported political disinformation spread on social media

    TUĞBA IŞIK ERCAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    GazetecilikAnkara Hacı Bayram Veli Üniversitesi

    Gazetecilik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. CEM YAŞIN

Geri Dön