Uluslararası ve geçici koruma statüsündeki yabancıların algılanan sosyal destek, psikolojik iyi oluş ve sosyal uyumları arasındaki ilişkinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
Comparative analysis of the relationship between perceived social support, psychological well-being and social adaptation of foreigners under international and temporary protection status
- Tez No: 978274
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERGÜN HASGÜL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Sosyal Hizmet, Sosyoloji, Psychology, Social Work, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Göç, Sosyal Uyum, Psikolojik İyi Oluş, Algılanan Sosyal Destek, Sosyal Hizmet, Migration, Social Adaptation, Psychological Well-being, Perceived Social Support, Social Work
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu tez çalışmasının temel amacı, uluslararası ve geçici koruma statüsündeki göçmen bireylerin algıladıkları çok boyutlu sosyal destek düzeyleri, psikolojik iyi oluş halleri ve sosyal uyum düzeyleri arasındaki ilişkileri karşılaştırmalı olarak incelemektir. Bu doğrultuda, sosyal destek alt boyutlarının (aile, özel kişi, arkadaş) sosyal uyumla olan bağlantıları değerlendirilmiş; aynı zamanda psikolojik iyi oluşun sosyal uyumu nasıl etkilediği analiz edilmiştir. Ayrıca sosyal uyum düzeyinin, sosyal destek ve psikolojik iyi oluş dışında çeşitli demografik değişkenler (yaş, eğitim düzeyi, çocuk sayısı, gelir durumu, Türkçe konuşma yeterliliği vb.) ile olan ilişkisi ortaya konulmuş ve sosyal uyumu etkileyen kültürel, yapısal ve duygusal etmenler nitel olarak incelenmiştir. Çalışma, farklı etnik gruplar arasında (Suriyeli Arap, Suriyeli Kürt, Suriyeli Türkmen, Iraklı ve Afgan) yaşanan farklılaşmaları da gözeterek sosyal uyumun çok katmanlı doğasını anlamayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, karma yöntem desenine sahip bir modelle gerçekleştirilmiştir. Nicel veri seti 300 göçmen bireyden toplanmış; örneklem grubu Suriyeli Arap, Suriyeli Kürt, Suriyeli Türkmen, Iraklı ve Afgan bireylerden oluşmuştur. Nicel veriler,“Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği”,“Psikolojik İyi Oluş Ölçeği”ve“Göçmenlerde Sosyal Uyum Ölçeği”kullanılarak toplanmış; SPSS programı aracılığıyla tanımlayıcı istatistikler, korelasyon, regresyon ve varyans analizleri uygulanmıştır. Nitel boyutta ise, belirlenen 25 katılımcıyla derinlemesine yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve veriler MAXQDA programı kullanılarak tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, bulguların kapsamlı bir biçimde anlamlandırılmasına olanak tanımış, nicel ve nitel bulgular karşılaştırmalı olarak tartışılmıştır. Bulgular: Araştırma bulguları, göçmen bireylerin sosyal uyum düzeylerinin orta seviyede olduğunu (X̄ = 65,43; SS = 14,27) ve etnik gruplar arasında anlamlı farklar bulunduğunu ortaya koymuştur. Suriyeli Türkmenler (X̄ = 71,10) ve Iraklılar (X̄ = 70,35) en yüksek sosyal uyum puanlarına sahipken, Afgan bireyler (X̄ = 58,22) en düşük uyum düzeyine sahip grup olmuştur. Sosyal uyum ile sosyal destek arasında güçlü ve anlamlı korelasyonlar gözlemlenmiştir; özel kişi desteği (r = 0,936), aile desteği (r = 0,905) ve arkadaş desteği (r = 0,814) uyumu pozitif yönde etkilemiştir. Psikolojik iyi oluş düzeyi (X̄ = 73,18) ile sosyal uyum arasında da pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r = 0,782). Regresyon analizlerinde ise sosyal uyumu en güçlü yordayan değişkenlerin Türkçe yeterliliği (β = 5,943), yerel toplumla kurulan ilişkiler, yaşam memnuniyeti ve eğitim düzeyi olduğu belirlenmiştir. Modelin açıklayıcılık gücü oldukça yüksektir (R² = 0,74). Nitel bulgular, sosyal uyumun duygusal, kültürel ve yapısal faktörlerden etkilendiğini ortaya koymuştur. Katılımcılar, özellikle dil engeli, sosyal dışlanma ve cinsiyet temelli sınırlılıkları sosyal uyum önünde başlıca engeller olarak tanımlamıştır. Sonuç: Araştırma bulguları, sosyal uyumun bireysel çabalarla sınırlı olmayan, çok boyutlu, dinamik ve bağlamsal bir süreç olduğunu ortaya koymuştur. Sosyal destek sistemleri, psikolojik sağlamlık ve yerel toplumla kurulan sosyal ilişkiler; göçmen bireylerin uyum süreçlerinde belirleyici rol oynamaktadır. Sosyal uyumu etkileyen en önemli değişkenlerin başında Türkçe yeterliliği, sosyal destek algısı, yaşam memnuniyeti, gelir düzeyi ve eğitim düzeyi gelmektedir. Nitel veriler ise, sosyal uyumu biçimlendiren etkenlerin sadece ölçülebilir yapılarla sınırlı olmadığını; göçmenlerin duygusal deneyimleri, aidiyet arayışları ve karşılaştıkları sembolik sınırların da süreci doğrudan etkilediğini göstermiştir.
