Ahlâk-ı 'Adudiyye ve şerhlerinde erdem sorunu
The problem of virtue in Ahlak-i 'Adudiyye and its commentaries
- Tez No: 979449
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER MAHİR ALPER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: İslam Felsefesi, Ahlâk, Adudüddin Îcî, Ahlâk-ı 'Adudiyye, Pratik ahlak, Teorik ahlak, İslamic Philosophy, Morality, Adudüddin İcî, Ahlak-ı 'Adudiyye, Practical Morality, Theoretical Morality
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Felsefesi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zekâ ve sanal dünya, bilim ve teknik yönündeki ilerlemeler ahlâk hakkındaki tartışmaların kapsamını genişletmiştir. Değişen gelişmeler yanında sabit kalan, değişmeyen bazı noktalar vardır. Değişmeyen unsurlar arasında insanın istek ve ihtiyaçları, tabiatı, davranışları hakkındaki bazı tartışmalar bulunmaktadır. Bu nedenle ahlâk geçmişten bugüne çalışılabilecek bir konu olma özelliği taşımaktadır. Ahlâk ile ilgili çalışılabilecek önemli bir eser 'Adudüddin Îcî tarafından yazılan Ahlâk-ı 'Adudiyye risalesidir. Risalenin altı yüzyıl boyunca şerhleri yazılmıştır. Yazıldığı çağın anlayışına ve yazarın kendi düşünsel birikimine göre şerhlerin meselelere yaklaşımı farklılık gösterir. Bu çalışmada Ahlâk-ı 'Adudiyye yazarı 'Adudüddin Îcî ve Kirmânî, Ebherî, Taşköprizâde, Kâzerûnî şerhi açısından şârihlerin ahlâk meselesine yaklaşımı karşılaştırılmıştır. Ahlâk-ı 'Adudiyye ve şerhleri teorik ahlak, pratik ahlak, ev ve devlet yönetimi olmak üzere dört makaleden oluşmaktadır. Bu tez kapsamında ilk iki makale ana metin ve dört şerh üzerinden incelenmiştir. İlk iki makalede ahlâkın tanımı, tanımda kullanılan kelimelerin farklılaşması, huyların değişmesi tartışması, üç nefis öğretisi ve erdem, erdemlerin birleşimi olarak adâlet, nicelik ve nitelik yönünden erdemler, erdemlerin alt kısımları, erdemlerin korunması, erdemsizliklerin tedavisi, düşünme, itme ve arzu gücünden kaynaklanan erdemsizlikler bahsi yani nefsânî hastalıklar incelenmiştir. Tezde ahlâkın teorik ve pratik boyutları Ahlâk-ı 'Adudiyye ve dört şerhi açısından incelenmiştir. Taşköprizâde ve Kâzerûnî daha çok ahlâkın tasavvufî ve felsefî yönünü, Ebherî ve Kîrmânî ise 'Adudüddin Îcî'nin açtığı başlıkları genişleterek şerh geleneğine katkı sunmuştur.
Özet (Çeviri)
Artificial intelligence and the virtual world, advances in science and technology have expanded the scope of discussions on morality. In addition to changing developments, there are some points that remain constant and unchanging. Among the unchanging elements are some discussions on human desires and needs, nature and behavior. For this reason, morality has the feature of being a subject that can be studied from the past to the present. An important work that can be studied on morality is the treatise Ahlak-ı 'Adudiyye written by 'Adudüddin Îcî. Commentaries on the treatise have been written for six centuries. The approach of the commentaries to the issues varies according to the understanding of the era in which it was written and the author's own intellectual background. In this study, the approaches of the commentators to the issue of morality were compared in terms of the commentary of Ahlak-ı 'Adudiyye author 'Adudüddin Îcî and Kirmânî, Ebherî, Taşköprizâde, Kâzerûnî. Akhlaq-i 'Adudiyye and its commentaries consist of four articles, namely theoretical ethics, practical ethics, home and state administration. Within the scope of this thesis, the first two articles were examined through the main text and four commentaries. In the first two articles, the definition of ethics, the differentiation of the words used in the definition, the discussion of the change of habits, the three souls' doctrines and virtue, justice as a combination of virtues, virtues in terms of quantity and quality, sub-sections of virtues, protection of virtues, treatment of vices, the subject of vices originating from the power of thinking, impulse and desire, namely, soul diseases were examined. In the thesis, the theoretical and practical dimensions of ethics were examined in terms of Akhlaq-i 'Adudiyye and its four commentaries. Taşköprizâde and Kâzerûnî contributed to the tradition of commentary by expanding the mystical and philosophical aspects of morality, while Ebherî and Kîrmânî expanded the headings opened by 'Adudüddin Îcî'.
Benzer Tezler
- El-Ahlâku'l-Adudiyye ve şerhlerinde siyaset teorisi
Political theory in al-Ahlaq al-Adudiyya and it's commentaries
MÜMİNE BERK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER TÜRKER
- Taşköprîzâde'nin Ahlâk-ı Adudiyye şerhinde aile ve devlet ahlakı
Family and state ethics in Tashkoprîzade's sharh al-Akhlâk al-Adudiyyah
YASEMİN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
FelsefeBursa Uludağ ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENVER UYSAL
- Kirmani'nin Şerh-u Ahlak-ı Adudiyye adlı eseri
Sharh-u Akhlak-i Adudiyya of Kirmani
DERYA TOPALCIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
DinSakarya ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ATİLLA ARKAN
- İsmail Müfid b. Ali el-İstanbulî'nin Şerhu Ahlâk-ı Adudiyye adlı eseri
Sharhu Akhlâq-ı Adudiyya of İsmail Müfid b. Ali el- İstanbulî
KEVSER KÖSEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
FelsefeSakarya ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM ÇAPAK
- Şerhu Ahlâkı Adudiyye (Metin ve değerlendirme)
Sharh Akhlaq Al-Adudiyyah (Critical edition and content analysis)
KÜBRA BİLGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
FelsefeMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL KARA