Türkiye'de küratöryel pratiklerin yerleşmesi: Beral Madra ve Vasıf Kortun örnekleri (1990-2000)
Establishment of curatorial practices in Türkiye: The examples of Beral Madra and Vasıf Kortun (1990-2000)
- Tez No: 979202
- Danışmanlar: PROF. DR. BURCU PELVANOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzecilik, Sanat Tarihi, Güzel Sanatlar, Museology, Art History, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Beral Madra, Vasıf Kortun, küratör, küratöryel pratikler, bienal, sergi, sergileme teknikleri, müzecilik, Türkiye'de çağdaş sanat, Beral Madra, Vasıf Kortun, curator, curatorial studies, biennial, art exhibition, art exhibition techniques, museology, contemporary art in Turkey
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Müzecilik Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küratörlük kavramı müzeciliğin gelişmesiyle birlikte müzelerdeki eserlerin korunması ve sergilenmesine dönük çalışmaların bir bütünü olarak algılanırken, yirminci yüzyılda özellikle de sanat galericiliğinin ve bienallerin gelişmesiyle birlikte değişmeye ve zenginleşmeye başlamıştır. 1960'larda Avrupa'da ve ABD'de küratöryel pratiklerin ve küratörlerin, sanat dünyasında önceki zamanlara göre daha etkili ve güçlü bir aktör olarak var olmasını takiben 1990'lara gelindiğinde Türkiye'de de etki alanı yaratmaya başlayan bir küratör figürü var olmaktadır. Türkiye'de küratörlüğün bir meslek olarak yapılması ve küratörlü sergilerin hayata geçirilmesi 1990'lardan itibaren görünür hâle gelmiştir. Türkiye'de sanat galericiliğinin gelişimi, karma sergilerin artması, bienaller gibi uluslararası sanat etkinliklerinin düzenlenmeye başlanması, sergilerin kavramsal çerçevelerinin belirlenmesini, sponsorluk ve organizasyon anlaşmalarının düzenlenmesini ve sanatçılarla kurumlar arası ilişkilerin sağlıklı bir şekilde yapılmasını zorunlu kılmıştır. Bu zorunlulukları doğru biçimde uygulama çalışmalarının ilk örneklerine 1990 ve 2000 yılları arasında küratör Beral Madra ve Vasıf Kortun'un çalışmalarında rastlanmaktadır. Türkiye'de gerçekleşen ilk uluslararası bieanalleri yapan, bir aktör olarak“küratör”ismini kullanan ilk isimler Beral Madra ve Vasıf Kortun olmuşlardır. Sergileme teknikleri, sanatçılarla ilişkiler, sponsorluk anlaşmaları, mekân düzenlenmesi, katalog ve sanatçı kitabı üretimi gibi küratörlük mesleğinin gerekliliği olan unsurlar küratör Beral Madra ve Vasıf Kortun'un uygulamaları örnek alınarak şekillenmiş ve geliştirilmiştir. Bu çalışmada, Beral Madra'nın ve Vasıf Kortun'un 1990-2000 yılları arasında Türkiyeli sanatçılarla yapmış oldukları sergiler incelenmiştir. Beral Madra ve Vasıf Kortun tarafından yapılan bu sergilerde küratörlerin belirledikleri kavramsal çerçeveler, sergilerinin gerçekleştirilme sebepleri, sanatçı ve eser tercihleri, bu tercihlerin gerekçeleri, mekân ve sponsorluk anlaşmaları araştırılmıştır. Yapılan bu araştırma sonucunda Türkiye'de küratöryel pratiklerin yerleşmesi konusundaki ilk örneklerin bir panoramasının çıkarılması hedeflenmiştir.
Özet (Çeviri)
The concept of curatorship, which was perceived as a whole of efforts aimed at the preservation and exhibition of works in museums with the development of museology, began to change and enrich, especially with the development of art galleries and biennials in the twentieth century. In the 1960s, following the emergence of curatorial practices and curators as more influential and powerful actors in the art world in Europe and the USA compared to earlier times, by the 1990s, a curator figure began to emerge in Turkey, creating an impact in the field. The practice of curatorship as a profession and the realisation of curator-led exhibitions in Turkey became visible starting from the 1990s. The development of art galleries in Turkey, the increase in group exhibitions, the organisation of international art events such as biennials, the establishment of conceptual frameworks for exhibitions, the arrangement of sponsorship and organisational agreements, and the need for healthy relationships between artists and institutions have become necessary. The first examples of correctly implementing these necessities can be found in the works of curator Beral Madra and Vasıf Kortun between 1990 and 2000. The first names to organise the first international biennials in Turkey and use the title“curator”as an actor were Beral Madra and Vasıf Kortun. Exhibition techniques, relationships with artists, sponsorship agreements, venue arrangements, and the production of catalogues and artist books—elements essential to the profession of curating—have been shaped and developed by taking the practices of curators Beral Madra and Vasıf Kortun as examples. In this study, the exhibitions organised by Beral Madra and Vasıf Kortun with Turkish artists between 1990 and 2000 have been examined. In the exhibitions organised by Beral Madra and Vasıf Kortun, the conceptual frameworks determined by the curators, the reasons for holding the exhibitions, the selection of artists and works, the justifications for these selections, the venues, and sponsorship agreements were investigated. As a result of this research, the aim was to create a panorama of the first examples of curatorial practices in Turkey.
Benzer Tezler
- 1990 sonrası Türkiye'deki küratöryal pratiklerin gelişimi
Progress of curatorial practices in Turkey after 1990
EGE YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU PELVANOĞLU
- Küratöryel pratikler bağlamında Türkiye'deki bienallerin karşılaştırmalı çözümlenmesi
Comparative analysis of biennials in Türkiye in the context of curatorial practices
ÖMER SALİHOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat Tarihiİstanbul ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDA YAVUZ
- The communication dimension of art: Reflections of curatorship in Turkey
Sanatın iletişim boyutu: Türkiye'de küratörlüğün yansımaları
HANDAN ERDOĞDU
Doktora
İngilizce
2024
İletişim BilimleriYeditepe ÜniversitesiMedya Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLLUR ÜLGER
- Yeni materyalizmin madde kavrayışının ve romantizmle (Anti) ilişkiselliğinin günümüz sanatına yansımaları: Yapıtlararası yeni materyalist bir analiz
Reflections of new materialism's conception of matter and its (Anti) relation to romanticism on contemporary art: A new materialist analysis of intra-art(i)facts
URAS KIZIL
Doktora
Türkçe
2024
Sanat Tarihiİstanbul Teknik ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZ HAŞLAKOĞLU
DOÇ. DR. BAŞAK KAPTAN ŞİRAY
- Çağdaş Türk sanatında küratörlük olgusu ve öne çıkan küratörler
The act of curating in contemporary Turkish art and prominent curators
NEVİN YALÇIN BELDAN
Doktora
Türkçe
2017
Sanat TarihiHacettepe ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. A. PELİN ŞAHİN TEKİNALP