Ahmed Vâsıf Efendi ve Mehâsinü'l-Âsâr ve Hakā'iku'l-Ahbâr'ı 1203-1209/1789-1794 (İnceleme ve metin)
Ahmed Vâsıf Efendi and his Mehâsinü'l-Âsâr ve Hakā'iku'l-Ahbâr 1203-1209/1789-1794 (Study and text)
- Tez No: 979448
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜSEYİN SARIKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 18. yüzyıl Osmanlı tarihçiliğinin önde gelen isimlerinden Ahmed Vâsıf Efendi'nin hayatı, idari ve diplomatik kariyeri, telif faaliyetleri ve tarihçilik anlayışını çok yönlü biçimde incelemektedir. Birinci bölümde, Vâsıf Efendi'nin erken yaşamı, Osmanlı-Rus ve Osmanlı-Avusturya savaşlarındaki rolleri, tarihçi, diplomat, bürokrat ve matbaacı kimliği ele alınarak Osmanlı bürokrasisindeki çok katmanlı görevleri analiz edilmiştir. İkinci bölüm, Vâsıf'ın edebiyat, ahlak, coğrafya ve tarih alanlarındaki te'lîfâtını ve bu eserlerin Osmanlı ilim ve kültür çevrelerindeki yerini incelemektedir. Üçüncü bölüm, onun başyapıtı olan Mehâsinü'l-Âsâr ve Hakā'iku'l-Ahbâr'ı merkeze alarak eserin muhtevası, nüshaları, kaynakları ve Osmanlı tarih yazımına etkilerini detaylandırmakta ve özellikle hicrî 1203–1209 (miladî 1789–1794) arasındaki olayları ihtiva eden dönem üzerinde yoğunlaşmaktadır. Çalışmada ayrıca Vâsıf'ın kullandığı resmi belgeler, telhisler, hatt-ı hümâyûnlar, anlaşma metinleri ve duyum/müşahede kayıtları incelenmiş; Enverî ve Edîb gibi çağdaş kronikçilerle yaptığı metin aktarımları mukayeseli olarak ele alınmıştır. Eserin Ahmed Cevdet Paşa gibi sonraki müverrihler üzerindeki etkisi ve Osmanlı tarihçiliği içindeki konumu tartışılmıştır. Bu tez, Ahmed Vâsıf Efendi'nin yalnızca bir tarihçi değil, aynı zamanda Osmanlı modernleşme sürecinin entelektüel ve siyasi figürlerinden biri olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study offers a comprehensive examination of Ahmed Vâsıf Efendi, one of the leading figures of 18th-century Ottoman historiography, focusing on his life, administrative and diplomatic career, authored works, and historical outlook. The first chapter analyzes Vâsıf Efendi's early years, his roles in the Ottoman-Russian and Ottoman-Austrian wars, and his multifaceted identity as a historian, diplomat, bureaucrat, and printer within the Ottoman bureaucratic system. The second chapter examines his authored works across fields such as literature, ethics, geography, and history, as well as their place within Ottoman intellectual and cultural circles. The third chapter centers on his magnum opus, Mehâsinü'l-Âsâr ve Hakā'iku'l-Ahbār, detailing its content, manuscripts, sources, and impact on Ottoman historiography, with particular focus on the events of 1203–1209 AH (1789–1794 CE). The study also investigates the official documents, petitions, imperial decrees, treaty texts, and personal observations employed by Vâsıf, and offers a comparative analysis of his textual borrowings from contemporary chroniclers like Enverî and Edîb. Finally, the dissertation discusses the influence of his work on later historians, especially Ahmed Cevdet Paşa, and evaluates Vâsıf's position within the broader context of Ottoman historiography. This thesis aims to demonstrate that Ahmed Vâsıf Efendi was not merely a historian but also an intellectual and political figure of the Ottoman modernization process.
Benzer Tezler
- Ahmed Vâsıf Efendi ve Mehâsinü'l-Âsâr ve Hakâ'iku'l-Ahbâr'ı 1209-1219/1794-1805 (İnceleme ve Metin)
Ahmed Vasif Efendi and his Mehâsinü'l-Âsâr ve Hakâ'iku'l-Ahbâr 1209-1219/1794-1805 (Analysis and Text)
HÜSEYİN SARIKAYA
Doktora
Türkçe
2013
TarihMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZİYA YILMAZER
- Ahmed Vâsıf Efendi ve Mehâsinü'l-Asâr ve Hakā'iku'l-Ahbâr'ı 1166-1188/1752-1774(İnceleme ve metin)
Ahmed Vâsif Efendi̇ and His Mehâsi̇nü'l-Asâr ve Hakā'i̇ku'l-Ahbâr'i 1166-1188/1752-1774(Analysis and text)
NEVZAT SAĞLAM
Doktora
Türkçe
2014
TarihMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZİYA YILMAZER
- Vak`a Hamidiyye Mehmet Sadık Zaim-zade: Tenkidli transkripsiyon
Vak`a-i Hamidiyye Mehmed Sadık Zaim-zade: Criticised transcription
MUSTAFA ÖĞE
- Türk, İspanyol ilişkileri çerçevesinde Ahmed Vasıf Efendi`nin İspanya elçiliği (1787-1788)
The Embassy of Ahmed Vasıf Efendi in connection with Turkish-Spanish relations (1787-1788)
MELEK ÖKSÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
TarihKaradeniz Teknik ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. ALAADDİN YALÇINKAYA
- Ahsenü'l-Haber min-Kelâmi Seyyidi'l-Beşer (Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Efendi) [inceleme-metin-sözlük]
Ahsenu'l-Haber min-Kelâmi Seyyidi'l-Beşer (Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Efendi) [review-text-dictionary]
NÜKRAN ERBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED İKBÂL GÜLER