Türk anayasa hukuku açısından Cumhurbaşkanlığı kararnameleri
Presidential decrees in Turkish Constitutional law
- Tez No: 979118
- Danışmanlar: PROF. DR. CENGİZ GÜL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, Anayasa, Başkanlık Kararnameleri, Kanun Hükmünde Kararnameler, Presidential Decrees, Constitution, Executive Orders, Decrees with the Force of Law
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1982 Anayasası'nda 2017'de yapılan değişiklik ile yürütmenin tek başlı hale gelmesi ve Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişle beraber, Cumhurbaşkanına Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma yetkisi tanınmıştır. 1982 Anayasası m. 104/17 Cumhurbaşkanının yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilmesine ilişkin genel bir hüküm olup, bazı maddelerde ise kararname ile düzenlenecek hususlar özel olarak belirtilmiştir. Doğrudan Anayasadan kaynaklanan, asli nitelikte bir düzenleyici işlem olan ve değişiklik öncesindeki kanun hükmünde kararnamelere benzeyen Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, birçok yönden ve özellikle kanunların altında yer almaları bakımından kanun hükmünde kararnamelerden ayrılmaktadır. Yeni bir Anayasa yapılmadan, Anayasa'nın ilgili maddelerinde değişiklik yapılarak yapılan bir hükümet sistemi değişikliği ve“kanun hükmünde kararname”ifadesinin geçtiği maddelerin“Cumhurbaşkanlığı kararnamesi”şeklinde değiştirilmesi; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin sınırının ve kapsamının belirlenmesi konusunda birtakım zorluklara ve doktrinde yorum farklılıklarına neden olmaktadır. 10/07/2018 tarihinde yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nden günümüze kadar olan süreçte de bu zorluğun devam ettiği görülmektedir. Bu çalışmada, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hukuki rejimi,“kararname”kavramının Türk Anayasa Hukukumuza girmiş olduğu günden bugüne kadar incelenerek açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede karşılaştırmalı hukuktan, özellikle ABD Başkanlık kararnameleri ile ilgili doktrin yorumları ve yargı kararlarından yararlanılmıştır. Cumhurbaşkanlığı sisteminin ABD Başkanlık sisteminden bazı farklı yönlerinin bulunmasından dolayı, ABD Başkanlık kararnameleri ile beraber Latin Amerika, Rusya, Azerbaycan ve Fransa örnekleri de incelenmiştir. Türk Anayasa Mahkemesinin Cumhurbaşkanlığı kararnameleri hakkında günümüze kadar vermiş olduğu kararları inceleme konusu yapılarak, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasal dayanağı, kapsamı, sınırı ve hukuki niteliği belirlenmeye çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
The 2017 amendment to the 1982 Constitution, which unified the executive branch and established the Presidential government system, granted the President the authority to issue presidential decrees. While Article 104/17 of the 1982 Constitution serves as a general provision empowering the President to issue decrees on matters pertaining to the executive power, certain other articles explicitly delineate the specific issues to be regulated by decree. Presidential decrees, which are a primary and original regulatory instrument derived directly from the Constitution, bear a resemblance to the pre amendment decrees with the force of law, but are fundamentally distinguished from them in several key respects, particularly by their subordinate position to statutory law. The reform of the governmental system, implemented through amendments to existing constitutional articles rather than the adoption of a new constitution, coupled with the replacement of the term“decree with the force of law”with“presidential decree,”has created certain challenges in defining the precise scope and boundaries of presidential decrees, leading to divergent interpretations within legal doctrine. These difficulties are observed to have persisted since the publication of Presidential Decree No. 1 on July 10, 2018, to the present. This study seeks to elucidate the legal regime of presidential decrees by tracing the concept of“decree”from its inception in Turkish Constitutional Law to the present. To this end, it utilizes comparative law, drawing specifically on legal doctrine and judicial decisions pertaining to US Presidential Executive Orders. Acknowledging certain distinctions between the Turkish and US presidential systems, the study also incorporates an examination of examples from Latin America, Russia, Azerbaijan, and France. By conducting a comprehensive analysis of the decisions rendered by the Turkish Constitutional Court on presidential decrees to date, an effort has been made to establish their constitutional basis, scope, limits, and legal nature.
Benzer Tezler
- Anayasa yargısında yargısal sınırlılık doktrini
The doctrine of judicial self-restraint in Constitutional adjudication
ENDER TÜRK
Doktora
Türkçe
2022
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞULE ÖZSOY BOYUNSUZ
- ABD ve Türkiye'de yasama ve yürütme fonksiyonları çerçevesinde yürütmenin düzenleyici işlem yapma yetkisi
Regulative power of executive body in Turkiye and the U.S. under the functions of legislative and executive branches
BATUHAN USTABULUT
- Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri: Türkiye ve Fransa mukayesesi
Presidential Decrees: Comparison of Turkey and France
ABDÜLSAMET GÜLLER
Doktora
Türkçe
2020
HukukHacettepe ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN TAHSİN FENDOĞLU
- Türkiye'de krizler, kanun hükmünde kararnameler ve devletin değişim-dönüşümü
Crises in Turkey, decree laws and change-transformation of the state
CEM ANGIN
Doktora
Türkçe
2019
Kamu YönetimiAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BARIŞ ÖVGÜN