Doğa temelli erken çocukluk eğitimi uygulamalarının oyun dostu ebeveyn tutumlarına etkisi
The effect of nature-based early childhood education practices on playful parenting attitudes
- Tez No: 979090
- Danışmanlar: PROF. DR. BELMA TUĞRUL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, erken çocukluk döneminde ebeveynlerin oyun dostu ebeveyn tutumlarını incelemek ve bu tutumların doğa temelli eğitim uygulamaları ile nasıl farklılaştığını ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın teorik rasyoneli, oyunun çocuğun bilişsel, sosyal, duygusal ve fiziksel gelişimindeki kritik rolüne ve doğa temelli öğrenme yaklaşımlarının çocukların oyun deneyimlerini zenginleştirdiğine ilişkin literatüre dayanmaktadır. Bu bağlamda araştırmanın birincil amacı, ebeveynlerin oyun dostu ebeveyn tutumlarını düzeysel olarak belirlemek; ikincil amacı ise doğa temelli anaokuluna devam eden çocukların ebeveynleri ile MEB Maarif programına devam eden çocukların ebeveynleri arasında bu tutumların nasıl farklılaştığını incelemektir. Araştırma, nitel ve nicel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma desenli bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Çalışma grubu, 2024–2025 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Kocaeli ili Gebze ilçesinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bir anaokulu ile doğa temelli eğitim veren bir anaokuluna devam eden toplam 40 ebeveynden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak Oyun Dostu Ebeveyn (OyunDE) Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel veriler, ölçek aracılığıyla ebeveynlerin oyun dostu tutum düzeylerini ortaya koyarken; nitel veriler, ebeveynlerin oyun, doğa temelli deneyimler ve ebeveyn-çocuk etkileşimlerine ilişkin algı ve deneyimlerini derinlemesine incelemiştir. Elde edilen nicel veriler betimsel ve karşılaştırmalı istatistiklerle; nitel veriler ise Braun ve Clarke'ın (2006) önerdiği tümevarımsal içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, genel olarak ebeveynlerin yüksek düzeyde oyun dostu tutumlara sahip olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, çocuğun cinsiyeti ve ailenin gelir düzeyi tutumlarda anlamlı farklılık yaratırken, yaş ve eğitim düzeyi açısından anlamlı bir farklılaşma görülmemiştir. Ayrıca doğa temelli anaokuluna çocuklarını gönderen ebeveynlerin oyun dostu tutumlarının, MEB Maarif programına çocuklarını gönderen ebeveynlere göre daha yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. Nitel bulgular, her iki grubun da oyunun gelişimsel önemini kabul ettiğini, ancak doğa okulu ebeveynlerinin özellikle keşif, yaratıcılık, problem çözme ve doğal materyallerin oyuna katılımı gibi boyutlarda daha güçlü gözlemler paylaştığını ortaya koymuştur. Buna karşılık MEB/Maarif ebeveynlerinin oyun deneyimlerini daha çok mutluluk, keyifli vakit geçirme ve enerji atma bağlamında değerlendirdikleri belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu araştırma oyun dostu ebeveynlik kavramının Türkiye bağlamında güçlü bir biçimde gözlendiğini, ancak doğa temelli eğitim uygulamalarının ebeveynlerin oyun algılarını ve çocuklarıyla oyun etkileşimlerini daha zengin ve etkileşimli bir yapıya dönüştürdüğünü ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine parents' attitudes toward play, with a particular focus on the differences between those who send their children to nature-based preschools and those who prefer institutions following the MoNE (Ministry of National Education) curriculum. Grounded in the theoretical framework of play as a critical factor in early childhood development, the research investigates how parental play orientations and perceptions are shaped by contextual factors such as educational environments, gender, and socioeconomic background. The primary objective of the study is to identify the level of parents' play-friendly attitudes, while the secondary objective is to compare the reflections of nature-based and MoNE-based preschool settings on parental views and practices. The study was conducted with a total of 40 parents (20 from nature-based preschools and 20 from MoNE preschools). A mixed-method design was employed, combining quantitative data collected through the Playful Parenting Scale with qualitative data obtained via semi-structured interviews. Quantitative data were analyzed using descriptive and inferential statistical methods, while qualitative data were subjected to inductive content analysis. Findings revealed that parents generally exhibited high levels of play-friendly attitudes. Significant differences were observed in relation to the child's gender and family income, while parents' age and education levels did not lead to meaningful differences. Parents of children attending nature-based preschools displayed more positive play orientations compared to their MoNE counterparts. In terms of qualitative findings, both groups emphasized the importance of play for child development. However, parents in nature-based settings more strongly highlighted creativity, discovery, and problem-solving dimensions, whereas MoNE parents mostly focused on entertainment, bonding, and emotional satisfaction. Furthermore, nature-based parents reported that their children incorporated natural materials into play, reflected outdoor experiences at home, and demonstrated richer imagination and self-confidence. MoNE parents, on the other hand, described play more as an enjoyable family activity, often limited to indoor or classroom contexts. In conclusion, the study underscores the importance of parental attitudes in shaping children's play experiences and highlights the distinctive contribution of nature-based education in fostering creativity, discovery, and stronger parent-child interaction. These findings provide insights for early childhood educators and policymakers, suggesting that integrating nature-based practices into mainstream early childhood education could enhance both developmental and relational outcomes.
Benzer Tezler
- Türkiye'de okul öncesi eğitim programlarının (1952-2024) afet dirençliliği bakımından incelenmesi, oyun tabanlı afet farkındalık etkinlikleri
Analysis of preschool education programs in Türkiye (1952-2024) in terms of disaster resilience, play-based disaster awareness
ESEN AYANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu Yönetimiİstanbul Teknik ÜniversitesiAfet ve Acil Durum Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NİLGÜN OKAY
- Göç ve eğitim: Türkiye'deki Uygur ebeveynlerin okul öncesi eğitime yönelik görüşleri
Migration and education: Views of Uyghur parents in Türkiye on preschool education
ŞERİFE ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Kültür ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE HANDE AYDOS
- Türkiye ve Almanya'daki ebeveynlerin ve okul öncesi öğretmenlerinin oyun algılarının incelenmesi
An examination of parents' and preschool teachers' perceptions of play in Türkiye and Germany
ÇAĞLA BEGÜM FİDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMEL ARSLAN
- Türkiye'de orman okulu uygulamaları
Forest school practices in Türkiye
FADİME BAHCİVAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ALPAYDIN
- Doğa eğitimi alma durumlarına göre okul öncesi dönem çocuklarının doğaya ilişkin algılarının incelenmesi
Examination of preschool children's perceptions of nature based on their nature education status
HİLAL ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Kültür ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE HANDE AYDOS