Mimari malzeme dokularının insanlar üzerindeki bilişsel etkilerinin nöromimari ile incelenmesi üzerine deneysel bir araştırma
An experimental study on the neuro architectural investigation of the cognitive effects of architectural material textures on humans
- Tez No: 978501
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İLKER ERKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, mimari malzeme dokularının insan üzerindeki bilişsel ve duygusal etkilerini nöromimari perspektifinden incelemeyi hedeflemiştir. Üniversite derslik ve ofis ortamlarında kullanılan ahşap (doğal ve işlenmiş), beton ve metal gibi malzeme dokularının bireylerin algı, duygu durumu ve sinirsel tepkileri üzerindeki etkileri multidisipliner bir yaklaşımla araştırılmıştır. Çalışma, nörobilim, psikoloji ve mimarlık disiplinlerini birleştirerek, mimari tasarımın insan zihni üzerindeki etkilerini anlamayı ve optimize etmeyi amaçlamıştır. Araştırma, EEG (elektroensefalografi) ile beyin aktivitesi ölçümü, Stroop testi ile bilişsel performans analizi ve Duygu Durum Profili (POMS) ile duygusal tepkilerin değerlendirilmesi gibi yöntemleri içermektedir. Kontrollü laboratuvar deneyleri ve makine öğrenimi tabanlı destek vektör makinesi (SVM) sınıflandırma teknikleri kullanılarak, farklı malzemelere maruz kalındığında ortaya çıkan beyin aktivitesi modelleri analiz edilmiştir. Bulgular, ahşap dokuların %90-92 doğrulukla olumlu duygusal tepkilerle (rahatlama, huzur, enerji artışı) ilişkili olduğunu, buna karşın beton ve metalin daha az olumlu veya nötr tepkiler uyandırdığını ortaya koymuştur. EEG analizinde, gama, beta ve delta frekans bantlarının duygusal işleme ve bilişsel süreçlerde önemli roller oynadığı belirlenmiştir. Özellikle ahşap, biyofilik tasarım ilkeleriyle uyumlu olarak, doğal dokusu ve sıcaklığıyla stres azaltıcı ve zihinsel refahı destekleyici bir etki göstermiştir. Beton ve metal ise sert ve soğuk yüzeyleriyle daha mesafeli veya nötr bir algı yaratmıştır. Çalışma, malzeme seçiminin yalnızca estetik ve işlevsel bir unsur olmadığını, aynı zamanda bireylerin psikolojik durumunu doğrudan etkileyen bir faktör olduğunu kanıtlamaktadır. Bu bağlamda, iç mekan tasarımında malzeme kullanımının bilinçli bir şekilde planlanması gerektiği vurgulanmış; ahşap gibi doğal malzemelerin yaşam kalitesini artırabileceği sonucuna varılmıştır. Araştırmanın sınırlamaları arasında uzun vadeli etkilerin ve mekan bağlılığının ele alınmaması yer alırken, gelecekteki çalışmalar için farklı demografik grupların ve malzeme kombinasyonlarının incelenmesi önerilmiştir. Bu tez, nöromimari ile mimari tasarım arasındaki ilişkiyi derinleştirerek, insan odaklı ve duygusal refahı destekleyen mekanlar tasarlamak için önemli bir temel sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aimed to investigate the cognitive and emotional effects of architectural material textures on individuals from a neuromimetic perspective, focusing on university classrooms and office environments. The study explored the impacts of material textures such as wood (natural and processed), concrete, and metal on perception, mood, and neural responses through a multidisciplinary approach. Integrating neuroscience, psychology, and architecture, the research sought to understand and optimize the influence of architectural design on the human mind. The methodology included EEG (electroencephalography) for brain activity measurement, the Stroop test for cognitive performance analysis, and the Profile of Mood States (POMS) for assessing emotional responses. Controlled laboratory experiments and machine learning-based Support Vector Machine (SVM) classification techniques were employed to analyze brain activity patterns elicited by exposure to different materials. Findings revealed that wooden textures were associated with positive emotional responses—such as relaxation, calmness, and increased energy—with 90-92% accuracy, while concrete and metal elicited less positive or neutral reactions. EEG analysis identified gamma, beta, and delta frequency bands as significant contributors to emotional processing and cognitive functions. Notably, wood, aligned with biophilic design principles, demonstrated stress-reducing and mental well-being-enhancing effects due to its natural texture and warmth. Conversely, concrete and metal, with their hard and cold surfaces, fostered more distant or neutral perceptions. The study establishes that material selection is not merely an aesthetic or functional choice but a critical factor directly influencing psychological states. It underscores the need for deliberate material planning in interior design, concluding that natural materials like wood can enhance quality of life. Limitations include the lack of focus on long-term effects and place attachment, with recommendations for future research to explore diverse demographics and material combinations. This thesis deepens the connection between neuromimetics and architectural design, providing a vital foundation for creating human-centric spaces that support emotional well-being.
Benzer Tezler
- Sıcak ve kuru bölgelerde geleneksel yerleşim dokularının iklimsel adaptasyonu ve geçmişten öğrenme: İran ve Türkiye örnekleri
Climatic adaptation of traditional settlements in hot and dry regions and learning from the past: Case studies from Iran and Turkey
NIKTA AZARI MEHR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET RIFAT AKBULUT
- Yaşam dünyası bağlamında geleneksel konut yerleşmelerinin sürdürülebilirliği ve Kastamonu örneği
Sustainability of housing settlements within the context of life-world and Kastamonu example
NURDEREN ÖZBEK
Doktora
Türkçe
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BELKIS ULUOĞLU
- Betonarme yüksek yapılarda kullanılan kalıp sistemleri
Formwork systems used for reinforced tall buildings
NESLİHAN TÜRKMENOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METE TAPAN
- Üç boyutlu yüzeylerin teknik ve malzeme açısından giysi tasarımı ile görsel/dokunsal ilişkisi
Visual / tactile relationship between three dimensional surfaces and clothing design in terms of technique and material
EVRİM DEMİR ÖZTÜRK
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2019
Endüstri Ürünleri TasarımıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. NESRİN TÜRKMEN
- Yüksek ahşap yapılarda yangın güvenliğine yönelik bir model önerisi
A modal proposal for fire safety in high-rise timber buildings
BETÜL YAYGIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ KORKMAZ