Kapalı topluluklar (Gated communıtıes) ve Türkiye'de kentsel politikalara yansıması: Rize örneği
Gated communities and its reflection on urban policies in Turkey: The case of Rize
- Tez No: 978273
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KORKMAZ YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Kamu Yönetimi, Political Science, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Kapalı Topluluklar, Kentsel Politikalar, Konut Politikası, Rize, Kapalı konut siteleri, Konut, Gated Communities, Urban Governance, Urban Policies, Housing Policy, Rize, Gated community, Dwelling house
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son dönemlerde özellikle gelişmekte olan ülkelerde, kentsel politikalar açısından önem arz eden sorun, kapalı toplulukların hızlı ve kontrolsüz şekilde yaygınlık göstermesidir. Kırsal alanlardan hızla kentsel mekânlara göç eden toplumsal kesimin barınma problemi karşısında yetersiz kalan, devlet başta olmak üzere kentsel politikalarda etkin olan aktörler, gecekondu alanları başta olmak üzere çarpık kentleşme sorunu karşısında çaresiz kalmışlardır. Bu alanlar zaman içerisinde neoliberal politikaların yaygınlaşması gibi küresel etkenler çerçevesinde dönüştürülerek yüksek katlı, çit ya da duvar gibi fiziki unsurlarla korunaklı ve güvenli hale getirilen güvenlikli, lüks, orta-yüksek gelir grubundaki homojen toplumsal yapılara yönelik olarak inşa edilen kapalı yaşam alanları haline getirilmiştir. Nitekim bu çalışmada, Türkiye' de son çeyrek asırdan beri dışa kapalı yaşam alanlarının ortaya çıkışında etkili olan politik ve sosyoekonomik unsurlar incelenmekte, söz konusu yaşam alanlarının kentsel politikalar açısından sonuçları tartışılmakta ve çözüm önerileri geliştirilmektedir. Bu kapsamda çalışmada, Rize ilinde kapalı toplulukların (gated communities) kentsel politikalar açısından önemini ve sonuçlarını analiz etmek amacıyla nitel araştırma yöntemi olarak yarı yapılandırılmış mülakat tekniğinden faydalanılmıştır. Çalışma sonucunda, Türkiye'de son yıllarda uygulanan kentsel politikalarda siyasi müdahalelerin, kentsel dönüşüm ve kent planlamaları üzerinde etkili olduğu ve kapalı sitelerin yaygınlaşmasını teşvik ettiği anlaşılmıştır. Oysaki kapalı siteler başlangıçta orta ve üst gelir guruplarına hitap eden yapılar olarak tasarlanmış olsa da günümüzde her gelir grubunu kapsayan bütüncül plan ve politikalar çerçevesinde şekillenmelidir. Ayrıca kentleşme politikalarında kamusal yararın gözetilmesi gerekmektedir. Zamanla, kapalı sitelerle birlikte kentsel planlama anlayışının rant sağlama güdüsüyle şekillenmesi, kamu yararının göz ardı edilmesine neden olduğu anlaşılmaktadır Ayrıca Rize'de kapalı sitelerin gelişiminin, kentsel planlama sürecinde değişen siyasi aktörlerle birlikte sık sık yön değiştirdiği, sürecin istikrarsız bir yaklaşımla ele alındığı gözlemlenmiştir. Zira kentler hem sosyal boyutta hem de yeşil alanlar, sosyal donatılar, altyapı ve konut gibi unsurlarla birlikte bütüncül biçimde ele alınmalıdır. Kentsel politikalar ve planlamalar, siyasi müdahalelerden uzak bir şekilde yürütülmelidir. Belediyelerin planlama birimleri, siyasi baskıdan arındırılarak bilimsel ve rasyonellik esasına göre yapılandırılmalıdır.
Özet (Çeviri)
In recent years, particularly for developing countries, one significant issue regarding urban policies is the rapid spread of gated communities. The state, as well as other influential actors in urban policy, have inadequate efforts in addressing the housing problems of the social groups rapidly migrating from rural to urban areas— especially in tackling the issue of informal settlements and irregular urbanization. In the following years, under the influence of global factors such as the spread of neoliberal policies, these areas have increasingly been transformed into secure living spaces characterized by high-rise buildings and physical barriers such as fences or walls. These areas are designed to be safe, luxurious, and targeted toward standardized social structures within the middle-to-upper income groups, and their number continues to grow. Indeed, this thesis examines the political and socioeconomic factors that have contributed to the emergence of gated residential areas in Turkey over the past quarter-century. It also discusses the problems these spaces pose in terms of urban policies and aims to develop potential solutions. In this context, this study utilizes a qualitative research method, specifically semi-structured interviews, to analyze the role and impact of gated communities in urban policy-making in the province of Rize. The findings indicate that in recent years, political interventions have played a significant role in urban transformation and planning policies in Turkey, thereby encouraging the spread of gated communities. Although these communities were initially designed to cater to middle and upper income groups, governments and relevant decision-makers today must develop inclusive plans and policies that address all income levels. Safeguarding the public interest is a critical principle in urbanization policies. Over time, the orientation of urban planning around profit motives— especially with the rise of gated communities, has led to the neglect of public benefit. In Rize, gated communities has frequently shifted direction in parallel with changing political actors preference, which has led to an unstable approach to urban planning and policies. However, cities must be addressed holistically, both in terms of their social dimensions and elements such as green spaces, public facilities, infrastructure, and housing. Urban policies and planning should be carried out independently of political interference, and urban planning units must be structured based on rational and scientific manner.
Benzer Tezler
- 1950-2000 yılları arasında istanbul'da kentsel büyümeyi etkileyen makro dinamiklerin konut alanları üzerinden analizi
Analysis of macro dynamics that influence the urban growth in İstanbul between 1950-2000 through housing areas
İBRAHİM ONUR ZENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMİLE TİFTİK
- Kent ve kentli kimliğinin günümüz konut lansmanları üzerinden okunması: İstanbul'daki son dönem kapalı konut siteleri
Reading of the city and the citizen identity on contemporary housing launches: Recent gated communities in Istanbul
HÜMEYRA KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE AYATAÇ
- Üst gelir grubunun sosyo mekânsal ayrışımı, Ankara Bilkent Angora Evleri örneği
Socio spatial segregation of high income groups The case of Angora Houses in Bilkent Ankara
TUĞÇE ŞANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NİHAN ÖZDEMİR SÖNMEZ
- Gated communities and non - places: The case of Koç University and Sarıyer
Kapalı topluluklar ve yok - yerler: Koç Üniversitesi ve Sarıyer örneği
GÖKÇE GÜNEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2007
SosyolojiKoç ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET İÇDUYGU
- Kent çeperlerindeki az katlı konut topluluklarının kullanıcı-mekan ilişkisi bağlamında değerlendirilmesi: İzmir örneği
Evaluation of the low-density housing settlements at urban fringes within the context of user-space relationship: Case of Izmir
T. DİDEM AKYOL ALTUN