Özet (Çeviri)
Aim: The main purpose of this thesis is to comparatively examine the relationships between the multidimensional social support levels, psychological well-being and social adaptation levels perceived by immigrant individuals under international and temporary protection status. In this direction, the connections of social support sub-dimensions (family, special person, friend) with social adaptation were evaluated; at the same time, how psychological well-being affects social adaptation was analyzed. In addition, the relationship between the level of social adaptation and various demographic variables (age, education level, number of children, income status, Turkish speaking proficiency, etc.) other than social support and psychological well-being was revealed and the cultural, structural and emotional factors affecting social adaptation were qualitatively examined. The study aims to understand the multi-layered nature of social cohesion by also considering the differences experienced among different ethnic groups (Syrian Arab, Syrian Kurd, Syrian Turkmen, Iraqi and Afghan). Materials and Method: The research was conducted with a mixed method design. The quantitative data set was collected from 300 immigrant individuals; the sample group consisted of Syrian Arab, Syrian Kurd, Syrian Turkmen, Iraqi and Afghan individuals. Quantitative data were collected using the“Multidimensional Scale of Perceived Social Support”,“Psychological Well-Being Scale”and“Immigrant Social Cohesion Scale”; descriptive statistics, correlation, regression and variance analyses were applied via the SPSS program. In the qualitative dimension, in-depth semi-structured interviews were conducted with 25 participants and the data were evaluated with thematic analysis method using the MAXQDA program. The obtained data allowed for a comprehensive interpretation of the findings, and the quantitative and qualitative findings were discussed comparatively. Findings: The research findings revealed that the social adaptation levels of immigrant individuals were at a moderate level (X̄ = 65.43; SD = 14.27) and there were significant differences between ethnic groups. Syrian Turkmens (X̄ = 71.10) and Iraqis (X̄ = 70.35) had the highest social adaptation scores, while Afghan individuals (X̄ = 58.22) were the group with the lowest adaptation level. Strong and significant correlations were observed between social adaptation and social support; special person support (r = 0.936), family support (r = 0.905) and friend support (r = 0.814) positively affected adaptation. A positive and significant relationship was also found between the level of psychological well-being (X̄ = 73.18) and social adaptation (r = 0.782). In regression analyses, it was determined that the variables that most strongly predicted social adaptation were Turkish proficiency (β = 5.943), relations with the local community, life satisfaction and level of education. The explanatory power of the model was quite high (R² = 0.74). Qualitative findings revealed that social adaptation was affected by emotional, cultural and structural factors. Participants identified language barriers, social exclusion and gender-based limitations as the main obstacles to social adaptation. Conclusion: The research findings revealed that social adaptation is a multidimensional, dynamic and contextual process that is not limited to individual efforts. Social support systems, psychological resilience and social relations with the local community play a decisive role in the adaptation processes of immigrant individuals. The most important variables affecting social adaptation are Turkish proficiency, perception of social support, life satisfaction, income level and level of education. Qualitative data, on the other hand, have shown that the factors shaping social adaptation are not limited to measurable structures; the emotional experiences of immigrants, their search for belonging, and the symbolic boundaries they encounter also directly affect the process.
Benzer Tezler
- Geçici koruma statüsündeki yabancıların çalışma hakları
Work rights of foreigners under temporary protection status
SERGEN AKDOĞAN
- 5718 sayılı MÖHUK uyarınca boşanma statüsünün tespiti ve geçici koruma statüsündeki Suriyelilerin taraf olduğu boşanma davalarının incelenmesi
Determination of divorce status pursuant to law no. 5718 (PIPL) and examination of divorce cases involving Syrians with temporary protection status
LÜTFİ MERT ULUTAŞ
- Uluslararası ve geçici koruma altındaki yabancıların uyum stratejilerine ilişkin nitel bir araştırma: Afyonkarahisar ili örneği
A qualitative research on adaptation strategies of foreigners under international and temporary protection: The case of Afyonkarahisar province
SONGÜL ALKAN AYKAÇ
Doktora
Türkçe
2023
SosyolojiAfyon Kocatepe ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET KARAKAŞ
- Geçici koruma statüsündeki yabancıların Türkiye'de kayıt dışı istihdam üzerindeki etkileri üzerine bir değerlendirme
An evaluation on the Turkey unregistered foreign impact on employment in the status of temporary protection
ÇAĞLAR KAVAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sosyal HizmetAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULKADİR DEVELİ
- Geçici koruma statüsü altındaki sığınmacıların terör bağlantısı sebebiyle sınır dışı edilmesi
Deportation of asylum-seekers under the temporary protection status due to terrorist affiliation
ADNAN TARIK DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Hukukİstanbul ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NACİYE GÜNSELİ GELGEL