Göç ve eğitim: Türkiye'deki Uygur ebeveynlerin okul öncesi eğitime yönelik görüşleri
Migration and education: Views of Uyghur parents in Türkiye on preschool education
- Tez No: 1015213
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE HANDE AYDOS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye'de yaşayan Uygur ebeveynlerin göç deneyimi bağlamında okul öncesi eğitime yönelik görüş ve beklentilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desende yürütülmüştür. Çalışma grubu, ölçüt örnekleme yoluyla belirlenen 15 anne ve 5 babadan, toplam 20 Uygur ebeveynden oluşmaktadır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve Yarı-Yapılandırılmış Görüşme Formu aracılığıyla toplanmış; ses kayıtları yazılı metne dönüştürülerek betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları altı ana tema etrafında şekillenmiştir. Uygur ebeveynlerin Türkiye'ye göç sürecinin büyük ölçüde güvenlik tehditleri, özgürlük arayışı ve eğitim hakkına erişim talebi doğrultusunda yaşanan zorunlu bir yer değiştirme olduğu belirlenmiştir. Ebeveynler Türkiye'deki yaşamlarında kültürel ve dilsel yakınlığın sağladığı uyum kolaylıklarından yararlanırken; vatan hasreti, aile ayrılığı, dışlanma deneyimleri ve ekonomik güçlüklerle baş etmektedir. Eğitim beklentilerinde dinî ve akademik eğitimin dengeli biçimde yürütülmesi, ana dili Uygurcanın yaşatılması ve kültürel kimliğin gelecek nesillere aktarılması en güçlü bulgular olarak öne çıkmıştır. Okul öncesi eğitim öncelikle çocuğun sosyalleşmesi ve ilkokula hazırlanması açısından önemli görülmektedir. Kurum tercihinde katılımcıların önemli bir bölümü, çocuklarını önce Uygur anaokuluna sonra Türk anaokuluna gönderme şeklinde aşamalı bir model benimsemiş; bu tercih, önce ana dil ve kimliğin pekiştirilmesi, ardından Türkçe dil edinimi ve okul yaşamına uyum sağlanması isteğine dayandırılmıştır. Öğretmene yönelik beklentilerde mesleki yeterlik, şefkat ve eşit muamele; fiziksel ortamda bahçeli ve doğa temelli mekânlar; eğitim programında ise oyun temelli öğrenme ve değerler eğitimi ön plana çıkmıştır. Sonuç olarak, Uygur ebeveynlerin okul öncesi eğitimine yönelik beklentilerinin salt pedagojik bir çerçeveyle açıklanamayacağı; göç deneyimi, kimlik mücadelesi ve kültürel süreklilik kaygısının bu beklentileri derinden biçimlendirdiği görülmektedir. Araştırma, Türkiye'de kültüre duyarlı ve kapsayıcı erken çocukluk eğitimi uygulamalarının geliştirilmesine ve göçmen ailelerin deneyimlerini dikkate alan politika arayışlarına katkı sağlama potansiyeli taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the views and expectations of Uyghur parents living in Türkiye regarding preschool education within the context of their migration experience. The research was conducted using a phenomenological design, one of the qualitative research methods. The study group consists of 20 Uyghur parents (15 mothers and 5 fathers) selected through criterion sampling. Data were collected through a Personal Information Form and a Semi-Structured Interview Form, and audio recordings were transcribed into written text and analyzed using descriptive analysis. The findings are organized around six main themes. It has been determined that Uyghur parents' migration to Türkiye is largely a forced displacement shaped by security threats, the search for freedom, and the demand for access to education. While benefiting from the integrative effects of cultural and linguistic proximity in their lives in Türkiye, parents also cope with homesickness, family separation, experiences of exclusion, and economic difficulties. In their educational expectations, the balanced integration of religious and academic education, the preservation of the Uyghur language, and the transmission of cultural identity to future generations emerge as the most prominent findings. Preschool education is primarily valued for its role in children's socialization and preparation for primary school. Regarding institutional preferences, a significant portion of participants adopt a stepwise model of first enrolling their children in a Uyghur kindergarten and then in a Turkish one; this preference is grounded in the logic of first reinforcing mother tongue and identity, and subsequently facilitating Turkish language acquisition and adaptation to school life. Expectations regarding teachers emphasize professional competence, compassion, and equal treatment; physical environment preferences highlight outdoor and nature-based settings; and curriculum expectations foreground play-based learning, moral education, and religious education. In conclusion, the findings indicate that Uyghur parents' expectations of preschool education cannot be explained through a purely pedagogical framework; migration experience, identity struggle, and concerns about cultural continuity deeply shape these expectations. The study has the potential to contribute to the development of culturally responsive and inclusive early childhood education practices in Türkiye and to policy discussions that take migrant families' experiences into account.
Benzer Tezler
- Potentialities for and limits to inclusion by education: The case of Syrian children's education in Turkey and child labour
Eğitim tarafından içermede potansiyeller ve limitler: Türkiye'deki Suriyeli çocukların eğitimi ve çocuk işçiliği
YASEMİN KIZILOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Sosyal HizmetOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET OKYAYUZ
- İstanbul'a göç etmiş uygurların ailede din eğitimine ilişkin görüşlerinin incelenmesi
An investigation of uyghur students immigrated to Istanbul about their views on religious education in the family
ZULHAYA BUĞRA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Dinİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FARUK KANGER
- Göçmen çocuklar için koruyucu ailelik: Ebeveynlerin kültürler arası karşılaşmalarına nitel bir yaklaşım
Foster care for migrant children: A qualitative approach to parents' intercultural encounters
YUSUF UGUR ÇİÇEKÇİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiGöç Araştırmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. AYŞEGÜL ŞÜKRAN ÖZ
- Türkiye`de çalışan çocuklar ve sorunları
Başlık çevirisi yok
FATMA CİVAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriDicle ÜniversitesiMaliye ve Ekonomi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ZEKİ SEZER
- The worst forms of child labor in Türkiye: Assessing progress using 2012 and 2019 child labor surveys
Türkiye'de çocuk işçiliğin en kötü biçimleri: 2012 ve 2019 çocuk işçi verileri ile ilerleme değerlendirmesi
BUSE BOZKURT
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL KAYAOĞLU YILMAZ