Teknoloji kabul modeli kapsamında sohbet robotlarına yönelik tüketici kabulü üzerine bir araştırma
A study on consumer acceptance of chatbots within the scope of the technology acceptance model
- Tez No: 977976
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL ÖZTÜRK KÜÇÜK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel tutum, Ürün pazarlaması, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Cognitive attitude, Product marketing, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Artvin Çoruh Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son yıllarda yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin hızlı gelişimi, pazarlama uygulamaları üzerinde köklü değişikliklere yol açmıştır. Özellikle kişiselleştirilmiş reklamcılık, sohbet robotları, öneri sistemleri ve algoritmik müşteri hizmetleri gibi alanlarda YZ destekli araçların kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Bu teknolojilerin etkin bir biçimde kullanılabilmesi, büyük ölçüde tüketicilerin bu araçları kabul etme düzeylerine bağlıdır. Ancak literatürde, tüketicilerin bu teknolojileri kabul süreçlerine ilişkin ampirik çalışmaların sınırlı olması önemli bir boşluk oluşturmaktadır. Bu eksiklikten hareketle, çalışmada tüketicilerin YZ tabanlı pazarlama araçlarına yönelik tutum ve kullanma niyetleri Teknoloji Kabul Modeli (TKM) kapsamında değerlendirilecektir. TKM'nin tercih edilme nedeni, teknoloji kullanımına ilişkin tutum ve niyeti açıklamada yaygın kabul gören bir model olmasıdır. Ayrıca bu çalışmada TKM'ye güven değişkeni eklenmiş ve tutumun bilişsel-duygusal boyutları ayrı ayrı incelenerek literatüre özgün katkı sağlanmıştır. Kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen, Türkiye'de yaşayan 18 yaş üstü bireyler çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Çalışmada anket tekniği ile veri toplanmış, kullanılan ölçekler daha önceki çalışmalardan uyarlanmıştır. Ölçeklerin güvenilirliği Cronbach's alfa katsayılarıyla test edilmiş ve yüksek düzeyde güvenilirliği sağlanmıştır. Toplamda 435 kişiden elde edilen verilerin analizinde ve araştırma hipotezlerinin test edilmesinde yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; algılanan kullanım kolaylığı, algılanan kullanışlılık ve güven değişkenlerinin bilişsel tutum ve duygusal tutum üzerinde etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Yine çalışma bulguları bilişsel tutum ve duygusal tutumun kullanım niyeti üzerinde de etkili olduğunu göstermektedir. Ancak, yenilik arayışının hem bilişsel tutum hem de duygusal tutum üzerinde etkili olmadığı sonucu elde edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular, tüketici yolculuğunu anlamada işletmelere ve pazarlamacılara yol gösterecektir. Çalışma ayrıca hem kavramsal hem de metodolojik katkılarıyla TKM ve YZ ilişkisine yönelik literatürdeki boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. YZ tabanlı uygulamaların kullanıcılar tarafından nasıl algılandığını ve benimsendiğini anlamaya yönelik olarak geliştirilen analizler, pazarlama alanındaki teknolojik dönüşüme ışık tutmaktadır. Bunun yanı sıra, teknoloji geliştiricileri ile pazarlama profesyonelleri açısından, kullanıcı odaklı tasarım ilkeleri, kişiselleştirilmiş deneyim stratejileri ve etkili iletişim yaklaşımlarına dair önemli çıkarımlar sunarak sektörel uygulamalara değer katması amaçlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
In recent years, the rapid development of artificial intelligence (AI) technologies has led to radical changes in marketing practices. The use of AI-powered tools, particularly in areas such as personalized advertising, chatbots, recommendation systems, and algorithmic customer service, is becoming increasingly widespread. The effective use of these technologies depends largely on the level of consumer acceptance of these tools. However, the limited number of empirical studies in the literature on consumers' acceptance processes for these technologies represents a significant gap. Based on this gap, the study will evaluate consumers' attitudes towards and intention to use AI-based marketing tools within the scope of Technological Acceptance Model (TAM). The TAM was chosen because it is a widely accepted model for explaining attitudes and intentions regarding technology use. Furthermore, in this study, the trust variable was incorporated into the TAM, and the cognitive and affective dimensions of attitude were examined separately, providing an original contribution to the literature. The study sample consisted of individuals over the age of 18 living in Turkey, determined using a convenience sampling method. Data were collected using a survey technique, and the scales used were adapted from previous studies. The reliability of the scales was tested using Cronbach's alpha coefficients and found to be highly reliable. Structural equation modeling was employed to analyze the data obtained from a total of 435 respondents and to test the research hypotheses. The findings of the study reveal that perceived ease of use, perceived usefulness, and trust significantly affect both cognitive and affective attitudes. The results also indicate that cognitive and affective attitudes have an impact on behavioral intention. However, it was found that innovativeness does not affect either cognitive or affective attitudes. The findings from this study will guide businesses and marketers in understanding the consumer journey. The study also aims to fill the gap in the literature on the relationship between TAM and AI with both conceptual and methodological contributions. The analyses developed to understand how AI-based applications are perceived and adopted by users shed light on the technological transformation in marketing. Furthermore, the study aims to add value to sectoral applications by offering important insights into user-centered design principles, personalized experience strategies, and effective communication approaches for technology developers and marketing professionals.
Benzer Tezler
- Sohbet robotlarının (Chatbots) pazarlamada kullanımı: Çevrim içi tüketicilerin sohbet robotlarına yönelik tutumlarının incelenmesine yönelik bir araştırma
Using chatbots in marketing: A research of reviewing online costumer's attitudes towards chatbots
AHMET BULUT
- The role of user satisfaction in continuance intention to use chatbots within the Technology Acceptance Model (TAM)
Teknoloji Kabul Modeli (TKM) kapsamında sohbet robotları kullanmaya devam etme niyetinde kullanıcı memnuniyetinin rolü / Le rôle de la satisfaction des utilisateurs dans l'intentionde continuer à utiliser les chatbots dans le cadre du ModèleD'acceptation Technologique (TAM)
HATIM BADR MOUHCINE
- İnteraktif hizmetler bağlamında birlikte değer oluşum süreci ve yapay zekâ: Bir model önerisi
Value co-creation process and artificial intelligence in the context of interactive services: A model recommendation
BORA DERAL
- Spoken infobot design
Konuşan bilgi botu tasarımı
RAMAZAN GÖKAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Mekatronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA YALÇIN
- İşletmelerde teknolojik eğitim stratejileri kapsamında web tabanlı eğitimler
Başlık çevirisi yok
EVİN DOĞAN CEBECİ
